با انتخاب نامزد شیعیان برای احراز پست نخست وزیری و آغاز فاز دوم رایزنی گروهها و احزاب عراقی برای تشکیل کابینه، تحولات عراق وارد مرحلهای انتقالی شده که با رایزنیهای داخلی و سفر به کشورهای منطقه در حال نهادینه شدن است.
سفر نوری المالکی به کشورهای همسایه از جمله سوریه،اردن، ایران و مصر از یکسو و نشستهای فشرده با سران احزاب و گروههای داخلی حاکی از دور تازه فعالیتهای مالکی برای تثبیت وضعیت سیاسی در عراق است و اهم اهداف مالکی از رایزنیهای اخیر را میتوان ایجاد موازنه منطقهای ،اطمینان به کشورهای منطقه در مورد صیانت از منافع آنها در عراق، کسب حمایتهای منطقهای برای تشکیل دولتی مقتدر و پیام صلح و ثبات در روابط عراق با همسایگان ذکر کرد اما شاکله اصلی این رایزنیها تلاش مالکی برای نهادینه ساختن مفهوم دولت ملی، فراگیر و مقتدر است که بهعنوان استراتژی وی در فاز دوم مذاکرات انتخاب شده است.
البته دشواریهای مالکی برای رسیدن به این هدف نیز در خور توجه است، چراکه رقبای سیاسی مالکی از هر اقدامی بهره میگیرند تا این هدف محقق نشود و در این میان ایاد علاوی بهعنوان شاخصترین مهره مخالف مالکی از همان ابتدا با مهره چینیهای خود در صدد بوده تا معادله مالکی و به تبع آن برنامه شیعیان را همیشه در حالت چند مجهولی نگه دارد به خصوص در تازهترین اقدام با استفاده از اختلافنظر فنی و سلیقهای میان برخی از گروههای شیعه با هم، سعی در ائتلاف یا جلب همکاری با آنها دارد که این امر همانند سایر اقدامات العراقیه نتیجه نداد اما باید اذعان کرد که شیعیان در این دوره هفت ماهه مهمترین درسی که گرفتند حفظ وحدت گروهی با محوریت مرجعیت بوده است که این امر مانع از نفوذ عناصر رقیب در میان گروههای شیعه است.
شاید از دید صاحبنظران دیدار صدر با مالکی پس از دو سال مهمترین موفقیت مالکی در این عرصه است اما باید گفت که مالکی در این راه با دشواریهای بیشتری روبهرو است چراکه هر چند گروه صدر با نخستوزیری مالکی موافقت کرده ولی سخنگوی گروه صدر پس از موافقت مقتدا صدر با انتخاب مجدد مالکی برای نخستوزیری عراق گفت که راه برای تشکیل دولت جدید هموار شده، ولی مالکی باید با گروههای دیگر باب گفتوگو را باز کند و این اظهارات را باید اینگونه تفسیر کرد که مالکی برای متقاعد کردن صدر باید با گروههای دیگر نیز رایزنی کند و شاید این خواست در راستای همان راهی است که مالکی انتخاب کرده است.
هرچند باید گفت مالکی در مسیر ائتلاف برای کابینه صلح گاه با پارادوکسهای کاملاً متناقض نیز روبهرو خواهد شد اما هنر مالکی در این برهه ایجاد تعادل و توازن بین منافع بازیگران دخیل در بحران عراق است و وی باید جناحهای سیاسی را متقاعد کند که به اختلافات خود پایان دهند تا به بحران بنبست تشکیل دولت پایان دهند که تحقق این امر میتواند مسیر ثبات در عراق را هموار کند.
دو جریان صدر و مجلس اعلا در صحنه سیاسی عراق در طول مدت فعالیت خود بعضاً دارای مواضع و دیدگاههای متفاوت و اختلافنظر بوده و این وضعیت در برخی مقاطع زمانی در اعلام مواضع و یارگیریهای سیاسی و کمپهای گوناگون انتخاباتی و حتی در تعیین مالکی در دور اول بهعنوان نخستوزیر ظهور و بروز داشته است. لذا به نظر میرسد در وضعیت فعلی عراق اختلافنظر بین گروههای سیاسی به خصوص شیعیان طبیعی است و نباید انتظار داشت که جریانات سیاسی شیعه تحت تأثیر این اختلافات در دام علاوی بیفتند.
بنابراین هرچند علاوی با سیاست نعل وارونه خود درصدد است ضمن ایجاد شکاف در ائتلاف شیعه و نزدیکی تاکتیکی با کردها، اهداف پنهان خود را پیاده کند اما هوشیاری شیعیان و تلاش مالکی برای تثبیت استراتژی کابینه فراگیر و مقتدر میتواند این اقدامات را ناکام بگذارد.
