مانور سیاسی رئیس‌جمهور جنگ به نام صلح

سید نعمت الله عبدالرحیم زاده -باراک اوباما، رئیس جمهور امریکا، در دوم آگوست و طی یک سخنرانی آتشین در برابر کهنه سربازان معلول امریکایی گفت: «به عنوان کاندیدی ریاست جمهوری، من تعهد کردم تا جنگ در عراق را به صورت قابل قبولی به پایان برسانم» و در ادامه 31 آگوست را به عنوان زمان پایان ماموریت نظامی امریکا در عراق اعلام کرد. او در این سخنرانی جدول زمانی مشخص برای خروج نیروهای امریکایی از عراق را بیان کرد که در جریان آن قرار است تا پایان ماه جاری میلادی حدود 90 هزار نیروی این کشور از عراق خارج شوند و 50 هزار نیروی دیگر نیز تا پایان سال آینده میلادی از عراق خارج خواهند شد. او در این سخنرانی تاکید کرد که نیروهای باقیمانده در عراق وظیفه کمک به نیروهای عراقی در امر آموزش و مبارزه با تروریسم را به عهده خواهند داشت که به نام «عملیات طلوع جدید» خوانده می‌شود.همچنان که از ظاهر سخنان اوباما پیدا است یکی از انگیزه‌های او در اعلام پایان ماموریت نظامی امریکا در عراق برای برآورده کردن یکی از وعده‌های اصلی انتخاباتی‌اش مبنی بر خروج نیروهای این کشور از عراق است. با وجود آن که به نظر می‌رسد او با اعلام این امر و بیان جدول زمانی برای خروج نیروهای امریکایی از عراق در ظاهر امر به آن وعده خود عمل کرده است، اما روشن است که این وعده حتی در صورت تحقق کامل آن باز به موقع و کامل محقق نشده است.نخستین نکته قابل توجه در زمان اعلام اتمام ماموریت نظامی امریکا در عراق و جدول خروج نیروهای این کشور از عراق است. لازم به یادآوری است که او در زمان مبارزات انتخاباتی خود وعده داده بود در صورت ورود به کاخ سفید طی 16 ماه نیروهای این کشور را از عراق خارج خواهد کرد، اما اکنون حدود 19 ماه از ورود وی به کاخ سفید گذشته و چنان که پیداست شماری از نیروهای امریکایی تا پایان سال آینده میلادی در عراق باقی خواهند ماند که در نتیجه، او نه تنها وعده خروج نیروهای این کشور در 16 ماه را عملی نکرده بلکه حتی شماری از این نیروها باید تا اواخر این دور از ریاست جمهوری وی در عراق بمانند. بنابر این، نمی‌‌توان گفت که این سخنرانی اوباما به معنای جامه عمل پوشاندن به وعده وی است چرا که او نتوانسته تمام نیروهای امریکا را نه طی 16 ماه و حتی بخش اعظمی از این دوره ریاست جمهوری خود از عراق خارج کند.نکته قابل توجه دیگر در بعد تبلیغاتی سخنرانی وی است که در برابر کهنه سربازان معلولی ایراد شده که به قول جو کلین، تحلیلگر نشریه تایم، «موقرترین و آرامترین شنوندگانی بودند که می‌توان تصور کرد». شاید انتخاب این دست از شنوندگان به آن جهت بوده که مخاطب اصلی اوباما نه آنان، بلکه لیبرال‌های ضد جنگی است که او در حال حاضر نیاز دارد تا از حمایت‌های آنان برخوردار باشد.این امر به واسطه انتقادهای گسترده رسانه‌های امریکایی از عملکرد وی در این مدت از ریاست جمهوری‌اش قابل توجه است و علاوه بر این، باید به انتخابات میان دوره‌ای امریکا برای انتخاب 234 نماینده مجلس نمایندگان و 30 نماینده سنا در نوامبر آینده توجه داشت که نمی‌‌توان این سخنرانی اوباما را بی ارتباط با آن دانست. با در نظر گرفتن شروع مبارزات انتخاباتی زود هنگام در امریکا و تلاش رقبای جمهوریخواه اوباما برای کسب هر چه بیشتر کرسی‌های دو مجلس امریکا، می‌توان دریافت که وی از آن جهت این سخنان را بیان کرده تا با یادآوری وعده‌های تبلیغاتی و ادعای برآورده شدن آنها، به نحوی در برابر جمهوریخواهان مانور سیاسی انجام داده باشد. به عبارت دیگر، او به این وسیله از یک سو در برابر انتقادهای جمهوریخواهان مبنی بر عملی نشدن وعده‌های انتخاباتی وی پاسخ داده و از سوی دیگر، سعی می‌کند تا زمینه برای جلب حمایت از کاندیداهای دموکرات را فراهم کند. گذشته از این نکات، اصل اعلام اتمام ماموریت نظامی امریکا از سوی وی قابل توجه است. او در حالی چنین امری را اعلام می‌کرد که حداقل در همان روز، انفجار دو بمب در عراق موجب کشته شدن 11 نفر شد. انفجار این بمب‌ها و ادامه آنها تا به امروز نشان می‌دهد که اعلام پایان گرفتن ماموریت نظامی در امریکا جز یک تبلیغات رسانه‌ای از سوی رئیس جمهور امریکا معنی دیگری ندارد.