در شماره پيش با شما درباره نحوه عملکرد بانوان براي طبخ غذا صحبت کرديم و گفتيم که با اطلاع رساني ميتوان مشکلات اجتماعي ناشي از تغيير مواد غذايي را کاهش داد. نحوه و ميزان استفاده از مواد غذايي نيمه آماده و توجه به ارزش غذايي آنها نيز موضوع ديگري بود که بايد مورد توجه قرار ميگرفت.
بخشي از سلامت غذاها به صنعت باز ميگردد و از حوزه کاري افراد خارج است. در اين باره بايد سازمانهايي وجود داشته باشند که با همکاري بين بخشي بتوانند مسابقات غذاهاي نيمه آماده سالم را برگزار کنند تا چگونگي توليد غذاها و طبخ آنان و اين که مواد توليد شده تا چهميزان ارزش غذايي دارد و سالم است مشخص شود. با اين اقدام در ميان صنايع غذايي رقابت ايجاد ميشود. همچنين مردم بايد ياد بگيرند که برچسب روي مواد غذايي را بخوانند. بسياري از مردم نسبت به مواد مورد استفاده در غذاهاي نيمه آماده بياطلاعند و بايد بدانند در غذايي که مورد استفاده قرار ميدهند از چه موادي و به چه ميزان استفاده شده است. همچنين بايد به مهر استاندارد توجه کنند. اگرچه، مهر استاندارد نشان از حداقل رعايت موارد استاندارد دارد و به معني حداکثر توجه به اين موضوع نيست. ممکن است بسياري از مواد غذايي مهر استاندارد داشته باشند ولي کيفيت و قيمت آنان با هم متفاوت باشد. اين موضوع نشان دهنده ميزان دقت و نظارت معاونت دارو و سلامت وزارت بهداشت روي مواد غذايي توليد شده است.
اينگونه موضوعات سالهاست که گريبان خانوادهها را گرفته است و به نظر ميآيد که با افزايش وزن ارتباط مستقيم دارد که تصور ميشود حدود 15 سال است که مردم به استفاده از غذاهاي نيمه آماده روي آوردهاند و اين روند هر روز به شکل حادتري در ميآيد. وجود چنين مشکلاتي صرفاً توليد مواد غذايي نيمه آماده از سوي صنايع غذايي نيست، بلکه مسائل اجتماعي مردم به آن دامن ميزند.
زن و شوهري که هر دو بيرون از منزل کار ميکنند، فرصت اين را ندارند که پس از برگشتن از محل کار به تهيه غذا بپردازند. همين طور در روزهاي تعطيل و پس از يک هفته کاري، اغلب براي خوردن غذا به بيرون از منزل ميروند يا اگر در منزل ميمانند، از بيرون غذا سفارش ميدهند.
در اينجا موضوعات اجتماعي مطرح ميشود و اين گونه مسائل امروز مبتلا به همه خانوادههاست که نميتوان در رفع آن کاري انجام داد. ولي ميتوان به مردم در اين باره آگاهي داد و در صنعت رقابت ايجاد کرد تا غذاي سالم تري توليد کنند.
فرهنگسازي نيز موضوعي است که در متن جامعه ايجاد ميشود. تمرکز رسانهها و مراکز آموزشي که به نحوي خود را در امر آموزش بهداشت و سلامت خانوادهها مؤثر ميدانند نيز حائز اهميت است. کليد سلامتي خانوادهها در دست مادران است و آنان هستند که نوع غذايي را که در سفره قرار ميگيرد تعيين ميکنند. در واقع مديريت غذايي خانواده برعهده آنان است. مدارس نيز نقش مهمي ايفا ميکنند. ولي بايد توجه داشت که دانشآموزان با پيش زمينه اي از منزل به مدرسه ميآيند. کودک ميتواند با نان، پنير و ميوه زنگ تفريحش را بگذراند يا با خريد از بوفه مدرسه که به اجبار و براي کسب سود به عرضه خوراکيهايي چون چيپس و ... روي ميآورد، وقتش را بگذراند. از اين رو ترديدي نيست که مدرسه نيز جايگاه مهمي در آموزش فرهنگ غذايي کودکان برعهده دارد.
* عضو هيئت علمي انستيتو تغذيه ايران
