سلول‌های بنیادی، بلای جان تومورها

زهره صفاری - اما دستاوردهای جدید دانشمندان در زمینه‌های درمانی این بیماری روزنه‌های امیدی را برای انسان به وجود آورده است.
سرطان از رشد غیرمعمول سلول‌ها در یکی از قسمت‌های بدن پیش می‌‌آید که این سلول‌ها به تدریج تبدیل به تومور شده و به بافت‌های اطرافش صدمه می‌‌زند و در بعضی موارد نیز توسط خون به بخش‌های دیگر بدن انتقال می‌‌یابند. براساس آمار به دست آمده این بیماری سن خاصی ندارد و از کودک چند ماهه تا پیر 90 ساله در معرض ابتلا به آن هستند اما از آنجا که حدود 100 نوع مختلف سرطان تا به حال شناسایی شده در برخی موارد افزایش سن احتمال بروز نوع خاصی از آن را بالا می‌‌برد.
تجربه نشان داده اگر بتوانیم از عوامل محرک بیماری مانند تنباکو، چاقی، آلودگی هوا و عدم تحرک دوری کنیم تا حدود 30درصد از ابتلا به سرطان نجات می‌‌یابیم. با این شرایط گرچه باز هم درصد خلاصی مان از این بیماری زیاد نیست اما با پیشرفت تکنولوژی دانشمندان به درمان آن بسیار امیدوارند و درتلاشند تا با ساخت داروهای خاص این تومور بدخیم را از زندگی بشر محو و نابود کنند.
با وجودی که هنوز درمان قطعی برای نجات از سرطان یافت نشده اما دانشمندان معتقدند با استفاده از تزریق سلول‌های بنیادی به محل تشکیل تومورها می‌‌توانند داروهای غیرفعال سرطان را به سلاحی مخرب برای نابودی غده‌ها تبدیل کنند.
سلول‌های بنیادی در بدن به سرعت جذب سلول‌های سرطانی می‌‌شوند بنابراین امید آن می‌‌رود که بتوانند با جایگیری در تومور اصلی از رشد دوباره یا توزیع سلول‌ها به بخش‌های دیگر بدن جلوگیری کنند. از طرفی به لطف این سلول‌ها می‌‌توان میزان داروها را نیز تا حد زیادی بالا برد و مطمئن بود که درصد آسیب‌رسانی به دیگر اعضای بدن بسیار پایین است.
یک تیم تحقیقاتی در کالیفرنیا با رهبری کارن آبودی از طریق سلول‌های جنین انسان به سلول‌های بنیادی عصبی دست یافتند تا بتوانند cytosine deaminase تولید کنند. این ماده آنزیمی است که دارویی به نام 5- فلوروسیتوسین(5-FC) را به محض همجواری با سلول‌های بنیادی به داروی فعال 5-فلوروراسیل(5-FU) تبدیل می‌‌کند. در این تحقیق ابتدا سلول‌های بنیادی را به مغز یک موش مبتلا به تومور مغزی(مهلک ترین نوع سرطان) تزریق کردند، سپس مقداری 5 -FC به آن دادند. در نتیجه این کار، جرم تومور این موش نسبت به دیگر نمونه‌ها تا 70 درصد کاهش داشت. آبودی در این باره گفت: با استفاده از سلول‌های بنیادی توانستیم داروی بیشتری را به محل تومور تزریق کنیم.
سازمان بهداشت امریکا ‌ با بررسی نتایج این تحقیق مجوز ادامه کار روی بیش از 20 بیمار مبتلا به تومور مغزی که طول عمری 3 تا 6 ماهه برایشان پیش بینی شده را صادر کرده است. بنابراین بعد از عمل جراحی و خروج تومور سرطانی سلول‌های بنیادی به حفره تومور تزریق شده و چهار روز بعد با جایگیری سلول‌ها روی غده‌های باقیمانده، بیماران به مدت یک هفته از طریق 5-FC تحت درمان قرار می‌‌گیرند.
سلول‌های تومور مغزی اغلب به بافت‌های سالم مغز نیز آسیب می‌‌رسانند که دانشمندان امیدوارند با این شیوه درمانی بتوانند حتی کوچکترین غده را نیز به کلی نابود و از توزیع آن جلوگیری کنند. تقسیم سلول‌های بنیادی مورد استفاده در این آزمایش پس از 48 ساعت متوقف شده و هر گونه احتمالی درباره سرطانی شدن این سلول‌ها منتفی است.
دانشمندان در زمینه درمان سرطان پوست و کبد هم که آنها نیز به سرعت جان افراد را می‌‌گیرند به دستاوردهایی رسیده‌اند. از آنجا که غده‌های سرطانی پوست با رسیدن به کبد، فرد را ظرف 6 تا 9 ماه از بین می‌‌برند این نوع به خصوص نیزمورد توجه محققان قرار گرفته و آنها آزمایشات مختلفی در این راستا داشتند. مؤسسه ملی سرطان امریکا ‌ با سرپرستی جیمز اف. پینگپانک جراح واستادیار دانشگاه تعدادی از بیماران سرطانی (البته مبتلایان به سرطان پوست) را از طریق تزریق داروهایی به رگ‌های کبد تحت آزمایش قرار دادند. این محققان بر این باورند که تزریق مستقیم داروها به رگ‌های خونی کبد ممکن است جذب آنها را بیشتر کند. این نتایج در نشست سالانه کلینیک‌های تومور شناسی امریکا ‌ نیز به بحث گذاشته شد. دکتر پینگپانک در این باره می‌‌گوید: «وقتی غدد سرطانی پوستی در کبد پخش می‌‌شوند طول عمر فرد حدود 6 تا 9 ماه خواهد بود. امیدواریم با ادامه این راه نه تنها طول عمر این افراد را بالاتر ببریم که بتوانیم درمانی استاندارد نیز برای ریشه کن کردن این بیماری بیابیم. البته نتایج نشان می‌‌دهد ما نه تنها به این اهداف نزدیک شده که از آن نیز اندکی فراتر رفته‌ایم. با توجه به اینکه تا به این لحظه دانشمندان از درمان سرطان پوست منتهی به کبد عاجز مانده بودند این یافته‌ها می‌‌توانند دستاوردی گرانبها برای جامعه علمی باشد. تزریق وریدی دارو به رگ‌های کبد رشد تومور را در این عضو کنترل کرده و میزان عمر بیماران را نیز افزایش می‌‌دهد. این بیماری می‌‌تواند با ایجاد غده‌هایی در پوست یا چشم پیش بیاید که اغلب 50 درصد مبتلایان به سرطان چشمی به سرطان کبد نیز دچار می‌‌شوند بنابراین این یافته‌ها برای آنها می‌‌تواند بسیار ارزشمند باشد. َ
هر ساله حدود 160 هزار نفر به این نوع از سرطان پوست دچار می‌‌شوند و تقریباً 2500 فرد بزرگسال نیز به سرطان چشمی مبتلا هستند.
منبع: Physorg. com