امید کاجیان -حریم شهر تهران در حالی هر روز مورد دستدرازی قرار میگیرد که مدیریت چند گانه در بخش حریم باعث ایجاد مشکلات فراوانی برای مدیریت شهری شده و علاوه بر این هنوز هم ماجرای برخی از تعاونیهایی که در محدوده حریم مجوز ساخت داشته و بلاتکلیف هستند، ادامه دارد. بر این اساس ساخت و ساز غیرمجاز در روستاهای حریم پایتخت همچنان ادامه دارد و طی سه ماه نخست سال ۸۹، بیش از ۶۰ تا ۷۰ درصد افزایش یافته است، البته این در حالی است که ساخت و سازهای غیرمجاز در کل حریم شهر تهران ۸۵ تا ۹۰ درصد کاهش یافته است.دسترسی دشوار شهرداری تهران به روستاها، صدور مجوز ساخت از سوی دهیاریها و تعاونیهای مسکن بدون هماهنگی با شهرداری تهران و همسو نبودن استانداری، فرمانداری، شهرداری و حتی قوهقضائیه با ساخت و سازهای غیرمجاز در حریم تهران، باعث افزایش ساخت و سازهای غیرقانونی در روستاهای اطراف تهران شده است.براساس اعلام شهرداری تهران، در حال حاضر 10 منطقه ۱۷، ۱۵، ۲۰، ۱۸، 13، ۱۹، ۲۲، پنج، یک و چهار تهران در مجاورت حریم شهر قرار دارند که در بسیاری از مواقع ساخت و سازهای غیرمجاز در حریم به این مناطق نیز کشیده شده و به آنها نیز آسیب وارد کرده است.در سالهای اخیر روستاهای حاشیه تهران به دلیل اینکه شهرداریها اجازه دخل و تصرف در آن مناطق را ندارند مورد سوء استفادههایی قرار گرفته و طرحهای هادی از سوی افراد صاحب نفوذ نادیده گرفته میشود.همین موضوع باعث شده این افراد اقدام به ساخت و ساز ساختمانهای هفت و هشت طبقه بدون رعایت تراکمبندی کنند و همین عدم مدیریت در روستاها افزایش تجاوز به حریم پایتخت را به دنبال داشته است.با این روند بعضی از روستاها که در آینده نزدیک تبدیل به شهرستان میشوند به تدریج از نظر خدماترسانی سربار شهرها میشوند و این موضوع باعث به وجود آمدن مشکلات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی میشود. این در حالی است که اضافه شدن جمعیت روستاها و شهرستانها مشکلات دیگری در پی دارد.ابتدای امسال نیز ساخت و سازهای فراوانی که در روستایی به نام مرتضی گرد در منطقه 19 انجام شد با اعتراض مسئولان شهری همراه بود. بنا بر آمار موجود طی کمتر از چهار ماه بیش از سه هزار واحد مسکونی در مرتضی گرد ساخته و ساکنانی نیز در خانههای جدید مستقر شدهاند.
تدوین بانک اطلاعات حریمشهرداری تهران بارها بر مقابله قاطع و محکم با تخلف در حریم شهر تهران تأکید کرده است و در این راستا شهرداری تهران هماکنون درصدد است تا بانک اطلاعات حریم شهر تهران را تدوین کند تا بتواند بهسهولت اقدامات غیرقانونی در حریم تهران را شناسایی و با آن برخورد کرد.تهیه این بانک اطلاعات هم اینک درحال اجراست و تاکنون بیش از 40 درصد پیشرفت فیزیکی داشته و پیشبینیها حاکی از این است این بانک اطلاعات تا چهار ماهه دوم سال 90 تکمیل و بهبهرهبرداری برسد.در این بانک تمام اطلاعات مربوط به متجاوزان حریم شهرتهران اعم از افراد حقیقی و حقوقی آورده میشود، حتی نام افراد و ارگانهایی که در تصرف حریم نیز مجازند، ذکر میشود تا بتوان اقدامات غیرقانونی را شناسایی و با آن برخورد کرد.برای این منظور تعاملات خوبی با سازمانها و ارگانهای دیگر نیز صورت گرفته تا وضعیت عرصه، اعیان و دیگر مشخصههای املاک و زمینهای واقع در حریم تهران ثبت شود تا آخرین وضعیت موجود همواره قابل دسترسی باشد.صباح الدین متقی، مدیرکل حریم شهر تهران در گفتوگو با «جوان» با بیان اینکه پس از تکمیل این بانک، دادههای جمعآوری شده بهصورت GIS در میآید، تصریح کرد: «استفاده از عکسهای ماهوارهای حریمهای شهر تهران، رصدکردن این حریمها از طریق این عکسها و وجود شناسنامههای قطعات زمینهای مختلف از دیگر بخشهای این سامانه است.»وی تأکید کرد: «این طرح در نهاد برنامهریزی که منتخبی از نمایندگان وزارت مسکن، شهرداری و شورای عالی شهرسازی است، تدوین میشود.»
