محمدرضا سوری| در قالب کاروانهایی در مناطق عملیاتی دفاع مقدس حضور پیدا کردند و از طرفی همراهی تعدادی از رزمندگان باعث شد تا حرکت سازمان دهی شدهای به نام راهیان نور راهاندازی شود. به طوری که هر ساله شاهد افزایش متقاضیان دیدار از این مناطق هستیم، تا آنجا که امکانات موجود پاسخگوی استقبال مشتاقان نیست. هر چند اکنون امکانات اجازه نمیدهد تا افراد زیادی از این مناطق بازدید کنند. لذا برای اطلاع از کم و کیف این اردوها با دبیر ستاد مرکزی راهیان نور، جواد تاجیک به گفتوگو نشستیم که در پی میآید.به عنوان دبیر این ستاد چه تعریفی از راهیان نور دارید؟ لطفاً از تاریخچه این کاروانها نیز بگویید.اردوهای راهیان نور در حقیقت سفری است از مبداء زندگی کسانی که به دفاع مقدس علاقه دارند، به مقصد مناطق عملیاتی. سابقه و تاریخچه آن نیز بر میگردد به زمان دفاع مقدس و سال 60 که عدهای از خانوادههای معظم شهدا و برخی از رزمندگان در قالب کاروانهایی از مناطق آزاد شده از لوث وجود دشمن سرکشی میکردند. نظیر چنین حرکتی در طول دفاع مقدس بارها اتفاق افتاد. اما بعد از پایان هشت سال جنگ تحمیلی اینگونه سفرها برای مدتی به تعویق افتاد تا اینکه اوایل دهه هفتاد شمسی دوباره این حرکت آغاز شد و شکل عمومی به خود گرفت. لیکن تفاوتی با زمان جنگ داشت که این بار این حرکت از دانشگاهها و مدارس و تمامی مساجد و پایگاهها و هیاتها خودجوش آغاز و کمکم شکل گرفت و رسمیتر شد. به شکلی که امروز شاهدیم خیلی از دستگاههای نظام و اقشار، پای کار آمده و این اردوها به شکل قدرتمندی در حال اجرا هستند.
انگیزه برپایی اردوهای راهیان نور چه بود؟انگیزه اصلی ما انتقال معارف حقیقی دفاع مقدس به مردم به خصوص نسل جوان حال و آینده کشور است حرکت خود جوش اردوهای راهیان نور برای کسانی که از این مناطق بازدید میکنند و هم برای مجموعه نظام مقدس جمهوری اسلامی یک سری آثار خیر و برکات در پیدارد. دستگاههای متولی راهیان نور در این چند سال سعی کردند با انجام برنامههای مختلف از جمله یادواره شهدا، نمایشگاها، بهترین بسته فرهنگی را به بازدیدکنندگان اردوهای راهیان نور ارائه کنند.
برای کسانی که اطلاعاتی در خصوص چگونگی حضور در اردوهای راهیان نور ندارند چه برنامههایی دارید؟چون وظیفه ما اعزام کاروان به مناطق عملیاتی در دوران هشت سال دفاع مقدس نیست پس ما تبلیغاتی هم نمیکنیم اما سازمان بسیج مستضعفین به عنوان یکی از دستگاههای متولی از طریق صدا و سیما تبلیغ میکند از طرفی پایگاههای بسیج نیز در این رابطه بسیار خوب عمل کردند اما از آنجایی که هر سال تعداد افراد بازدیدکننده از اردوهای راهیان نور افزایش پیدا میکند. این موضوع نشان میدهد افرادی که در این مناطق حضور دارند بهترین مبلغ برای اردوهای راهیان نور هستند. جالب است به شما بگویم طبق آماری که داریم اغلب افرادی که از این مناطق بازدید میکنند، برای اولین بار در این اردوها حاضر میشوند و این موضوع اثبات میکند حضور کسانی که برای اولین بار در این مناطق حضور مییابند و تحت تأثیر معانی عمیق و حماسی رزمندگان هشت سال دفاع مقدس قرار میگیرند بهترین تبلیغ برای حضور دیگران در این مناطق به شمار میروند.
همکاری و ارتباطات نهادهای نظامی و دولتی در برپایی این اردوها را چگونه ارزیابی میکنید؟ما در رابطه با این اردوها با سه گروه تعامل داریم؛ گروه اول نیروهای مسلح که شامل ارتش و سپاه و بسیج و نیروی انتظامی هستند، گروه دوم دستگاهها و نهادهای انقلابی مثل صدا و سیما و سازمان تبلیغات و مجموعههای دیگر دولتی هستند و گروه سوم مردمی هستند که علاقه زیادی به حضور در این اردوها دارند. و ما به عنوان ستاد موظف هستیم همه این گروهها را سازمان دهی کنیم و خدمات آنها را به سمت و سوی هدفمند شدن هدایت کنیم. در این رابطه یک کمیته تخصصی که با حضور نمایندههای دستگاهها و وزارتخانهها در استانهایی که میزبان هستند تشکیل دادیم. از طرفی یک جلسه شورای سیاستگذاری داریم که نمایندگان دولت، ارتش، سپاه، بسیج، نیروی انتظامی و صدا و سیما حضور پیدا کرده تا برنامهها را در سطح کلان سیاستگذاری کنیم.
