طاهره صالح ابوالقاسمی-در زمانه ای که سنگرها تغییر کرده اند و دشمنان جامه های مبدل به تن دارند و رسانه و به طور کلی صنعت تبلیغات به استخدام مقاصد ناپاک آنان که نباید،درآمده،فرصتی که در جبهه خودی ها صرف آزمون و خطا می شود هزینه های سنگینی به تاریخ فرهنگی کشور واردمی کند.
حجه الاسلام والمسلمین سید جواد موسوی هوایی که از سال 81 معاون پژوهشی و آموزشی سازمان تبلیغات اسلامی است،صحنه این نبرد فرهنگی را از منظر خود و در گفت و گو با«جوان»توصیف می کن.او با قدرت استدلال حق را بیش از آن می داند که از بنیان سست باطل غبار بر چهره بگیرد.****
کمی از فعالیت های مرتبط با حوزه پژوهش و آموزشسازمان برایمان بگویید. معاونت پژوهشی و آموزشی از کلیه فعالیتهای تبلیغیسازمان تبلیغات اسلامی در سراسر کشور پشتیبانی میکند. به عبارتی، محتوا و زیربناهای طراحی برنامهها به عهده معاونت پژوهشی و آموزشی است. به طور مثال اگر یک روحانی را برای تبلیغ میفرستیم در منطقهای از کشور، موضوعی که باید تبلیغ کند، نسبت به مخاطبین و استانی که وارد میشود و عناوین محتوایی که باید در تبلیغ به کار ببرد در معاونت پژوهشی و آموزشی در نظر گرفته میشود که تمام اینها با تشریک مساعی با معاونت فرهنگی و فضاهای کارشناسی خارج ازسازمان طراحی و برای مبلغین ارسال میشوند. بخش دیگر هم بخش آموزش است که در آن روحانیون مستقر، مبلغین، مبلغات، رؤسای انجمنهای اسلامی، معلمان و اساتید تأثیرگذار در حوزه فرهنگ دینی در زمینه فعالیت فرهنگیشان تحت آموزش قرار میگیرند. مثلاً با عرفانهای کاذب و انحرافی و برخی از واقعیتهای جامعه که کمتر به آنها توجه میشود، مثل مسیحیت تبشیری یا مسائل جنگ نرم و مصادیق آن آشنا میشوند. در این رابطه هم تحلیلها و دادههای فرهنگی به آنها منتقل میشود تا در خصوص مواضع انقلاب و رهبری به خوبی توجیه شوند و بتوانند در این زمینه به دیگران توضیح بدهند و مواضع نظام جمهوری اسلامی را تبیین کنند. یکی از بزرگترین اهدافسازمان تبلیغات اسلامی دفاع از ماهیت انقلاب و جمهوری اسلامی است. در این راستاسازمان اقدام به تولید سلسله نشریات، کتب، محتوای مکتوب و اینترنتی و مطالبی که در فضای سایبر استفاده میشوند، کرده است. حتی در بخشهایی با همکاری شبکههای یک و سه سیما به تولید مستنداتی پرداختهایم. مثل مستند آخرین منجی که به مسأله مهدویت و آخر الزمان پرداخته است، یا مستند شوک و ضربان. به جهت اینکه در حکم مقام معظم رهبری تبلیغ همه جانبه دین برای آحاد مردم و مخاطبین مختلف به عهدهسازمان تبلیغات اسلامی گذاشته شده، باید گفت حوزه عملیاتی معاونت پژوهشی و آموزشی گسترده است. این تبلیغ همه جانبه دین ما را بر آن میدارد که از تمام ابعادبه کارهایمان نگاه کنیم و برنامهریزیهایمان را برای اقشار مختلف به گونههای متفاوت و با ابزارهای متنوع انجام دهیم.
