پنج میلیون و 200 هزار هکتار از زمینهای کشور در قلمرو بیابانها قرار گرفتهاند که از این رقم استان سمنان با اختصاص 16 درصد از بیابانها خود را به عنوان یکی از استانهای بیابانی و در معرض خطر بیابانزایی معرفی کرده است. این استان که در دل دشت کویر جا خوش کرده 300 هزار هکتار از اراضیاش در کانونهای بحران فرسایش بادی قرار گرفته تا هر آن این نکته گوشزد شود که در صورت عدم رسیدگی سمنان در زیر شنهای روان به تاریخ خواهد پیوست.
در همین راستا چندی پیش سیدحسن میرعماد، مدیر کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان سمنان در خبری اعلام کرد که در جهت مهار بیابانها 90 هزار هکتار از زمینهای بیابانی حاشیه شهرها و روستاهای استان درختکاری شده است.
وی افزود: 20 میلیارد ریال از اعتبارات مصوب دور اول و دوم سفر ریاست جمهوری به استان در بخش بیابانزدایی و برای کاشت گونههای مختلف گیاهی سازگار با کویر، ایجاد بادشکن و مهار هرزآبها در مناطق کویری حاشیه شهرها و روستاها هزینه شده است.
از آنجایی که جمهوری اسلامی ایران عضو کنوانسیون مقابله با بیابانزایی سازمان ملل متحد است، کمیتهای را با نام کمیته ملی بیابانزدایی تشکیل داده که ریاست آن بر عهده وزارت جهاد کشاورزی است و اعضای آن متشکل از وزارتخانههای نیرو، نفت، کشور، امور خارجه، علوم و فناوری و بهداشت به همراه سازمانهای محیط زیست، مدیریت و برنامهریزی، هواشناسی و سازمان میراث فرهنگی و گردشگری است که برنامههای مدیریت پایدار منابع آب و خاک را تدوین میکنند، اما برنامههای تدوین شده برای مهار بیابانزایی در استان سمنان شامل چه بخشهایی است؟
میرعماد در پاسخ به این سؤال گفت: ما برای کاهش سرعت بیابانزایی نیاز به شکستن سرعت باد داریم. در همین راستا با استفاده از روش بادشکن زنده یا همان گونههای درختی زنده میتوان به مقابله با بیابان رفت. در این راستا برای مقابله با بیابانزایی از آنجایی که اراضی کشاورزی به عنوان مهمترین عرصه برداشت خاک به حساب میآیند، از سال 1383 این پروژه را در دستور کار قرار دادیم که با استقبال نسبتاً خوبی به ویژه در منطقه گرمسار از سوی کشاورزان روبهرو شدیم.
وی به احداث سازههای سطحی و کوچک تا متوسط نیز اشاره کرد و بیان داشت: سازهها در احیا و توسعه پوشش گیاهی مناطق بیابانی نقش موثری دارند، بنابر این با توجه به اهمیت این موضوع از سال 84 این رویکرد در سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری استان مد نظر قرار داده شد تا در مناطق دشتی و در آبراهههای درجه یک و دو به اجرا دربیاید. تجربیات نشان میدهد این پروژه به ویژه در مناطقی که دارای لایه هاردپن و نفوذناپذیر بوده، از موفقیت بیشتری برخوردار است.
این مدیر استانی به نقش مؤثر رسانههای جمعی در کنترل بیابانزایی نیز اشاره کرد و بیان داشت: رسانههای ارتباط جمعی با فضاسازی مناسب میتوانند آگاهی عمومی را افزایش دهند و اهمیت حفظ منابع طبیعی و خطرات ناشی از پیشروی بیابان را متذکر شوند. یقیناً با استفاده از ظرفیت رسانهای میتوان توسعه اقتصادی، اجتماعی در روستاها را تسریع کرد و مانع از مهاجرت کشاورزان و دامداران به شهرهای بزرگ و مراکز شهری شد.
بیابانزایی یکی از مهمترین بحرانهای امروز جهان است، ایران نیز به دلیل قرار گرفتن 6/88 درصد از مساحتش در قلمرو سرزمینهای خشک، از زیستبومی شکننده برخوردار است، بویژه آنکه 8/34 درصد مساحت کشور را (حدود پنج برابر میانگین جهانی) سرزمینهای خشک اشغال کردهاند.