میزان رضایتمندی افرادی که در این مناطق حضور دارند تا چه اندازه است و آیا در این رابطه نظر سنجی شده است ؟ما بیشتر نظر سنجی محتوایی انجام میدهیم تا نظرسنجی در خصوص بحثهای کمی و کیفی، البته این مورد را هم مد نظر داشته و در موقعیت خود نظر سنجی کردهایم. به هر حال در نظرسنجی سال گذشته مشخص شد 55 درصد زائران برای اولین بار در مناطق عملیاتی حضور پیدا کردهاند. همچنین مشخص شد 70 درصد زائران زیر 29 سال سن دارند، 60 درصد زائران هدف اصلی خود را از حضور در اردوهای راهیان نور ارتباط و پیوند با شهدا اعلام کردند و 30 درصد آنها آشنایی با دفاع مقدس و حضور در مناطق اصلی را هدف خود اعلام کردند و 60 درصد افرادی که در این مناطق حضور پیدا کردند مجرد بودند.
سال 89 چه میزان بازدیدکننده از مناطق راهیان نور داشتید؟سال گذشته بیش از یک میلیون و پانصد هزار نفر از مناطق 8 سال دفاع مقدس بازدید کردند که از این تعداد 300 هزار نفر دانش آموز پسر بودند که در قالب درس آموزش دفاعی به این مکانها رفتند اما واقعیت این است متأسفانه به خاطر ضعف و کمبود امکانات ما شرمنده اکثر متقاضیان راهیان نور میشویم و امیدواریم با برنامهریزی که در سالهای آینده خواهیم داشت بتوانیم همه متقاضیان را به این مناطق اعزام کنیم.
جدا از اعزام کاروانهای راهیان نور توسط نهادها و سازمانها آیا افراد به صورت شخصی نیز از این موضوع استقبال میکنند؟در این رابطه باید بگویم از چهار الی پنج سال قبل ما با پدیدهای به نام خودروهای شخصی در اردوهای راهیان نور مواجه شدیم؛ به طوری که سال گذشته 70 هزار خودروی شخصی از این مکانها بازدید کردند. این در حالی بود که در سال قبل آن 55 هزار خودروی شخصی به این اردوها آمده بودند که با توجه به وضعیت بنزین آمار خیلی خوبی است.
قرار است یک کاروان متشکل از دانشجویان یک کشور مسلمان اروپایی از مناطق راهیان نور بازدید کنند، در این خصوص توضیح دهید. بله قرار است این دانشجویان در ایام عید در مناطق حضور پیدا کنند. البته در سالهای قبل تعدادی از دانشجویان و طلبههای خارجی از این مناطق دیدار کردند اما چون ما در این رابطه تبلیغاتی در سطح بینالمللی و فراملی نداشتیم حضور اینگونه دانشجویان زیاد برجسته نشد. در خلال این سالها نیز افرادی از خارج از کشور به صورت خودجوش در این اردوها حضور داشتند.
آیا مسئولان عالی رتبه کشور در سالهای اخیر در اردوهای راهیان نور حضور پیدا کردهاند؟در سالهای اخیر مقام معظم رهبری و ریاست محترم جمهوری آقای دکتر احمدی نژاد از این مناطق بازدید کردند توصیه مقام معظم رهبری هم این بود که مسئولان در این مناطق حضور پیدا کرده و با این فضا مأنوس شوند. علاوه بر این تعدادی از مراجع و مسئولان عالی رتبه و نمایندگان مجلس نیز به این مناطق آمدهاند. حتی تعدادی از علمای اهل سنت و ورزشکاران در این مناطق حضور پیدا کردند.
چرا اردوهای راهیان نور چندان منسجم در مناطق عملیاتی غرب کشور راهاندازی نشده است؟برای راهاندازی این اردوها برنامه خاصی داریم و باید توجه داشت این مناطق دارای ویژگی خاص خودشان هستند البته ما اردوهای راهیان نور را به این مناطق اعزام میکنیم. اما نه به حد و اندازه مناطق عملیاتی جنوب و از طرفی باید اعلام کنیم بیشترین عملیاتها را در مناطق جنوب کشور انجام دادیم و یادمانهای کمتری در مناطق عملیات غرب داریم اما از سال 90 این اردوها با همکاری نهادها و سازمانها راهاندازی خواهد شد لیکن امکانات آنها فعلاً مانند مناطق عملیاتی جنوب نخواهد بود.
بازدیدکنندگان از مناطق یادمانها از این گلهمند هستند که امکانات بهداشتی در این مناطق خیلی کم است برای حل این مشکل چه چارهای اندیشیدهاید؟ما سعی کردیم که این مشکلات را تا حدود زیادی رفع کنیم و امسال کسانی که از مناطق بازدید کنند این موضوع را به خوبی لمس خواهند کرد. چرا که این مسائل برای خود ما که میزبان مردم هستیم از درجه اهمیت بالایی برخوردار است .
