زهرا چيذري- مرگ ببر نر سيبري در روز 9 دي ماه در باغ وحش پارك ارم تهران با حاشيههاي جنجال برانگيزي همراه بود به گونهاي كه از رئيس سازمان حفاظت محيط زيست گرفته تا رئيس باغ وحش پارك ارم در اظهار نظرهايي ضد و نقيض هر يك دليل شكست پروژه احياي ببر مازندران بهوسيله ببر روسي را به گردن ديگري مياندازد.اين در حالي است كه بسياري از كارشناسان محيط زيست اصل اين پروژه را زير سؤال ميبرند.
به گزارش « جوان» حدود هشت ماه و ده روز پيش بود كه خبر تحويل گرفتن دو قلاده ببر سيبري در ازاي دو قلاده پلنگ به روسيه براي احياي نسل منقرض شده ببر مازندران روي سايتها آمد؛ خبري كه بلافاصله واكنشهاي متفاوتي را از سوي محافل علمي و كارشناسان محيط زيست برانگيخت. محيط زيست براي ورود دو قلاده ببر از سيبري پروژهاي را تعريف كرد كه رئيس سازمان محيط زيست بودجه مورد نياز براي آن را 5 ميليارد تومان اعلام كرد.
اگرچه هوشنگ ضيائي، مسئول پروژه احياي ببرهاي مازندران پيشبيني ميكرد كه پروژه احياي ببرهاي مازندران از ببرهاي سيبري صد درصد به موفقيت بينجامد، اما با مرگ ببر نر و حرف و حديثهاي مربوط به دليل يا دلايل مرگ اين حيوان پروژه احياي ببر مازندران از ببر سيبري صددرصد به شكست انجاميد.
پروژه احياي ببر مازندران با ببرسيبري؛ صددرصد ناموفق
اما چرا و چگونه ببر 2 ساله روسي پس از گذشت هشت ماه و ده روز زندگي در قفسي در باغ وحش تهران مرد ؟ اين سؤالي است كه پاسخ به آن هنوز در هالهاي از ابهام است.
رئيس سازمان حفاظت محيط زيست ضمن طبيعي خواندن اصل موضوع مرگ ببر نر 60 درصد احتمال داد كه علت مرگ اين جانور ابتلا به بيماري مشمشه باشد. وي همچنين دليل تأخير در انتقال ببرهاي سيبري به زيستگاه ميانكاله را همكاري نكردن روسها در تحويل بموقع نقشههاي زيستگاه تازه نگهداري ببرها عنوان كرد.
باغ وحش تهران «ايدز گربهسانان» را دليل مرگ دانسته و مشاور سازمان محيط زيست اين بيماري ببر را رد كرد. اما از سوي ديگر رئيس سازمان محيط زيست گفت: «تست ايدز پيش از ورود ببر به ايران گرفته نشد» و مدير باغ وحش نيز اعلام كرد: «دامپزشكي تست ايدز از ببر گرفت، تست ايدز مثبت است .»
دلايل مرگ ببر روسي؛ مشمشه، ايدز يا گرمي هوا؟
در بين اين همه اظهار نظر ضد و نقيض «جوان» در گفتوگو با اسماعيل كهرم، دكتراي حيات وحش و كارشناس بينالمللي حيات وحش، دلايل كارشناسي شكست اين پروژه را جويا شد. كهرم ضمن اشتباه خواندن اساس اين پروژه به عملكرد سازمان حفاظت محيط زيست و عدم شفافسازيها در اين مسئله انتقاد دارد. به گفته وي بعد از گذشت هشت ماه از ورود اين ببرها به كشور و بعد از مرگ ببر نر اعلام ميشود كه اين حيوان داراي شناسنامه سلامت نبوده است.
مازندران 57سال بدون ببر بومياش
كهرم ميگويد: آخرين ببر مازندران 57 سال پيش يعني در سال 1332 در پارك ملي گلستان شكار شد و نسل اين جانور كاملا منقرض شد. وي در دستهبندي دلايل مرگ ببر نر سيبري در تهران اولين دليل مرگ اين جانور را نژاد متفاوت اين ببر با ببر مازندران ميداند. به گفته اين كارشناس محيط زيست ببر سيبري داراي تفاوتهاي فيزيكي آشكاري با ببر مازندران است. 60 كيلوگرم وزن بيشتر و همچنن داشتن موهاي بلندتر و كلفتتر متناسب با هواي سرد سيبري است و با هواي گرم ميانكاله و همچنين هواي گرم تهران تناسبي ندارد.
