*فاطمه تورانی
به طور معمول در اخبار و حوادث رسانهها با مواردی روبهرو میشویم که از دستگیری مجرمان تحت پوشش و دیگر دستگاههای دولتی حکایت دارد. این تبهکاران عمدتاً با سوءاستفاده از شرایط سوژههایشان مرتکب انواع جرائم ازجمله سرقت، کلاهبرداری، اعمال منافی عفت و اخاذی میشوند. از آنجا که پلیس همواره در نزد افکار عمومی «نماد» و محل «اعتماد» مردم بوده است، این شیوه مجرمان باعث وارد شدن «خدشه» به جایگاه پلیس نزد افکار عمومی میشود. پلیس همواره جدیترین تهدید برای مجرمان بوده و سرانجام آنان را در هر لباس و هر شیوهای به دام انداخته است.
«جوان» در سلسله گفتوگوهایی که با کارشناسان انجام داده، تلاش میکند ضمن ارج نهادن به فعالیتهای پلیس در برقراری امنیت آسیبهایی که مأمورنماها متوجه جامعه میکنند را بازکاوی کند.
سومین بخش از این گفتار در گفتوگو با سرگرد محمد اکبری، رئیس اداره هجدهم پلیس آگاهی تهران برگزار است.
*جناب سرگرد چرا برخی مجرمان به خود اجازه میدهند در پوشش مأمور پلیس از مردم زورگیری کنند؟
مردم هر جامعهای پلیس را به عنوان پناهگاه خود در سختیها و دشواریها میدانند و از پلیس انتظار دارند در شرایط و پیشامدهای ناگوار آنان را کمک کنند، به همین دلیل همیاری پلیس سبب شده مردم به پلیس اعتماد کنند. از دیگر سو مجرمان سابقهدار که بارها دستگیر و با روند رویکرد پلیس و دستگاه قضایی آشنایی پیدا میکنند به فکر اخاذی و زورگیری از مردم تحت عنوان مأموران دولتی از جمله نیروی انتظامی میافتند.
* به نظر شما با توجه به این گزارش آیا ادامه این روند بیاعتمادی مردم را نسبت به پلیس بیشتر نمیکند؟
قطعاً همینطور است. با توجه به اینکه پلیس به منظور دستیابی به موفقیتهای خود در مأموریتهایش شدیداً به همکاری مردم نیازمند است در سرقتهای تحت پوشش مأموران به لحاظ اینکه شهروندان از ماهیت جعلی بودن آن مأمور اطلاعی ندارند بنابراین اینگونه جرائم ارتکابی به نام مأموران پلیس در افکار مردم ثبت شده و باعث یک نوع حس بیاعتمادی نسبت به پلیس میشود.
*یا مجازاتی که برای این افراد در نظر گرفته شده بازدارنده است یا خیر؟
از آنجا که بیشتر این مجرمان سابقهدار هستند قطعاً مجازاتهای صادره نه تنها بازدارنده نیست بلکه هر بار پس از آزادی از زندان دستگیری آنها نیز به مراتب مشکلتر میشود.
اگر برای هر مجرمی در چارچوب آیین دادرسی کیفری و قانون مجازات اسلامی مجازاتی در نظر گرفته شود و قطعیت داشته باشد، هیچ مجرمی برای بار دوم به خود اجازه ارتکاب مجدد جرم نمیدهد. اما این عدم قطعیت در اجرای احکام باعث میشود مجرم با سپردن وثیقه از زندان آزاد یا هنگام مرخصی متواری شود و مجدداً به چرخه ارتکاب جرم برگردد که در رابطه با مجرمان تحت پوشش مأمور نیز این موارد صدق میکند.
*آیا در دسترس بودن لباس پلیس میتواند در ارتکاب این جرم مؤثر باشد؟ به نظر شما چه باید کرد؟
قطعاً اینگونه است. اگر لباس پلیس نیز همانند یک سند رسمی دولتی مانند اوراق بهادار، اسناد ملکی و... توسط یک سازمان دولتی با ویژگیهای منحصر به فرد تهیه آن توسط هرکس به آسانی قابل دسترس نباشد میتواند در پایین آوردن اینگونه جرائم مؤثر واقع شود. از طرفی هنگامی که مجرمی تحت پوشش مأمور از مردم اخاذی میکند یا امنیت عمومی را به خطر میاندازد، پس از دستگیری باید علاوه بر حکم صادره به دلیل جرم مرتکب شده جنبه حقوقی سازمان نیز در نظر گرفته شود. ناجا یک سازمان حقوقی است که باید نماینده حقوقی آن علیه این مجرم شکایت کند. برای دفاع از سازمان مربوطه دادسرای عمومی هم باید در رابطه با این اشخاص به علت سوءاستفاده از لباس و تجهیزات پلیسی و جعل عنوان، محاکمه و مجازات مضاعفی را صادر کند زیرا مجرم با رضایت شخص طرف نیست بلکه با یک ارگان یا سازمان طرف شده است.
*جناب سرگرد شما همواره به مردم هشدار میدهید مراقب مأمورنماها باشند. چطور باید فهمید این مأمور پلیس قلابی است یا واقعی؟
مأموران پلیس اصولاً از لباس و اونیفورم نظامی و خودروی پلیس و تجهیزات پلیس مانند چراغ گردان استفاده میکنند.
افرادی که خود را تحت عنوان مأمور پلیس معرفی میکنند در اماکن خلوت اقدام به توقیف سوژهها و بازرسی بدنی از آنها میکنند.
مأمورنماها با خودروی شخصی جلو افراد را میگیرند و بدون اینکه از آن پیاده شوند با تحکم و اعتماد به نفس شما را متهم به حمل مواد مخدر یا چکهای جعلی کرده و اقدام به بازرسی میکنند.
پلیس قلابی همیشه دستپاچه است و از ارائه کارت شناسایی و حکم مأموریت خودداری کرده یا کارت نامعلومی را جلوی چشم مخاطب گرفته و هرگز فرصت ملاحظه دقیق را نمیدهد.
مأمورنماها با ضبط کردن صدای بی سیم روی موبایلشان طوری وانمود میکنند که صدا از بیسیم است که در دست دارند در حالی که این بیسیم پلاستیکی است و فقط قصد ترساندن و ایجاد جو روانی افراد را دارند.
*اما چگونه باید فرصت را از تبهکاران سلب کرد:
قبل از ارائه هرگونه پاسخ یا توضیح از آن مأمور کارت شناسایی و حکم مأموریت بخواهید به طوری که آن را در دست خودتان گرفته و با توجه به اعتبار کارت و عکس روی آن مطمئن شوید زیرا مأمور قلابی هیچگاه اجازه چنین کاری را به شما نمیدهد.
مطمئن باشید در چنین مواقعی مأمور با خودروی شخصی شما را توقیف نمیکند. لذا سعی کنید در صورتی که خودرو شخصی است شماره پلاک آن را به خاطر بسپارید.
اگر در ارائه کارت یا حکم مأموریت طفره رفتند حتماً با پلیس 110 تماس بگیرید و با آنها همراه نشوید.
در بعضی موارد مأمورنماها با همدستی چند نفر باعث ایجاد درگیری و نزاعهای واهی با مردم شده و سپس به عنوان مأمور وارد ماجرا میشوند و بدین ترتیب از طعمه اخاذی یا سرقت میکنند، پس مراقب اطراف خود در خیابان باشید.