به نظر شما چه کارهایی باید در این مناطق انجام میشد که تاکنون انجام نشده است؟اولاً بنیاد شهید باید خیلی از قبور شهدا در این مناطق را ساماندهی کند چرا که گلزارهای شهدای آبادان، خرمشهر، سوسنگرد و سکوهای میزبان بسیار مظلوم واقع شدهاند. از طرفی ارتش و سپاه باید برخی از یادمانهای مغفول مانده را زنده کنند همچنین صدا و سیما با انجام تبلیغات باید در معرفی این مکانها نقش واقعی خود را نشان دهد.
با توجه به افزایش یادمانها آیا امکانات نیز به همان اندازه افزایش پیدا کرده است؟ما سعی کردیم بر اساس برآوردهای خود، امکانات در اختیار زائران قرار دهیم. البته قرار نیست که همه بازدیدکنندگان به همه یادمانها بروند اما همین تعداد که در این مناطق حضور پیدا کنند خدمت رسانی میشوند. همچنین با هماهنگی وزارت بهداشت تعداد قابل توجهی پزشک زن و مرد در این مکانها حضور خواهند یافت و در کنار این بحث یک میلیون و 600 هزار نفر زائر و 7 هزار خادم با کمک وزارت اقتصاد در دو بخش حوادث و مسئولیت، بیمه خواهند شد. همچنین نیروهای یاور بهداشت در مراکز اسکان و طبخ غذا برای کنترل آب آشامیدنی و تغذیه فعال خواهند بود. از طرفی بیمارستانهایی که در مسیر کاروانهای راهیان نور قرار دارند به تجهیزات خاص مجهز خواهند شد و تمام مراکز یادمانی زیر پوشش خدمات تلفن همراه قرار خواهند گرفت.
با توجه به اینکه خیلی از عملیاتها شب انجام میگرفت آیا برنامهای برای شبها حضور در مناطق دارید؟فاصله مناطق عملیاتی با محل اسکان زائران این اجازه را به ما نمیدهد. مثلاً در یادمان فکه و طلائیه و نقاطی که فاصله با شهر و محل اسکان زائران زیاد است نمیتوانیم این کار را انجام دهیم ولی بر عکس در یادمانهای شلمچه و اروند رود بعد از خواندن نماز مغرب و عشاء برنامههای مذهبی و روایتگری داریم اما از لحاظ امنیتی نمیتوانیم برنامهها را تا نیمه شب ادامه دهیم.
مردم میخواهند بدانند حضور در مناطق عملیاتی به خاطر خنثی نشدن برخی از میادین مین و گلولههای عمل نکرده آیا تهدیدی برای آنها نیست؟با قاطعیت میگویم در مناطقی که یادمانها ایجاد شده و افراد در آن حضور دارند هیچ خطری کسی را تهدید نمیکند. معمولاً ما در چنین مناطقی افراد را از حضور در مناطق آلوده پرهیز میدهیم مگر اینکه خود فرد بیاحتیاطی کرده و دچار مشکل شود.
با توجه به بحث جنگ نرم، بحث راهیان نور چقدر میتواند در این رابطه تأثیرگذار باشد؟از آنجایی که جنگ نرم حمله به ارزشها و خاکریزهای معنوی ماست راهیان نور در حقیقت راهی شدن به سمت فتح ارزشها و تقویت سنگرهای معنوی جامعه است. قطعاً به عنوان خط مقدم در جبهه جنگ نرم شناخته میشود و معتقدم بزرگترین و عظیمترین حماسه مردمی ما در بعد از انقلاب قصه راهیان نور است که هر کدام از مسئولان ما نسبت به این امر غفلت کنند باید در آخرت جوابگوی شهدا باشند چرا که در عرصه جنگ نرم نیازمند یک تقویت جدی بیش از گذشته هستیم. امروز ما باید به جای وعده وعید همه امکانات و ظرفیتهای کشور و مردم را بسیج کنیم و ارزشهای معنوی را که با نثار خون هزاران شهید و مجروح و آزاده به دست آوردیم به راحتی از دست ندهیم. باید بگویم راهیان نور بهترین حرکت برای حفظ و تقویت این ارزشهاست و بهترین حرکت برای مقابله با ضد ارزشها که باید به شدت تقویت شود و این وظیفه همه کسانی است که در نظام مسئولیت دارند.
چه پیشنهادی برای کسانی که در این مناطق حضور مییابند دارید؟پیشنهاد من این است که بدون هماهنگی با مراکز ذیربط در این مکانها حضور پیدا نکنند چرا که با مشکل مواجه خواهند شد و بعد هم ارتباط خود را با مجموعه ما قویتر کنند چرا که اگر هماهنگی انجام ندهند نمیتوانند بهره خوبی از شرایط منطقه ببرند.
