حبیب ترکاشوند- این روزها پس از چند ماه کش و قوس میان دولت و مجلس و همچنین بررسی در کمیسیونهای تخصصی مجلس و سپس کمیسیون تلفیق، «برنامه پنجم توسعه کشور» از اول هفته به صحن علنی مجلس آمده و قرار است منتخبان مردم طی چند هفته در جلسات فشرده صبح و عصر با بررسی دقیق این برنامه راه را برای اجرای نهایی این برنامه کلان آماده سازند. موضوعی که بهدلیل عدم تعامل مناسب دولت و مجلس و تأخیر در بررسی آن یک سال به تعویق افتاده است. یعنی قانوناً اکنون باید هشت ماه از اجرای این برنامه گذشته باشد.
صندلیهای خالی صحنه آزاردهنده همیشگیبهرغم اهمیت فوقالعاده برنامه پنجم بر رشد و توسعه کشور و بالطبع لزوم بررسی دقیق بند بند آن، نکتهای که از مشاهده خانه ملت در صحن تلویزیون میتوان احساس کرد، تعداد صندلیهای خالی صحن است که برای مردم آزاردهنده است. طی سه چهار روز گذشته به طور میانگین حدود 100 نماینده در بررسی بندهای برنامه غیبت داشته و اکثر اوقات کار به جایی میرسد که مجلس از رسمیت افتاده و رئیس جلسه ناچار است نمایندگان خارج از صحن را به داخل فرابخواند. شاهد مثال اینکه در جلسه روز یکشنبه که قرار بود برخی از بندهای برنامه پنجم در آن بررسی شود حدود 30 بار جلسه مجلس از رسمیت افتاد آن هم بهدلیل خروج گاه و بیگاه تعدادی از وکلای مردم. مدینه فاضلهای که فقط تا روز رأیگیری استهر چهار سال یک بار نوبت به انتخابات مجلس میرسد، برای هر کرسی دهها نفر کاندیدا میشوند، چه وعدهها که به مردم شهر و دیار خود نمیدهند. هر کدام خود را ناجی میهن و ملت معرفی کرده و به گونهای خود را نشان میدهد که مردم خیال کنند با ورود او به پارلمان، کشور از این پس گلستان میشود. اما مدینه فاضلهای که این کاندیداها به مردم نشان میدهند تا روز رأیگیری است و روز بعد از آن همه چیز به فراموشی سپرده میشود. با آغاز به کار مجلس جدید نمایندگانی که برای اولین بار پای به بهارستان میگذارند تا دو سه ماهی معمولاً رفتوآمدشان منظم است. غیبت و تأخیر یا ندارند یا اگر هست بهندرت، اما همین که ماههای اولیه را پشت سر میگذارند تازه غیبتهای موجه و غیرموجه آغاز میشود. یک روز به بهانه مرخصی داشتن حضور ندارند و روز دیگر به بهانه کسالت و غیره. البته این نوع غیبتها از نوع موجه آن محسوب میشوند و اگر بخواهیم به انواع غیبت غیرموجه اشاره کنیم، مفصلتر از این خواهد شد. نزدیک به 6 ماه خانه ملت در مرخصی استعلاوه بر موضوع غیبت، موضوع تأخیر نمایندگان مسئله آزاردهندهتری است، با اینکه قانوناً جلسات مجلس باید رأس ساعت 8 شروع شوند اما شاید به ندرت روزی را بتوان یافت که رأس این ساعت زنگ مجلس به صدا درآمده باشد. 20 دقیقه، نیم ساعت، 40 دقیقه تأخیر چیزی است که دیگر خبرنگاران پارلمانی به آن عادت کردهاند و حتی این تأخیرهای مکرر آنان را نیز تنبل کرده و تأخیر به آنان نیز سرایت کرده است. جالب است بدانیم مجلس حدود 165 روز در سال تعطیل است. یعنی در هر هفته فقط روزهای یکشنبه، سهشنبه و چهارشنبه جلسه علنی دارد و پس از هر دو هفته کاری نیز نمایندگان برای سرکشی به حوزه انتخابیه بهارستان را ترک میکنند. علاوه بر این باید تعطیلات یکماهه عید نوروز و تعطیلات یکماهه تابستانی را نیز به آن افزود. جالب اینکه لایحه دولت در