مقامهای امریکایی تلاش میکنند از تصویب چهارمین قطعنامه تحریم ایران در آستانه سالگرد انتخابات خردادماه به عنوان پلی برای تأثیرگذاری بر تحولات سیاسی داخلی ایران و تسریع روند حمایت از اپوزیسیون مخالف جمهوری اسلامی استفاده کنند. صبح روز پنجشنبه در شرایطی که صفحات تلویزیونهای اروپایی و خاورمیانهای واکنش رهبران اروپا و عرب، چین، ترکیه و برزیل به قطعنامه تحریمهای ایران را به نمایش میگذاشتند، بحث بر سر تسریع روند تحولات داخلی ایران در آستانه سالگرد انتخابات خردادماه، یکبار دیگر در واشنگتن فراگیر شد. هیلاری کلینتون در موضعگیریهای آنها نسبت به قطعنامه جدید شورای امنیت سعی کردند این پیام غیرمستقیم را به مخاطبانشان در ایران القا کنند که نوک پیکان قطعنامه چهارم، نه اپوزیسیون داخلی، بلکه حکومت ایران و نهادهای وابسته به آن را نشانه رفته است.
باراک اوباما، رئیسجمهور امریکا در واکنش به تصویب تحریمهای جدید علیه ایران فقط به این نکته بسنده کرد که این تحریمها باب دیپلماسی درباره ایران را نبسته است و بخش اصلی سخنان خود را به حمایت از اپوزیسیون داخلی در ایران اختصاص داد. او تأکید کرد که جهان باید مردم ایران را در راه مبارزه برای آزادی حمایت کند و گفت: شجاعت مردم ایران برای ما یک الگو است و ما را ترغیب میکند تا تاریخ را به سمت عدالت ادامه بدهیم. اوباما افزود: این وظیفه همه مردم آزاد و ملل آزادیخواه است که روشن سازند در جبهه آنانی قرار دارند که به دنبال آزادی، عدالت و مصونیت خود هستند.
همزمان با سخنان اوباما، هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه آمریکا هم بخش مهم سخنانش را به جای بحث تحریمها به ابراز نگرانی از لغو راهپیمایی دولت ایران اختصاص داد و گفت: از اینکه مخالفان حکومت ایران راهپیمایی خود را در سالگرد انتخابات لغو کردهاند،متأسف است. او این مسأله را به بحث هستهای ایران پیوند زد و گفت:نه تنها باعث تأسف است که اپوزیسیون تظاهرات (خود) را لغو میکند، بلکه این بیانکننده این هم هست که چرا حکومت ایران اینقدر در سراسر جهان باعث نگرانی شده است.
کلینتون اضافه کرد: وقتی شما به سرکوب مردم ایران، دستکاری در انتخابات و اینکه آنها صادر کنند و حامی فعالیتهای تروریستی در سراسر جهان هستند و این را هم در نظر بگیرید که آنها به دنبال سلاح اتمی هستند، به یک ترکیب خطرناک خواهید رسید. به خاطر همین است که ما از همان ابتدای شروع به کار دولت (اوباما) با مردم ایران اعلام همبستگی کردهایم.
خانم کلینتون با اشاره به قطعنامه جدید تحریمها تأکید کرد که این قطعنامه طوری طراحی شده که کسانی را که در پشت اقدامات حکومت هستند و نقض حقوق بشر را تشدید کردهاند، هدف بگیرد، مثل سپاه پاسداران.
تحریم برای تقویت جنبش سبز
دولت اوباما درحالی روند تحریمهای ایران را تشدید کرده که به گفته منابع امریکایی سعی میکنند محدودیتهای مخالفین دولت ایران را کمتر و حمایت از آنچه را که جنبش سبز نامیده میشود، تشدید کند. روزنامه والاستریت ژورنال روز گذشته در گزارشی با عنوان«تغییر جهت امریکا به سمت حمایت از مخالفان ایرانی» نوشت: دولت امریکا تلاشهایش را برای فراهم کردن سختافزار و نرمافزار رایانهای برای مخالفان دولت ایران با هدف کنار زدن سانسور در ایران افزایش داده است.»
