با خشک شدن دریاچه ارومیه یک فاجعه در راه است

این مرگ را جدی بگیرید

بیش از 150 هزار هکتار از اراضی استان آذربایجان شرقی بر اثر خشک شدن دریاچه ارومیه تخریب می‌شود. وسعت تخریب دریاچه ارومیه در حوزه آذربایجان شرقی 150 هزار هکتار خواهد بود که اگر این روند ادامه پیدا کند در چند سال آینده شاهد خشک شدن باغات موجود در استان خواهیم بود. علاوه بر اینکه استان آذربایجان شرقی در خط مقدم مخاطرات است دیگر استان‌های شمالی و حتی غربی نیز شاهد بروز توده‌های نمکی به جای ذرات گرد و غبار در فضای استان خواهند بود. نیاز آبی سالانه دریاچه ارومیه 4 میلیارد مترمکعب است و دستگاه‌های مختلف وظایف زیادی برای تأمین و تحقق این امر بر عهده دارند. افزایش غلظت نمک دریاچه سبب شده پرندگانی که در این دریاچه اقامت داشتند نیز قادر به ادامه حیات در این دریاچه نباشند. مرگ دریاچه ارومیه و....مدیرکل حفاظت محیط زیست استان آذربایجان شرقی با عنوان کردن این مطلب که وظیفه سازمان حفاظت محیط زیست حفظ زیست و نظارت بر عملکرد دستگاه‌های دیگر است گفت: کارگاه‌های متفاوت برای ارائه راهکارهای مختلف از طریق دفتر تالاب‌های ایران و مشاوران بین‌المللی تشکیل شده است و خروجی این کارگاه‌ها تدوین سند مدیریت دریاچه ارومیه است. وی با بیان اینکه تغییرات اقلیمی اصلی‌ترین علت خشک شدن دریاچه ارومیه است، تأکید کرد: تغییرات اقلیمی 69 درصد کاهش، راندمان آبیاری 25 درصد و سازه‌های هیدرولیکی شش درصد در خشک شدن دریاچه ارومیه نقش دارند. مدیرکل حفاظت محیط زیست استان آذربایجان شرقی ادامه داد: در حال حاضر روند مدیریت بر دریاچه ارومیه اینگونه است که گروه‌های مختلفی متشکل از کارشناسان باتجربه سازمان محیط زیست، جهاد کشاورزی، آب منطقه‌ای و شوراهای اسلامی مناطق تأثیرپذیر از مخاطرات زیست محیطی تشکیل شده و سند پایدار مدیریت بر دریاچه ارومیه تدوین شده است. در سفر دوم رئیس جمهور به استان مصوبه خوبی برای مدیریت و تزریق منابع مالی برای احیا و نجات این دریاچه اخذ شده است همچنین در سفر سوم دولت به آذربایجان غربی نیز این مصوبه نهایی شده، اما واقعاً نتیجه کار چه بوده...مدیرکل حفاظت محیط زیست استان آذربایجان شرقی در این باره گفت: برای نهایی کردن تصمیم دولت برای مدیریت دریاچه ارومیه کارگروهی با مدیریت معاون اول رئیس جمهور، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، وزیر جهاد کشاورزی، وزیر نیرو و سایر دستگاه‌های مسئول برای اجرایی کردن مصوبات سفر تشکیل شده است. وی اظهار داشت: در این کارگروه موضوعاتی اعم از علل راهکارهای مدیریتی و پروژه‌های پیشنهادی به تصویب رسیده و اینک چند پروژه نیز در دستور کار دولت است. مدیرکل حفاظت محیط زیست استان آذربایجان شرقی، انتقال آب به دریاچه ارومیه را مهم‌ترین پروژه برای نجات دریاچه ارومیه دانست و خاطرنشان کرد: بارور کردن ابرها، افزایش راندمان آبیاری، تغییر الگوی کشت و فرهنگ‌سازی را از دیگر پروژه‌های در دستور کار دولت برای نجات دریاچه ارومیه عنوان کرد. رئیسی با اشاره به تنوع‌زیستی پارک ملی دریاچه ارومیه و وجود ۵۴۸ گونه گیاهی، ۲۳۹ گونه پرنده و ۲۷ پستاندار در آن اظهار داشت: ۶۰ درصد از مساحت دریاچه، ۵۰درصد جوامع انسانی و ۳۱ درصد حوزه آبریز دریاچه در مدیریت استان آذربایجان شرقی قرار دارد که تبعات ناشی از بحران دریاچه تأثیرات بیشتری را به استان وارد می‌کند.