هفت روزي كه 8 ماه شد
دليل ديگري كه كهرم براي مرگ اين ببر برشمرد، عدم تحرك و قرار گرفتن جانور در فضاي بسته قفس است. به گفته وي ببر بر خلاف شير نياز به تحرك دارد و اگر چه قرار بود ببر وارداتي تنها يك هفته در تهران بماند اما اين يك هفته، هشت ماه به طول انجاميد. ببر نياز به 200 كيلومتر مربع فضا دارد. عدم دسترسي به آب دليل ديگر مرگ ببر سيبري است. بنا به اظهارات كهرم ببرها از گربه ساناني هستند كه زندگي وابسته به آب دارند و حتي تا 50 كيلومتر شنا ميكنند.
رژيم غذايي نامناسب و تغذيه با گوشت الاغهاي پير ميتواند دليلي ديگر براي مرگ ببر روس باشد.
به گفته كهرم ببرها داراي رژيم غذايي متنوعي هستند كه طبعا عدم رعايت اين رژيم به آنها آسيب ميرساند.
بيماري مشمشه؛ مشترك بين انسان و حيوان
ابتلاي ببر به بيماري مشمشه شايعه ديگري است كه از سوي رئيس سازمان حفاظت محيط زيست نيز مطرح شده. بيماري مشمشه بيماري مشترك بين انسان و دام است كه قابليت انتقال به انسان را دارد. دكتر كهرم اين بيماري را داراي ميكروبي ميداند كه به دو صورت ظاهر ميشود، يا به دستگاه تنفسي نفوذ ميكند يا به صورت تاولهاي دردناكي روي پوست ظاهر ميشود. اما كهرم در اين باره معتقد است اگر چنين شايعهاي درست باشد بايد بلافاصله حيوانات را به قرنطينه ميبردند و ورود مردم را به قسمت شيرها ممنوع ميكردند. وي در پاسخ به اين سؤال كه در صورت درست بودن اين شايعه چند وقت بايد حيوانات در قرنطينه بوده يا باغ وحش بسته باشد، ميگويد: اين كاملا بستگي به ميزان گسترش بيماري دارد اما در عين حال ابتلاي ببر به اين بيماري را چندان منطقي ندانست زيرا تشخيص علت مرگ ببر با معاينه وي توسط يك كارشناس محيط زيست يا دامپزشك كاملا قابل تشخيص است و اين همه زمان بر نبوده و نيازي به تشكيل كميته ندارد.
ايدز گربهسانان نيز ديگر دليلي است كه براي مرگ ببر روسي عنوان شده كه دكتر كهرم احتمال ابتلاي ببر به اين بيماري را نيز با اطمينان بالايي رد كرد. زيرا به گفته وي ايدز گربه سانان دقيقا مشابه ايدز انسان و از طريق خون يا رفتارهاي جنسي انتقال مييابد در حالي كه اين ببر 5/1 ساله بوده و ببر تا 5 سالگي نميتواند جفتگيري كند و انتقال خوني هم نداشته تا ايدز بگيرد. يك شايعه ثبت نشده در باره علت مرگ ببر روس
دكتر كهرم از وجود يك شايعه ديگر نيز درباره دليل مرگ ببر سيبري پرده برداشت و آن احتمال زخمي شدن ببر نر توسط ببر ماده به دليل قرار گرفتن يكباره در قفس اوست. بنا بر اظهار نظر اين كارشناس محيط زيست سن بلوغ ببر4تا 5/4 سالگي است در حالي كه اين ببر 2 ساله بوده و آمادگي توليد مثل نداشته است ضمن آنكه ببرها بايد به تدريج در كنار هم قرار ميگرفتند تا به يكديگر عادت كنند اما ورود يكباره ببر نر به قفس ببر ماده او را دچار وحشت كرده است به همين دليل به ببر نر حمله و او را زخمي نموده و ببر پس از پنج روز مرده است.
