ارتباط عمیق آی اس‌آی پاکستان با طالبان

مدرسه اقتصاد لندن (LSE) در گزارش اخیر خود مدعی شده است که آی اس آی، سازمان اطلاعات ارتش پاکستان، به صورت گسترده‌ای از طالبان در افغانستان حمایت می‌کند و این حمایت به مراتب بیشتر از حدی است که تا کنون تصور می‌شده است. این مؤسسه در گزارش خود اظهار کرده که آی اس‌آی برای حمایت از طالبان به آنها پول، آموزش و پناهگاه داده و در سطوح عملیاتی و استراتژیکی به آنها کمک کرده و حتی نمایندگان‌ای اس‌ای در شورای کویته، شورای رهبری طالبان، حضور داشته‌اند. مت والدمن، نویسنده این گزارش، ارتباط عمیق‌ آی‌اس‌آی با طالبان را سیاست رسمی دستگاه اطلاعات ارتش پاکستان دانسته و معتقد است که حمایت این دستگاه نسبت به گذشته بسیار گسترده‌تر شده است. او در گزارش خود علاوه بر حمایت گسترده نظامی اطلاعاتی آی‌اس‌آی از طالبان به حمایت سیاسی دولتمردان پاکستان از طالبان اشاره کرده و در این زمینه خبر از ملاقات آصف علی زرداری، رئیس جمهور پاکستان، با حدود 50 نفر از فرماندهان ارشد طالبان داده که در ماه مارس یا اوایل آوریل امسال انجام شده است. بنابر گزارش وی، زرداری در این ملاقات خطاب به فرماندهان طالبان گفته است: «شما از مردم ما و از دوستان ما هستید و بعد از آزادی شما، ما به طور حتم از شما حمایت خواهیم کرد تا بتوانید حکومتتان را اداره کنید». والدمن سپس می‌افزاید که سه روز بعد از این ملاقات 12 نفر از زندانیان طالبان در پاکستان آزاد شدند. والدمن مدعی شده که برای تهیه این گزارش به طور مستقیم با 9 نفر از فرماندهان طالبان مصاحبه کرده و بر اساس اطلاعات آنان این گزارش را تنظیم کرده است. این فرماندهان اطلاعاتی به وی مبنی بر انجام عملیات، در ازای دریافت پول از پاکستان یا آموزش توسط ‌ای اس‌ای برای عملیات‌های انتحاری یا بمب گذاری‌ها داده‌اند. یکی از این فرماندهان به وی گفته: «نفوذ آی‌اس‌آی در طالبان همانند خورشید در آسمان واضح و روشن است». او پاکستان را متهم به سیاست دو گانه در قبال افغانستان کرده که از یک سو با امریکا و دیگر نیروهای ناتو تظاهر به مبارزه با طالبان می‌کند و از سوی دیگر، به نحو گسترده‌ای حامی طالبان است. او بنابر این اطلاعات نتیجه گرفته است که بدون تغییر رفتار در آی اس‌آی مبارزه دولت افغانستان و نیروهای ائتلاف با طالبان به هیچ نتیجه‌ای نخواهد رسید.
روشن است که مقامات رسمی پاکستان و ارتش این کشور با گزارش والدمن به شدت برخورد کرده و آن را تکذیب کنند. فرحت الله بابر، سخنگوی زرداری، در واکنش به این گزارش گفت: «این گزارش بی‌معنا و مطلقاً کذب است» و یکی از مقامات‌ آی اس‌آی گفت: «این گزارش جز پاره‌ای آشغال چیزی بیشتر نیست. آن در بهترین صورتش یک نظریه پردازی است، اما بی برو برگرد خطرناکترین چیز بی‌ارزش است». هر چند که واکنش تند مقامات سیاسی و نظامی پاکستان به این گزارش طبیعی به نظر می‌رسد، اما اطلاعات ارائه شده از سوی والدمن تا ‌اندازه زیادی ادعاهای مقامات افغانستان و برخی انتقادهای ائتلاف کشورهای غربی علیه طالبان در مورد نحوه مشارکت پاکستان برای مبارزه با طالبان را تأیید می‌کند. در واقع، مقامات دولتی افغان از سال‌ها پیش پاکستان را در حمایت مستقیم و مؤثر از طالبان متهم می‌کردند و مقامات کشورهای غربی و به خصوص امریکا هم جسته و گریخته در این زمینه انتقادهایی علیه پاکستان و به خصوص‌ آی‌اس‌آی بیان می‌کردند و حتی برخی مواقع سازمان اطلاعات پاکستان را به ارائه حمایت اطلاعاتی از طالبان متهم می‌کردند. به عبارت دیگر، گزارش والدمن چیزی را بیان کرده که پیش از این بارها مطرح شده بود و اکنون به نظر می‌رسد که با اتکا بر مستنداتی از فرماندهان طالبان تنظیم شده است.
گذشته از صحت یا سقم گزارش والدمن یک موضوع در مورد آن قابل توجه است و آن این مسأله است که چرا والدمن و مؤسسه LSE در مقطع فعلی دست به انتشار این گزارش زده است. این موضوع با توجه به آمادگی نیروهای ائتلاف برای حمله به ایالت قندهار به عنوان کانون اصلی نیروهای طالبان قابل توجه است. هر چند که ناتو اعلام کرده بود عملیات علیه طالبان در قندهار را در تابستان امسال انجام خواهد داد، اما اکنون ژنرال مک کریستال، فرمانده نیروهای ناتو در افغانستان، از زمان بیشتر برای شروع این عملیات سخن می‌گوید. به نظر می‌رسد که انتشار گزارش والدمن با احتیاط نیروهای ائتلاف برای حمله به طالبان در قندهار مرتبط باشد. به عبارت دیگر، کشورهای غربی سعی دارند تا همزمان با آمادگی بیشتر نیروهایشان در قندهار با انتشار این گزارش و تبلیغات رسانه‌ای متمرکز بر آن به نحوی بر دولت پاکستان فشار آورده تا به این وسیله از میزان حمایت این کشور از طالبان بکاهند و در نتیجه بتوانند عملیات موفقیت آمیزی در قندهار داشته باشند. در این صورت، گزارش والدمن عرصه فرهنگی و رسانه‌ای نیروهای ناتو را تأمین می‌کند تا با فشار بر حامی خارجی طالبان بتوانند امیدوار باشند که راه تدارکاتی و فرار طالبان را مسدود کرده باشند.