به نوشته وال استریت ژورنال، اوباما در طول حکومت خود سعی کرد که به جای به چالش کشیدن رژیم ایران، وارد تعامل با آن شود، ولی هفته جاری فقط چند روز قبل از سالگرد حرکت جنبش سبز ایران علیه انتخاب محمود احمدینژاد،
امریکا تحریمهای جدیدی را در شورای امنیت تصویب کرد. پرزیدنت اوباما میگوید این تحریمها طوری طراحی شده که به مخالفان سیاسی در ایران کمک کند تا برنامه هستهای ایران پایان پیدا کند.
به نوشته وال استریت ژورنال، دولت اوباما میگوید که قصد دارد از طریق تسهیل دستیابی جنبش سبز به فناوریهای ارتباطاتی و فشار بر نهادهای حکومتی ایران که در سرکوبها دست داشتهاند، به جنبش سبز کمک کند.
اوباما روشهای بوش را مرور میکند!
همزمان با این تغییر جهت، منابع مطلع در داخل دولت اوباما میگویند که وزارت خارجه امریکا در حال مطالعه روشهایی است که دولت بوش برای حمایت از روند دموکراتیک در ایران استفاده میکرد. وزارت خارجه امریکا همچنین در حال بررسی اجرای برنامههایی برای حمایت از فعالان دموکراسی و همچنین فراهم کردن خدماتی است که میتواند به اپوزیسیون ایران کمک کند.
با این وجود وزارت خارجه امریکا حاضر نیست بگوید که چقدر پول برای حمایت از دموکراسی و تقویت آن در داخل ایران فراهم میکند.
نمایندگان جنبش سبز در اتاقهای فکر امریکا
در ماههای بعد از انتخابات ریاست جمهوری سال 1388، منابع امریکایی فاش کردند که نمایندگان جنبش سبز در داخل امریکا طی نامههای پی در پی از دولت اوباما خواستهاند، به طور آشکارتری از جنبش سبز حمایت کند، اما اکنون منابع امریکایی از حضور نمایندگان جنبش سبز و مشاوره آنان به دولت اوباما خبر میدهند.
روزنامه والاستریت ژورنال روز جمعه نوشت به نمایندگان جنبش سبز در امریکا و اروپا میگوید که در گفتوگوهای گستردهای با مقامهای امریکایی و اروپایی شرکتکردهاند تا راهی برای تقویت دموکراسی در ایران پیدا کنند، این نشستها طی ماههای اخیر در اروپا و در هتلها، اتاقهای فکر و رستورانهای واشنگتن انجام شده است و وزارت خارجه امریکا نیز برگزاری چنین نشستهایی را تأیید میکند.
جایزه مؤسسه دموکراسی امریکا به جنبش سبز
اما چه چیزی باعث شده که اوباما سیاست اعلامی خود برای تعامل با دولت ایران را تغییر دهد. بیشتر منابع امریکایی سعی دارند این موضوع را که سیاست تعامل و دیپلماسی اوباما تغییر کرده نفی کنند. روز گذشته خبرنگار «جوان» در گفتوگو با جیم والتس یکی از 9 نفری که در نامهای به 1+5 خواستار ادامه سیاست تعامل با تهران شد تماس گرفت و در مصاحبهای با او، نظرش را درباره تغییر سیاست اوباما و تأثیر هیلاری کلینتون بر این تغییر سؤال کرد. او هرگونه تغییر در سیاست اوباما را نفی میکند. با این حال به نظر میرسد ناتوانی دولت اوباما در تعامل با ایران طی یک سال و نیم بعد از انتخابات موضع جمهوریخواهان را در سیاست ایرانی او تقویت کرده است. جان مککین، سناتور امریکایی روز پنجشنبه یعنی یک روز بعد از تصویب قطعنامه تحریم ایران طی سخنانی در مؤسسه دموکراسی ملی امریکا نه تنها خواستار حمایت اوباما از سیاست تغییر رژیم در ایران شد، بلکه جایزه سال 2010 دموکراسی این مؤسسه را به جنبش سبز ایران اختصاص داد. او طی سخنانی گفت: من معتقدم که فقط تغییر مسالمتآمیز در داخل رژیم ایران میتواند تغییراتی را که ما در سیاستهای ایران میخواهیم به بار آورد.
اردوغان: تصویب قطعنامه اشتباه بزرگ بود
رجب طیب اردوغان صدور قطعنامه ۱۹۲۹شورای امنیت را بر ضد ایران یک اشتباه بزرگ دانست و گفت:ترکیه هیچگاه شریک اشتباه دیگران نمیشود، چرا که تاریخ ما را نخواهد بخشید.
