بایسته‌های تفسیر خط امام(ره) در گفت‌وگوی «جوان» با آیت‌الله سید احمد خاتمی

رهبر انقلاب امام شناس واقعی است

علاوه بر این، اطلاعات او به روز است و همین نكته موجب می‌شود تا سخنرانی‌ها و تحلیل‌هایش ازجنبه زمان آگاهی، غنی باشد. آیت‌الله سید احمد خاتمی در گفت‌وگو با «جوان» به تبیین بایسته‌های تفسیر مكتب امام و نیز نقدی مجمل بر برخی سوء تفسیرها در این باره پرداخته است كه لطف ایشان را سپاس می‌گوییم. مفسر قانونی و رسمی کلام امام ‌خمینی(ره)به غیر از رهبری معظم انقلاب شخص دیگری نیست، ‌اینکه هر از گاهی عناصر و جریاناتی تفاسیری درباره مقبول کلام امام ارائه می‌کنند، ‌تا چه اندازه می‌تواند به واقعیت‌ها نزدیک باشد؟ جایگاه ولایت از نگاه ما جایگاهی است که مشروعیت آن از ناحیه شارع آمده است، ‌یعنی در ابتدا ما ولایت الله را داریم، ‌در مرحله بعد به ولایت الرسول(ص) و بعد از آن به ولایت الائمه و در نهایت به ولایت فقیه می‌رسیم. ما معتقد هستیم که چنانچه شخصی بخواهد رهنمود‌های پیامبررا بشناسد، ‌باید به سراغ کلام‌ها و پند‌های امیر‌المؤمنین علی (ع) برود، ‌چرا که مفسر شایسته مشی نبوی امیر المؤمنین علی (ع) است. نگاه ما به امام راحل نگاه به ولی فقیه بود و از این جایگاه، امام و خصوصیات ایشان را می‌شناختیم. ‌با ارتحال امام خمینی(ره) این جایگاه به مقام معظم رهبری منتقل شد، از هر زاویه که به این موضوع توجه داشته باشیم، ‌شخصیت شایسته برای تفسیرکلام حضرت امام، ‌مقام معظم رهبری است. از جایگاه ولایت ایشان بعد از امام خمینی(ره) به عنوان ولی فقیه به جامعه معرفی شده‌اند و درحقیقت شخصیتی که کلامش برای همه حجت شرعی است، مقام معظم رهبری است. از طرف دیگرمقام معظم رهبری علاوه برشناخت عمیقی که از امام خمینی(ره) به عنوان شاگرد ایشان داشتند، ازفجر انقلاب در جریانات مبارزاتی انقلاب حضور داشته‌اند و با تمام توان همراه امام بودند وبه معنای دقیق کلمه امام شناس هستند. به این ترتیب سخن اصلی این است که هم ازجهت حقوقی وهم از جهت حقیقی شخصیتی که خط امام را به طور دقیق شناخته و در پی نشرواشاعه این خط نورانی است، مقام معظم رهبری است. اما باز هم شاهد ارائه نوعی تفاسیر واژگونه و تحریف شده از اندیشه و كلام امام خمینی(ره) توسط اشخاص مختلف هستیم، ‌به ویژه بعد از حوادث انتخابات تحریف‌ها و سخنان مختلفی در رابطه با مكتب سیاسی امام مطرح شد، ‌به نظر شما دلیل اینگونه تحریف‌ها چیست؟تحریف در بیانات بزرگان و سوء استفاده از بیانات آنها سابقه دیرینه دارد، ‌گروه‌های منحرف حتی از قرآن هم سوء‌استفاده کرده‌اند. بر این اساس در رابطه با سخنان حضرت امام هم باید مراقب این نوع سوء استفاده‌‌ها باشیم، ‌شخصی می‌تواند به طور صحیح بیانات حضرت امام را تفسیر کند که تمام کلمات و سخنان ایشان را دیده باشد وبه نوعی محكمات، متشابهات و حتی كنایات آن را درک کرده باشد و آنگاه به تفسیر آنها بپردازد. اینکه تعدادی ازافراد بخش‌هایی از