او در سخنرانی خود از واحدهای نظامی امریکا تقدیر کرد که به گفته وی «بار جنگ را بر دوش داشتند»، اما نه اشاره‌ای به علل و انگیزه‌های این ماموریت کرد و نه به عواقب مصیبت بار آن. به نظر می‌رسد که او در سخنان خود سعی داشت تا در برابر افراطیون جناح راست امریکا جانب احتیاط را رعایت کند و از این رو گفت: «برخی از میهن پرستان موافق انجام این جنگ بودند و برخی از دیگر میهن پرستان مخالف آن».رابرت دریفوس در مقاله «تأیید اوباما بر خروج از عراق» در سایت نیشن، در برابر این سخن وی می‌پرسد: «کدام میهن پرست موافق جنگ بود؟». او سپس به این پرسش پاسخ داده و فهرستی از احمق‌های گمراه و افراطیون حامی جنگ صلیبی بوش، لابی صهیونیست‌ها، شرکت‌های نفتی، پیمانکاران نظامی و ایدئولوگ‌های افراطی جناح راست امریکا را نام می‌برد که حامی حمله به عراق بودند و از آن نفع می‌برند و در پایان می‌نویسد: «شاید این دسته افراد در کتاب اوباما میهن پرست باشند، اما در کتاب من چنین نیستند».در واقع، اوباما از پایان ماموریتی سخن گفت که خود او به خوبی می‌داند نمی‌‌توان توجیه معقول و قابل قبولی را برای انجام آن بیان کرد و به همین دلیل است که با بیان «برخی میهن پرستان موافق آن» تا اندازه زیادی سعی کرده تا از توجیه آن شانه خالی کند.علاوه بر این، او در توصیف این ماموریت تنها به تلاش نیروهای نظامی برای مبارزه با شورشیان بسنده کرده، اما به علت بروز خشونت‌ها و کشتار در عراق اشاره‌ای نکرده است.همچنان که تحلیلگران غربی همچون دریفوس، جو کلین، لکسینگتون از نشریه اکونومیست اذعان کرده‌اند علت اصلی خشونت‌ها و خونریزی‌ها در عراق را باید در لشکرکشی امریکا به عراق و عملکرد نظامیان آن دانست به گونه‌ای که دریفوس در این زمینه می‌نویسد: «اوباما همچنین از «تروریست‌هایی که سعی به انحراف در پیشرفت عراق دارند» گفت، اما نگفت که اکثر کشته و مجروحان عراقی به خاطر تروریست‌ها نبوده، بلکه ناشی از خشونت لجام گسیخته ایالات متحده امریکا بود که به واسطه آن کل زیرساخت‌های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی عراق متلاشی شد و حکومت آن را نابود کرد و آن کشور را از 2003 در تنش‌های قومی و فرقه‌ای برای مبارزه‌های کسب قدرت رها کرده است». نکته اصلی و مهم که از نظر این تحلیلگران مخفی نمانده مسئولیت ایالات متحده و مقامات آن در قبال ماموریت نظامی آن کشور در عراق و پاسخی مقبول به این پرسش‌هاست که در وهله نخست بنابر چه دلیل و توجیهی انجام شد و در وهله دوم چگونه وقوع یافت و چه عوارض و نتایجی را برای مردم عراق در پی داشت.اینک برای همگان روشن است که ادعای مقامات امریکایی در مورد سلاح‌های کشتارجمعی صدام و ارتباط رژیم او با القاعده جز فریبکاری چیز دیگری نبوده و از سوی دیگر، نیروهای امریکایی ماموریت خود را با جنگ و خونریزی پیش بردند بدون هیچ احساس مسئولیتی در قبال عملکرد خود. اصل عدم پذیرش مسئولیت حتی در سخنرانی اوباما نیز مشهود است به گونه‌ای که او در سخنانش به هیچ وجه حتی اشاره‌ای گذرا به مسئولیت امریکا در قبال خشونت‌های جاری در عراق شنیده نشد و شاید ماموریت مورد نظر اوباما را بتوان همانند این توصیف از حمله مغولان دانست که گفته شد: «آمدند و کندند و سوختند و کشتند و بردند و رفتند».