دنیا به سوگ خواهد نشستدریاچه ارومیه به دلیل داشتن ارزش‌های اکولوژیک و منحصر به فرد، در سال 1346 براساس مصوبه شماره یک شورای عالی حفاظت محیط زیست کشور، به عنوان منطقه حفاظت شده و طبق مصوبه شماره 63 شورای عالی در سال 1354 به عنوان پارک ملی ارتقا یافت. همچنین در سال 1356 براساس مصوبات MAB (انسان و کره مسکون) به عنوان یکی از مناطق بین‌المللی ذخیره‌گاه‌های زیست کره در سطح جهان به ثبت رسیده است. این دریاچه با تمام جزایر آن در سال 1354 به عنوان یکی از تالاب‌های بین‌المللی در کنوانسیون رامسر ثبت و از طرف مؤسسه بین‌المللی تالاب‌ها به عنوان یکی از مهم‌ترین مناطق زیست پرندگان انتخاب شد. در این دریاچه در حال حاضر 27 گونه پستاندار، 212 گونه پرنده، 41 گونه خزنده، هفت گونه دوزیست و 26 گونه ماهی زیست می‌کند. دریاچه ارومیه دارای 102 جزیره است که همه آن‌ها از سوی سازمان یونسکو به عنوان ذخیره‌گاه طبیعی جهان به ثبت رسیده است. دریاچه ارومیه از نظر سطح آب‌های آزاد، بیستمین دریاچه جهان از لحاظ وسعت و شورترین بعد از بحرالمیت محسوب می‌شود. طول دریاچه از 130 تا 146 کیلومتر و عرض آن از 58 کیلومتر تا 15کیلومتر (بین کوه زنبیل و جزیره اسلامی) متغیر است. حجم آب دریاچه ارومیه در مساحت 5 هزار و 822 کیلومتر مربع و با عمیق متوسط 4/5 متر بالغ بر 31 میلیارد مترمکعب برآورد شده است. حوزه آبر‌یز دریاچه ارومیه دارای 52 هزار و 47 کیلومتر مربع بوده که در استان‌های آذربایجان غربی، شرقی، کردستان و قسمت بسیار کمی نیز در کشور ترکیه است. منابع تأمین‌کننده آب این دریاچه شامل جریان‌های سطحی رودخانه‌ها، جریان‌ آب‌های زیرزمینی و بارش مستقیم به سطح دریاچه، آب‌های سطحی شامل 14 رودخانه دائمی، هفت رودخانه فصلی و 39 جریان سیلابی است.خداحافظ مزارعچند سالی است که عوامل مختلف دست به دست هم داده‌اند تا منحصر به‌فردترین تالاب جهان به دلیل میزان پسرفت آب به تهدیدی جدی برای ساکنان منطقه تبدیل شود. در نتیجه پسروی آب دریاچه، وسعت آن به میزان قابل توجهی کاهش یافته و برخی قسمت‌های جنوبی دریاچه غیرقابل دسترسی و تبدیل به نمکزار شده است که این پدیده می‌تواند فجایع زیست محیطی بسیار زیادی را همراه داشته باشد که یکی از آنها به جای ماندن روستاهای خالی از سکنه در شرق این دریاچه است. شوره‌زارهای حاشیه دریا روز به روز وسیع‌تر و آب‌های زیرسطحی نیز شورتر می‌شوند تا جایی که پنج روستای حاشیه دریاچه هم‌اکنون خالی از سکنه شده‌اند. بادهای نمکی در آینده به یکی از تهدیدهای جدی منطقه تبدیل می‌شود و به گفته مسئولان امر، مزارع درجه یک حاشیه دریاچه ارومیه با تهدید نابودی مواجه هستند. براساس برآورد کارشناسان، 70 درصد علت کاهش آب دریاچه ارومیه شرایط طبیعی و اقلیمی از قبیل تبخیر است و تنها 30 درصد توسط عوامل انسانی صورت می‌گیرد. مرگ و نابودی اطرافش پرسه‌ می‌زند، غربت تلخی بر سکوتش جامانده و ترک‌های نقش‌بسته، جراحتش را عمیق‌تر کرده است. آواز پرندگان، رقص فلامینگوها و جست‌و‌خیز حیوانات حکم سراب را برایش دارد. اکنون سیراب شدن از آب، به رؤیای شبانه‌ شیرینی مبدل شده که به رنگ امید درآمده است. «چی‌چست» دریاچه کهن «چی‌چست» این دریاچه کهن، دریاچه‌ای که در کرانه خود، خاطرات زیادی را جای داده و واژه واژه‌اش گذری بر پیشینه ایرانیان کهن است، حالا نظاره‌گر غروبی غم‌انگیز است. این‌روزها ارومیه به نمک نشسته و بوی نامطبوع مرگ، مرغان دریایی و پرندگان را فراری داده است. به گفته مسئولان محیط زیست از مجموع 5 هزار و 700 کیلومتر وسعت دریاچه ارومیه نزدیک به 3 هزار کیلومتر از آن به شوره‌زار تبدیل شده است. شوره‌زار سفید رنگ تن‌پوش ارومیه شده و او را برای رفتن به آغوش مرگ آماده می‌کند.