سخنان امام را به سود خود تفسیر کنند، ‌این سوء استفاده ابزاری از کلمات و سخنان امام خمینی است. در کلمات و سخنان امام خمینی(ره) محکمات و استدلال‌های قوی وجود داشت، ‌که همه بیانات ایشان باید با توجه به این محکمات سنجیده شود، ‌اسلام محوری، ‌استکبار ستیزی، ‌ولایت فقیه، ‌مستضعف نوازی از اصول بدون تردید خط امام بود. افرادی که بیانات امام را به گونه ای تفسیر کنند که با یکی از این اصول و دیگر محکمات بیانات امام در تضاد باشد، در واقع از سخنان و رهنمود‌های امام سوء استفاده می‌كنند. مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام‌خمینی(ره) یکی از مراکز اصلی برای اشاعه و ترویج اصول و محکمات بیانات امام است، ‌به نظر شما این مؤسسه در سال‌های اخیر توانسته در این راستا وظایف خود را به درستی انجام دهد؟ فلسفه تشکیل مؤسسه تنظیم و نشر امام این بود که آثار و سخنان حضرت امام را تدوین کند و در حقیقت با نشر آثار امام خط و راه بنیانگذار انقلاب را زنده و جاوید نگه دارد این مؤسسه تا کنون درجهت انتشار آثار امام و بیانات ایشان نقش ارزنده‌ای ایفا کرده است، ‌اما انتظار همگانی این است که این مؤسسه در عرصه دفاع از آرمان‌های حضرت امام که همان انقلاب اسلامی ‌و ولایت فقیه است، بیشتر و ‌بهتر فعالیت داشته باشد. مسلماً برخی نزدیكان امام‌خمینی(ره) در ذهنیت‌سازی در مورد ایشان به ویژه در میان جوانان نقش اساسی دارند. داوری شما در مورد كاركرد این عده در سال‌های اخیر چیست؟ما همگان را با معیارهای امام‌خمینی(ره) می‌سنجیم، ‌چه نزدیکان امام و چه غیر نزدیکان ایشان را با معیارهای آن بزرگوار می‌شناسیم. معیارهای امام ناشناخته نیست و همگان این معیارها را می‌شناسند و قضاوت در این مورد را به امت فهیم و انقلابی کشورمان واگذار می‌کنیم. به تازگی برخی از سران فتنه در بیانیه‌ها و سخنرانی‌های خود سعی دارند تا مقولات مذهبی را با اعتراض ارتباط ‌دهند. در واقع آنها به دنبال سوءاستفاده از اسلام و مذهب هستند، ‌به نظر شما این موضوع تا چه حد می‌تواند به آنها كمك كند؟من معتقدم تشت رسوایی سران فتنه از بام افتاده است و دیگر این حناها رنگی ندارد، ‌سران فتنه به هر موضوعی که متوسل شوند، ‌احیاء نخواهند شد و به نظر می‌رسد با حماسه 9 دی که مظهر تولا و تبرا بود، ‌طومارعمرسیاسی آنها درهم پیچیده شده است و این تلاش‌ها اقدامات مذبوحانه‌ای است که مردم فریب نمی‌خورند. سران فتنه به تازگی از جریانات وابسته به تروریست جهانی حمایت کرده‌اند، ‌به نظر شما این اقدام در چه راستای چه اهدافی انجام شده است؟ این هم پرونده سیاه دیگری از پرونده‌های سیاه سران فتنه است، ‌امیر المومنین علی (ع) می‌فرمایند که چنانچه شخصی برگناهی اصرار داشته باشد به عنوان شریک جرم گناهکاران محسوب می‌شود. سران فتنه با بیانیه‌های مختلف در حقیقت شریک جنایات آنها هستند و اظهارات حامیانه از جانیان و افرادی که با این مردم در افتاده‌اند، ‌چیزی جز سیاهی دیگری بر پرونده آنها اضافه نمی‌کند. با توجه به گذشت یکسال از انتخابات در حال حاضر شما وضعیت سیاسی کشور را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ به حمد خداوند کودتای مخملی شکست خورده و افرادی که به عنوان پیاده نظام دشمنان در این کشورفعالیت داشتند، ‌ناکام ماندند و در حال حاضر در دوره احتضار به سر می‌برند، به نظر نمی‌رسد که قابل احیاء مجدد باشند. البته این بدان معنا نیست که مسؤولان و مردم هوشیاری و آگاهی خود را از دست بدهند، باید در برابر فتنه هوشیار بود، ‌اما در این واقعیت که جریان فتنه شکست خورده جای هیچ تردیدی وجود ندارد. حاج آقا!شما در سخنرانی‌های خود تحلیل‌های مختلفی در رابطه وضعیت سیاسی و فرهنگی کشور ارائه می‌کنید، ‌به نظرخودتان این تحلیل‌ها تا چه میزان قابلیت نقد دارد؟ من سعی می‌کنم در تحلیل‌ها حذف از محور منطق و از چارچوب که خط مقام معظم رهبری است، ‌خارج نشوم و اینکه تا چه حد موفق بوده ام، ‌قضاوت را به فرهیختگان جامعه واگذار می‌کنیم. شما ظاهراً مدتی در دروس آقای منتظری شرکت می‌کردید، به ‌این موضوع مدتی پیش در یکی از بیانیه‌های آقای کروبی اشاره شده بود، ‌حضور شما در این دروس براساس چه ذهنیتی بود؟ و تصور می‌كنید كه چرا آقای كروبی از این جنبه به شما انتقاد كرد؟آقای کروبی دربیانیه خود به دنبال تخریب من بودند، ‌در حالی که هم خودشان و هم دوستان آقای کروبی متوجه شدند که به شدت به بیراهه رفته‌اند من در زمانی که آقای منتظری مورد عنایت امام بود و امید امت و امام شناخته می‌شد، ‌به کلاس‌های درس فقه آقای منتظری می‌رفتم، ‌و قبل از اینکه امام حکم عزل منتظری را اعلام کند، ‌از کلاس‌ها خارج شدم.به دلیل اینکه مطلع شدم، امام از آقای منتظری رنجیده‌اند و این موضوع مربوط به اوایل سال 67 می‌شود. درحالی که در آذر 63 آقای کروبی در یک مصاحبه مشروح که در رابطه با منتظری انجام داده بودند، ‌23 بار از آقای منتظری تعریف و تمجید کرده‌اند!اگر هواداری از منتظری در زمان قائم مقامی‌بد است، ‌در زمانی که در برابر نظام قرارگرفت که هرگونه هواداری بسیار بدتر است. آقای منتظری هم تا سال 1368 که در برابر نظام و امام قرارنگرفته بود، ‌به عنوان چهره شناخته شده نظام به حساب می‌آمد و در این محدوده شرکت و حضوردرکلاس‌های درس آقای منتظری ایرادی ندارد. متاسفانه در اوج رویارویی آقای منتظری با ولایت فقیه آقای کروبی از آقای منتظری حمایت کردند، ‌درنهایت باید بگویم که این سخنان کروبی به بهانه جویی بیشترشباهت داشت. موضوع جدیدی را ‌هم مطرح نكرده بود، چرا که خود من در زندگینامه شخصی ام هم به این موضوع اشاره کرده‌ام. من خط مشی سیاسی خود را دنباله‌روی در خط ولایت قرار داده‌ام و تا کنون هم این چنین عمل کرده‌ام. و به عنوان سوال آخر!نماز جمعه و جایگاه آن در کشور در یک جمله از زبان سید احمد خاتمی؟ به نظر من نماز جمعه تابلوی عزت اسلام و تریبون نشر دیانت و سیاست همراه با دیانت است.