وقوع انواع زورگیری و سرقت در جامعه که در اکثر مواقع با خشونت توأم است، یکی از عوامل ایجاد ناامنی در جامعه به شمار میروند که ممکن است بسیاری شهروندان یک بار آن را تجربه کرده یا اطرافیانشان خاطره تلخی را از آن به یاد داشته باشند، اما در چند سال اخیر در کنار سرقتهای خشن با شیوههای خشونتبار برخی مجرمان راحتترین نوع سرقت و اخاذی را جهت رسیدن به اهدافشان انتخاب کرده و با سوءاستفاده از عدم آگاهی مردم به مقاصد شوم خود دست مییابند.
یکی از این شگردها سرقت تحت پوشش پلیس است که علاوه بر ایجاد یک جو روانی در جامعه به بیاعتمادی شهروندان نسبت به این قشر دامن میزند. «جوان» در سلسله گفتوگوهایی که با کارشناسان و مسئولان امر دارد، آسیبهای جرائم تحت پوشش پلیس را بازکاوی میکند که هشتمین بخش از این گفتار در گفتوگو با سرهنگ کارآگاه مهدی قزلباش، معاون مبارزه با سرقتهای خاص پلیس آگاهی تهران بزرگ است.
جناب سرهنگ چرا برخی مجرمان در پوشش پلیس دست به انواع و اقسام جرائم میزنند و مردم عادی چطور متوجه شوند این مأمور واقعی است یا قلابی؟
هنگامی که مردم شخصی را با لباس پلیس و تجهیزات پلیسی میبینند به او تمکین میکنند. از آنجا که این دسته از مجرمان از اعتماد مردم نسبت به پلیس کاملاً آگاهند این شگرد را به کار میبرند اما برخلاف این مجرمان که با حقوق شهروندی کاملاً آگاهند، عدم آگاهی برخی از شهروندان باعث میشود اینگونه جرائم شدت گیرد و این درحالی است که اگر با قوانین و حقوق شهروندی آشنا باشند هیچگاه این اتفاق نخواهد افتاد. بارها شاهد بودیم مالباخته اظهار کرده به دلیل اینکه احتمال میدادم مأموری که اقدام به بازرسی کرده ناراحت میشود از او کارت یا حکم مأموریتش را نخواستم، در صورتی که اگر این افراد آگاهانهتر عمل کنند مطمئناً سرقت در پوشش مأمور به تدریج خنثی میشود زیرا در این سرقتها مأمورنماها به زور و خشونت متوسل نمیشوند بلکه با تأسی به فن بیان، دست به کلاهبرداری یا سرقت میزنند. مأمورنماها با قدرت بیانی که دارند طعمه را القا و مرعوب خود میکنند به طوری که مالباخته اظهار میکند«اصلاً متوجه نشدم که چه شد!»
این اتفاقات در حالی رخ میدهد که در اینگونه مواقع مأموران با واحد گشت فرم در سطح شهر حضور پیدا میکنند مگر در عملیاتهای خاص. درباره مأمورنماها بهتر است بدانید که تمام این سرقتها در روز اتفاق میافتد و تاکنون سابقه سرقت تحت پوشش مأمور در شب گزارش نشده چون سقف کار این مجرمان از صبح تا بعدازظهر است.
جناب سرهنگ شاخصترین ویژگی مأمورنماها چیست؟
بارزترین مشخصه که به راحتی قابل تشخیص است این است که فردی که نقش سراکیپ را بازی میکند از خودرو پیاده نمیشود و با تحکم طعمه را متوقف میکند، راننده هم همیشه آماده به حرکت است چون اگر سوژه تمکین نکرد، بلافاصله متواری شوند.
بسیاری از مردم عنوان میکنند در مواجهه با مأموران بنا به رفتار برخی از آنها به خود این اجازه را نمیدهند از آنها طلب کارت یا حکم مأموریت کنند.
مأموران پلیس همیشه مشوق مردم هستند. اگر فردی با مأموری مواجه شد و نتوانست تشخیص دهد این مأمور قلابی است یا واقعی، حق دارد از او کارت هویت یا حکم مأموریت بخواهد و آن مأمور هم موظف است همکاری کند. از طرفی به تمام مأموران و گشتها ابلاغ شده جهت اینگونه مأموریتها خودشان پیشقدم شده و با 110 تماس بگیرند تا شهروندان مطمئن شوند.
اگر شعور و آگاهی اجتماعی بالایی داشته باشیم همیشه در اینگونه مواقع باید کمی شک کنیم و اگر فرد به خودش اطمینان دارد پس جای هیچ نگرانی و ترس نیست که بخواهد سریع از مأمور پیشرویش اطاعت کند و اموالش را در اختیار او بگذارد و حق اوست که معترض شود.
در اینگونه سرقت چون خشونتی در کار نیست و فقط با ترفندهای زیرکانه و تردستی خاصی انجام میشود مردم به راحتی میتوانند متوجه مأمورنماها شوند.
مأموران قلابی نسبت به بقیه خلافکارها باهوشترند. آنها بو میکشند تا ببینند در هر موقعیت زمانی مأموریتهای واقعی پلیس بیشتر در برخورد با چه مواردی است. از آنجا که این مجرمان هر روز شگردشان را تغییر میدهند سعی میکنند با این کار دیرتر خود را به دام بیندازند.
به نظر شما آیا مجازاتهایی که برای این مجرمان صادر میشود بازدارنده است؟
بیشتر مجرمانی که مرتکب این جرم میشوند از طایفه فیوج هستند یا اینکه به انواع مواد مخدر اعتیاد دارند. این افراد با مجازات زندان اصلاح نمیشوند زیرا از نظر آسیبشناسی رفتاری در زندان کنار افرادی مانند خودشان یا حتی بدتر از خودشان قرار میگیرند که هیچ انگیزهای برای اصلاح شدن ندارند و بسیاری از آنها بعد از آزادی از زندان با تشکیل باندهای جدید با راحتترین شگردها به جرائم خود ادامه میدهند که سرقت تحت پوشش مأمور یکی از این شگردهاست، بنابراین میتوان گفت اصلاح رفتار زندانیان در دوران تحمل کیفر، آموزش مهارتهای زندگی و شغلی، محروم کردن زندانیان سابقهدار از مزایایی مانند عفو و مرخصی و کنترل دقیق بزهکاران آزاد شده بعد از خروج از زندان میتواند علاوه بر حکمی که صادر میشود از بسیاری از وقایع اینچنین جلوگیری کند.