نخستوزیر ترکیه در سخنان خود که به طور زنده از شبکههای خبری ترکیه پخش میشد، بخش مهمی از سخنان خود در این همایش را به قطعنامه ضد ایرانی شماره ۱۹۲۹شورای امنیت سازمان ملل اختصاص داد و گفت: اگر ترکیه رأی منفی به این قطعنامه نمیداد، در واقع خود را انکار میکرد.
وی بیان داشت که ترکیه با رأی مثبت به قطعنامه در واقع امضای خود را انکار میکرد و ترکیه هیچگاه چنین رفتار مغایر شأن خود نخواهد داشت.
نخستوزیر ترکیه افزود: متأسفانه گروه وین و آژانس بینالمللی انرژی اتمی پاسخ مناسبی را به نامه ایران که مطابق بیانیه روی حرف خود ایستاد و به تعهداتش عمل کرد، نداد، در حالی که باید شانسی برای اجرای این بیانیه داده میشد.
داسیلوا: ترکیب شورای امنیت باید تغییر کند
لوییس ایناسیو لولا داسیلوا اظهار داشت که تصویب تحریمهای جدید علیه ایران موضع شورای امنیت سازمان ملل متحد را تضعیف میکند.
رئیسجمهور برزیل تصویب تحریمها علیه ایران را «پیروزی پر هزینه» برای امریکا نامید و اظهار داشت که از این فرصت باید استفاده کرد و بار دیگر از سازمان ملل متحد خواست اصلاحاتی را در شورای امنیت انجام داده و اعضای جدید از کشورهای امریکای لاتین، آسیا و آفریقا را به آن اضافه کند.
مصر و تأکید بر دیپلماسی
احمد ابوالغیط در اظهاراتی مطبوعاتی گفت که تحریمها نباید تنها راه تعامل با بحران میان ایران و جامعه جهانی باشد.
وزیر خارجه مصر بر اهمیت ادامه روند دیپلماتیک برای حل صلحآمیز برنامه هستهای ایران تأکید کرد تا به عقیده وی جامعه جهانی هیچ تردیدی در صلحآمیز بودن انگیزههای ایران در دستیابی به انرژی هستهای نداشته باشد.
چین: درهای دیپلماسی هنوز باز است
به گفته کینگ گانگ، پکن معتقد است که تلاشهای دیپلماتیک برای حل برنامه هستهای تهران باید بیشتر افزایش یابد.
به گفته سخنگوی رسمی وزارت امور خارجه چین، قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد به معنای بسته شدن درها برای ادامه تلاشهای دیپلماتیک نیست. جامعه جهانی باید از این امکان استفاده کند تا تلاشهای دیپلماتیک بیشتری برای حل سریع، جامع و درخور برنامه ایران انجام دهد.
روسیه: صدور قطعنامه به روابط دو جانبه لطمه نزند
کنستانتین کاساچیف، رئیس کمیسیون بینالمللی دومای دولتی روسیه گفته است که تحریمهای بینالمللی در رابطه با ایران نباید بر همکاریهای دو جانبه با روسیه در زمینه انرژی صلحآمیز هستهای، از جمله در راهاندازی نیروگاه بوشهر، تأثیری داشته باشد.
سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه نیز اعلام کرد که قطعنامه جدید مانعی برای ادامه همکاریهای تجاری- بازرگانی با ایران در عرصههای مهم نخواهد بود.
فرانسه: قطعنامه به معنای رد مذاکره نیست
برنار کوشنر در این باره گفت: تصویب اعمال سری چهارم تحریمها علیه ایران به معنای رد مذاکره با تهران نیست، بلکه بالعکس تأییدی بر ضرورت انجام مذاکره با این کشور در خصوص برنامه هستهای آن است.
امریکا: انرژی صلحآمیز هستهای حق ایران است
باراک اوباما، رئیسجمهور امریکا نیز درباره صدور قطعنامه گفت: ما حق ایران را در انرژی صلحآمیز اتمی به رسمیت میشناسیم، اما سؤالات جدی در رابطه با قصد وی در زمینه هستهای داریم. حق ایران در توسعه زمینههای اتمی باید با مسئولیت همراه باشد.