ماه شهریور برای اضافه کردن دو روز به تعطیلات عید فطر جهت رفاه حال بیشتر مردم با رأی منفی آنان مواجه شد، نمایندگانی که خود بلافاصله سه هفته به مرخصی (ببخشید سرکشی ازحوزه انتخابیه) رفتند؛ موضوعی که ضربالمثل معروف «رطب خورده کی منع رطب کند» را به ذهن متبادر میسازد. سوگند برای پاسداری از ودیعه ملتطبق قانون اساسی جمهوری اسلامی نمایندگان در روز آغازین مجلس در مقابل کلام وحی متن سوگندنامهای را میخوانند که در آن آمده است:«ودیعهای را که ملت به ما سپرده به عنوان امینی عادل پاسداری کنم و در انجام وظایف وکالت، امانت و تقوی را رعایت نمایم و همواره به استقلال و اعتلای کشور و حفظ حقوق ملت و خدمت به مردم پایبند باشم.» هر چند تعهد اکثریت نمایندگان بر کسی پوشیده نیست اما نمایندگانی که غیبتها و تأخیرهای خارج از عرف دارند، میتوانند مدعی باشند که به این سوگند خود عمل میکنند؟طرح نظارتی که رد شدروزهای پایانی فروردین یکی از نمایندگان در گفتوگو با رسانهها از دیدار تعدادی از نمایندگان با رهبر انقلاب خبر داد اما نکتهای که از قول وی این خبر را مهم ساخت، انتقادی بود که رهبر نظام از غیبتهای نمایندگان در صحن علنی مجلس و همچنین کمیسیونها داشتند. خردادماه سال جاری که نمایندگان به مناسبت سالروز مجلس خدمت مقام معظم رهبری رسیدند، ایشان چند توصیه به آنان داشتند که یکی از آنها طرح نظارت نمایندگان بر خودشان بود و اضافه کردند:«من معتقدم که شما دو سال دیگر توى مجلسید، معلوم نیست بعد از این توى مجلس باشید یا نباشید؛ ممکن است دیگر هرگز گذارتان به مجلس نیفتد؛ اما صدها و صدها نفر در طول زمان از اینجا عبور خواهند کرد؛ کسانى خواهند آمد و روى این صندلىها خواهند نشست. اگر شما امروز توانستید یک سازوکار کنترلىِ متقن و محکم براى نظارت بر کار نماینده پایهگذارى کنید، تا هر وقتى که این دستگاه خوب کار کند، اجرش مال شماست؛ مزد الهىاش مال شماست. آن طرف قضیه هم متأسفانه همین جور است. اگر امروز با قدرتى که خدا به شما داده - توان نمایندگى- میتوانید این ابزار کنترلى را کار بگذارید، ولى کار نگذارید، از شما سؤال خواهد شد. روز قیامت خدا سؤال میکند.» هر چند پس از این هشدار رهبری، طرح نظارت بر نمایندگان آماده و به صحن علنی ارائه شد اما با کمال تعجب و با اینکه امضاکنندگان اولیه این طرح حدود 150 نفر بودند اما این طرح رد شد تا آزمونی باشد برای میزان ولایتمداری برخی نمایندگانی که دیگران را به عدم ولایتمداری متهم میکنند. مرکز تقنین سرچشمه قانونمداری باشدبی شک کسی را نمیتوان یافت که نقش پارلمان را در نظامهای مردم سالار و جمهوری منکر شود. مجلس به عنوان مرکز تقنین قوانین، بایستی مرکز و سرچشمه قانونمداری و پایبندی به قوانین باشد تا بتواند نظارت خود را بر سایر دستگاهها و نهادها محقق کند. اگر قانونگرایی خود پارلمان بلنگد دیگر انتظاری از سایر دستگاهها برای الزام آنان به قانونمحوری نیست. ای کاش نمایندگان محترم مردم در خانه ملت قبل از آنکه فرصت را از دست بدهند با برنامهریزی درست ضمن تدوین یک نظام جامع نظارتی، ابتدا از خود آغاز کنند و هر گونه قانونگریزی را از ساحت خانه امید مردم بزدایند و آنگاه نظارت خود را بر سایرین با تلاش و همت مضاعف به سرانجام رسانند.
