مرتضی غضنفرپور
عملیات رمضان با همه فراز و نشیبهایش، به عنوان اولین عملیات برون مرزی رزمندگان ایران اسلامی با حاشیههایی نیز همراه بود. چندی از حواشی این عملیات را با هم مرور میکنیم:
1-در حین آخرین جلسه فرماندهان، در قرارگاه مرکزی کربلا، خبر میرسد عکسهای هوایی گرفته شده توسط هواپیماهای خودی خراب شده و قابل استفاده نیست. همین مسأله باعث میشود آخرین تحولات مواضع دشمن بعثی در ابهام فرو رود.
حسن باقری فرمانده قرارگاه عملیاتی نصر، طرحی ارائه میکند که نیروها برای حفاظت از خود از عارضه طبیعی نزدیک کانال پرورش ماهی استفاده کنند؛ اما خرابی این عکسها و عجله برای شروع عملیات، کار ارا بسیار سخت میکند.
2-شبهاتی بین رزمندگان درباره هجوم به خاک عراق ایجاد شده است و باعث شد عدهای منافق در سنگرها شبنامههایی علیه عملیات رمضان با عنوان «ما نباید تجاوز» کنیم پخش کنند.
3-در عملیات رمضان قرار بر این شده بود که یگانهای ارتش و سپاه در واحدهای کوچک همراه یکدیگر باشند اما عدم هماهنگی بین آنها مانع دیگری بر سر راه عملیات میشود.
4-سرانجام عملیات با همه موانع آغاز میشود و به محض قرائت اطلاعیه سپاه و ارتش در خصوص ورود به خاک عراق، شورای امنیت سازمان ملل قطعنامه 514 را صادر کرده و خواسته آتش بس میشود که علی اکبر ولایتی وزیر امور خارجه وقت آن را رد میکند و پذیرش قطعنامه را منوط به احقاق حقوق مسلم ایران میداند.
5-امام خمینی (ره) پیامی در خصوص عملیات صادر میکنند و از مردم ستمدیده عراق میخواهند با برادران رزمنده ایرانی خود همراه شوند و صدامیان را بر اندازند.
خبرگزاری فرانس پرس این پیام امام را نشانهای برای تسخیر عراق توسط رزمندگان دلاور، ایرانی اعلام میکند.
6- رزمندگان اسلام در شروع عملیات بسیار عالی و با روحیه عمل میکنند اما زمانی که به سنگرهای مثلثی میرسند سردرگم میشوند و آن را مانع بزرگی سرراه خود میبینند. چرا که از هر سمتی که به آنها حمله ور شوند جلوی راه خود را بسته میبینند و اگر به داخل آنها هم نفوذ کنند از همه طرف محاصره میشوند. سرانجام به هر نحوی غیور مردان ایران اسلامی از سد این مانع هم عبور میکنند اما بدون توجه به موارد امنیتی از سنگرهای مثلثی تا نهر کتیبان به وسعت 23 کیلومتر بدون عقبه مشغول پیشروی میشوند و همین خالی شدن پوشش تأمین نیروها باعث میشود دشمن بعثی با همه قوا و تجهیزات که کشورهای عربی منطقه برایش فرستادند وارد عمل شود.
7-اردن 12 دستگاه خودرو حامل مهمات، کویت 26 دستگاه تریلر حامل تانک، عربستان 29 دستگاه تریلر حامل تجهیزات نظامی و مصر انواع موشکهای زمین به هوا را در اختیار عراق گذاشتند تا بتواند مقابل ایران بایستد. البته این کمکها در کنار کمکهای نیروهای نظامی بود و بعضاً هر کشور یک تیپ نیروی نظامی در اختیار عراق گذاشتند.
8- حسن باقری فرمانده قرارگاه نصر از خالی شدن پوشش امنیتی نیروها شدیداً احساس نگرانی میکند و با جمع آوری اطلاعات متوجه وارد عمل شدن عراق در آن منطقه میشود. باقری متوجه میشود نیروها هم در جناح چپ خود مشغول نبرد هستند و هم عراق با تمام توان از سمت شمال حرکت کرده و قصد دارد در جناح راست نیروها که خالی شده است با آنها درگیر شود.
9-نداشتن پوشش تأمین نیروها در این عملیات باعث میشود عملیات رمضان اولین عملیاتی باشد که حجم بسیار زیادی از نیروهای سپاه اسلام اسیر شوند و چند گردان از تیپ 25 کربلا قتل عام شوند.
البته ناگفته نماند در شب اول عملیات سپاهیان اسلام توانستند فرماندهان گردانهای زیرمجموعه تیپ 104 عراق به فرماندهی سرهنگ ستاد «عبدالله صبری» را به اسارت در آورند و همچنین فرمانده تیپ 20 عراق را نیز اسیر کنند.
10-در جریان عملیات رمضان تیپ 27 محمدرسولالله (ص) نمیتواند از اول عملیات همراه دیگر رزمندگان باشد اما صبح روز بعد محمدابراهیم همت فرمانده تیپ به همراه چند نفر از واحد اطلاعات عملیات تیپ در منطقه حاضر میشوند و به خط حد فتح یک میروند با این تصور که نیروهای تیپ 14 امام حسین در آنجا مستقر هستند اما غافل از آنکه آنان عقب نشینی کردهاند و این ناهماهنگی باعث میشود همت و نیروهایش به عمق سنگرهای عراق بروند و اگر نبود یاری خداوند همت فرمانده تیپ 27 اسیر میشد!
11-کمکهای تسلیحاتی و نیروی نظامی به عراق در جریان عملیات رمضان باعث میشود عراق آرایش نظامی «دفاع متحرک» که بسیار مشکل و سخت است به خود بگیرد و با رزمندگان اسلام مبارزه کند.
این آرایش به این صورت است که نیروی احتیاط قوی در جایی نگه داشته میشود که از آنجا به سرعت عملیات تأخیری انجام میدهد و جلوی پیشروی نیروهای مقابل را میگیرد و در جایی که جبهه مقابل ضعیف است به سرعت ضربه میزند و از این طریق دفع حمله میکند.
دفاع متحرک عراق باعث شد یکی از تیپهای لشکر زرهی 92 و تیپ 8 نجف از محدوده خالی مانده قرارگاه فجر آسیب پذیر شوند و توسط تیپ 10 زرهی عراق ضربات سنگین بخورند.
12-عراق در مقابله با عملیات رمضان به هر جنایتی دست زد تا جلوی پیشروی رزمندگان اسلام را بگیرد و در این راستا نوع جدیدی از گازهای شیمیایی را استفاده کرد که فقط نیروهای آموزش دیده سپاه سوم عراق قادر به شلیک آنها بودند.
این گازها با استفاده از خمپاره و از نزدیکی کانال پرورش ماهی به سمت رزمندگان قرارگاه نصر پرتاب میشدکه هم تأثیرات شدید پوستی و هم عامل خفگی نیروها میشد.
