حمیدرضا حسنی - میراث معنوی (ناملموس) شامل بیانها و سنتهای شفاهی از جمله زبان به عنوان ابزار میراث شفاهی، هنرهای نمایشی، رویههای اجتماعی، شعائر و آداب و رسوم، جشنوارهها، دانشها و رویههای مربوط به طبیعت جهان و دانش و مهارتهای صنایع دستی است.
رمضان ماه تزکیه نفس و ماه مهمانی خداوند است. در این ماه پر برکت آداب، آیینها و شعائر اسلامی بسیاری برگزار میشود که همگی در زمره میراث معنوی به شمار میرود.
نمونه اشعار و ابیات شب خوانی (شوخوانی) که با نغمه خوش شوخوانان هنگام سحر از مناره مساجد و بام خانهها به گوش میرسد از جمله جلوههای میراث معنوی این ایام است که از دیر باز تا کنون پابرجاست. اهالی شهر مُجن از توابع شاهرود برای استقبال از ماه رمضان دیوارهای کاهگلی خانه خود را با دوغاب گل قرمز رنگ جلوهای تازه بخشیده و همانند مردمان دیگر آبادیها و شهرها به غبار روبی مساجد و خانهها اهتمام میورزند.
مجالس تلاوت قرآن و بیان احکام شرعی در این ایام برپا شده و نمازهای جماعت با صفوف فشرده اقامه میشود. اطعام و اکرام ایتام و گستردن سفرههای افطار و سحر از دیگر آیینهای مبارک این ماه پر فیض به شمار میرود .
سفرههای پر برکت رمضان با انواع غذاها و نانهای محلی به خوبی آراسته شده و مهمانان الهی به دور آن پذیرایی میشوند. لیالی قدر با آداب خاص، خواندن ادعیه و طلب مغفرت و حاجت اوج شکل گیری آیینهای رمضان است.
در روز شهادت امام علی(ع) اهالی نقاط مختلف استان سمنان بنا بر باوری قلبی از انجام کارهای روزمره دست کشیده و در مجالس و محافل عزاداری شرکت میکنند. حرکت دستههای سینه زنی همراه با حمل نشانههای سوگواری خود نشانی است از آیینهای رایج در این ماه ُپر سعادت.
در بیست و هفتمین روز از ماه رمضان در برخی نقاط از جمله شاهرود زنان در مسجد جامع مابین دو نماز ظهر و عصر به نیت بر آورده شدن حاجات خود اقدام به دوخت کیسه پارچهای کوچکی تحت عنوان کیسه مُراد کرده و به باور برکت، سکهای را در میان آن نهاده و تا سال دیگر نزد خود نگه میدارند. چه بسیارند زنانی که تشرف سفرهای زیارتی خود در طول سال را با اندوختهای هر چند اندک از میان همین کیسه به دست آورده و زنان و دخترانی که به جهت برآورده شدن حاجاتشان مقداری پارچه ونخ را بین دیگر نماز گزاران تقسیم میکنند.
شادی ناشی از کشتن قاتل ملعون امام علی(ع) در این روز آدابی دیگر از جمله سوراخ کردن گوش دختران خردسال و خوردن کله پاچه برای افطار را سبب شده است. در آخرین روز از این ماه مردان و زنان با انجام غسل و تطهیر و فراهم آوردن زکات فطریه به استقبال از عید بزرگ فطر میروند. عیدی که منشأ شکل گیری آیینهای بیشماری همچون اقامه نماز، عیادت از خانوادههای سوگوار، صله رحم، زیارت قبور و بقاع مذهبی و ارسال هدیه برای نوعروسان و برقراری مصالحه بین افراد است.
منبع : میراث آریا