4 نوع تخلف در حریم پایتختاما متجاوزان به حریم شهر تهران چه کسانی هستند و چرا شهرداری تهران از این منطقه با تمام قدرت دفاع کرده و اجازه ساخت و ساز در آن را نمیدهد؟!کارشناسان مسائل شهری اذعان دارند که نگاه به حریم با یک رویکرد اقتصادی همراه است به طوری که سیاست و منافع برخی افراد در فرمانداریها، تصرف حریمها و دادن مجوز ساخت و ساز است که برخلاف نص صریح قانون است.مدیرکل حریم شهرداری تهران، با اعلام اینکه تخلفات در عرصه حریم به چهار محور تقسیمبندی میشود، گفت: هر آنچه به عنوان تخلف در دو دهه گذشته انجام شده در شهرکهای بدون مجوز و بلاتکلیف بود.تخلف اول مربوط به دورانی است که شهرداری وقت بدون توجه به مخاطرات اجازه ساخت و ساز داده و افرادی نیز نسبت به خریداری و ساخت و ساز در این محلها اقدام کردند و به دنبال آن مردم بدون اطلاع از این تخلفات نسبت به خرید آنها اقدام کردند.تخلف دوم، تخلفات تعاونیها در محدوده حریم است. از دیرباز 12 تعاونی در محدوده حریم وجود داشت که با تصرف این اراضی برخی بدون مجوز و برخی با مجوز اقدام به تأسیس این تعاونیها کردند. دولت در این زمینه وظیفه دارد به تعاونیهایی که با مجوز در عرصه حریم تأسیس شدهاند زمین معوض واگذار کند و با آن تعداد از تعاونیهایی که بدون مجوز تاسیس شدند و به عرصه حریم تجاوز کردند نیز طبق قانون برخورد کند.بخش سوم افراد ذینفوذ و منفعتطلب هستند که از منظر قانونی و سازمانی نسبت به تجاوز در عرصه اقدام کردهاند و هرگاه رأیی علیهشان صادر میشود، این رأی را در دیوان عالی نقض میکنند. این افراد هم در شمال و هم در جنوب تهران فعالیتهای گستردهای دارند.بخش چهارم افرادی هستند که به دنبال کار و مهاجرت به پایتخت آمدهاند و به دلیل وضعیت مالی خود برای خرید مسکن در عرصههای حریم اقدام به خریداری واحدهای غیراصولی و غیرفنی میکنند.شهرداری تهران با تمام توان از ساخت و سازها در حریم جلوگیری میکند، دلیل آن هم دو چیز ساده و منطقی است؛ اول حفاظت از حریم تهران و دوم خطرات احتمالی ساخت و ساز در حریم.مدیرکل حریم شهر تهران در این مورد به خبرنگار «جوان» گفت: گسلهای فرسایشی در حریم تهران ساختمانهایی را که در این مناطق ساخته میشود تهدید میکند، به طوری که با اولین زلزله بزرگ در تهران، حریم جنوب شهر با تخریب جدی روبهرو خواهد شد.
ایجاد مراکز تفرجگاهی در حریم تهرانولی شهرداری تهران در بحث حریم فقط نگاه سلبی ندارد و در این راستا مدیرکل حریم شهرداری تهران از تبدیل مبادی ورودی شهر تهران به مراکز گردشگری و تفریحی خبر داده و گفت:«این مراکز در فاصله 5 تا 10 کیلومتری مداخل ورودی پایتخت احداث خواهند شد و هم اینک طرح این مراکز در دست بررسی و تهیه است.» متقی گفت: «براساس برنامهریزیهای صورت گرفته، شهرداری تهران درصدد است تا مدخلهای ورودی شهر در غرب، شرق و جنوب تهران را با انواع مراکز تفریحی، اقامتگاهها و مراکز گردشگری مجهز کند.»از سوی دیگر طرح ایجاد کمربند سبز در حریم تهران تکمیل شده است و هماکنون در مراحل پایانی تصویب قرار دارد. با این طرح کمربندی به قطر اولیه 5 کیلومتر در حریمهای تهران ایجاد خواهد شد و بر همین اساس در فاز نخست این طرح، بیش از 130 هکتار از اراضی شمال، شمال غرب تا شمال شرق تهران درختکاری میشود.مالکیت حریم براساس قانون برعهده حاکمیت است اما تعدد مالکیت زیاد است، موضوع حریم تهران با مدیریت چند گانه و برنامههای ناهماهنگ زمانی به سرانجام میرسد که تکلیف تعاونیهاِ مسکن مجوزدار در این محدود روشن شده و علاوه بر آن مدیریت و سیاستی واحد برای اداره حریم درنظر گرفته شود.