فکر نمیکنید این میزان تبلیغات و فعالیتهایسازمان برای جامعه و متناسب با فعالیتهایی که خارج از مرزهای ایران انجام میشود، کم است؟ چون بازخورد فعالیتهایی که گفتید در جامعه بدون بیانصافی خیلی ملموس نیست. همچنان دیده میشود گرایش برخی جوانان به بدحجابی و اعتقادات التقاطی وجود دارد. در این زمینه آسیبشناسیتان چیست؟البته اینهایی که میفرمایید یک به یک قابل بحث است، ولی توجه کنید کهسازمان تبلیغات اسلامی برای اینکه بخواهد مخاطبین را به صورت عام در سراسر کشور تحت پوشش قرار بدهد محدودیتهایی دارد. حجم و زمینههای کاری موجود اصلا با بودجه فعلیسازمان که 70- 60 میلیاردتومان استسازگاری ندارد. بنابراینسازمان تمام توان خود را روی کار برای اقشار تأثیرگذار متمرکز کرده است. بنابراین هیچ وقت ندیدهاید و یا خیلی کم دیدهاید که در استانهای مختلف، مستقیم برای جوانان و نوجوانان کلاس بگذاریم. البته در اوقات فراغت تابستانیمان با همکاری NGOهای مختلف این اتفاق میافتد که آن راسازمان تصدی نمیکند، بلکه تنهامدیریت میکند. پوشش دادن کشوری برای نشر فرهنگ دینی، کار بزرگی است که اگرچه از دو سال قبل تا کنونسازمان تبلیغات قدرت مدیریتش را دارد، اما بودجهاش را ندارد. هرچند درست نیست بخواهیم همه چیز را به بودجه وصل کنیم. باید برنامه، منطق جذب جوانان و گستره استانی مقبولی داشته باشیم، بعداً بگوییم بودجه هم به ما بدهید میخواهیم کار عمومی و کشوری انجام دهیم. در حال حاضر فضای لازم فراهم است و در سطوح مختلف ابتکارات فراوانی نیز داریم، ولی در پوشش دادن کشوری مشکل داریم. بنابراین اخیراشروع کردیم از ظرفیتهای دستگاههای دیگر کمک بگیریم. ایدهها را به آنها اعلام کنیم و آنها با هزینه و نام خودشان آن را اجرا کنند. نظر ما هم تنها بر اجرایی شدنایدهها در این زمینه است و اصلاً لازم نیست نامسازمان هم باشد. در همین راستا میتوانیم ادعا کنیم حداقل 40درصد فعالیتهای فرهنگی و دینی که از دو سال قبل تاکنون در کشور در حال انجام است بهایدههایسازمان تبلیغات اسلامی منتسب است که در نیمی از آنهااسمی هم ازسازمان آورده نمیشود. ما دنبال گسترش فرهنگ دینی صحیح با قرائت اهل بیت و قرائت حضرت امام(ره) و ولایت فقیه زمان هستیم و چون به این موضوع اعتقاد داریم، حتی با اشتباه کاری برخیها در این زمینه از حق خودمان دست برنمیداریم. بنابراین روی همان مبنا حرکت میکنیم و سعی خواهیم کرد منطق جذابی برای جوانان، نوجوانان و اقشار مختلف خصوصاً دانشجویان و بانوان داشته باشیم. البته این طراحی و چندین سال هم اجرا شده، تاکنون هم خوب جواب گرفتهایم منتهی برخی اتفاقات اخیر از بردش کاست که با بیداری فطرتهای اصیل و انقلابی دوباره کار پیش میرود. آنچه ما درسازمان دنبال تبلیغش هستیم، عنصری اصیل با زیربنای بسیار محکم و منطق فطری و الهی و انسانی و اسلامی است. منتها برای کشوری شدن اینکار باید هزینههای بیشتری بپردازیم و باید همکاری دیگران را نیز جلب کنیم. سازمان در اجرایی شدن این منطق مصر است. اما بعضی مواقع که میبینید این کارها محسوس نیست، به جهت این است که لازم نیست محسوس باشد.
مثلاً به نظر شما در حوزه حجاب و عفاف نتیجه عملکردسازمان مطلوب است؟فکر میکنم در مقولههای فرهنگی این طور دست گذاشتن روی جزئیات درست نیست؛ ولی خود این هم بحث جداگانهای دارد و باید دید که آیا بیحجابی و بدحجابی در کشور ما در حالت بحران قرار دارد و آیا گرایش بالای 20 درصد بانوان بدحجابی است؟ پاسخ به این سؤال تحلیل میخواهد. نه من به این موضوع معتقدم، نه مسئولان محترم کشور. تنها حدود پنج درصد از بانوان در جامعه ما حجاب را رعایت نمیکنند، منتهی ظهور اینها در جامعه خیلی زیاد است. در حالی که خانمهای محجبه در جامعه حضور دارندظهور ندارند و خود را در خیابانها و مجامع به نمایش نمیگذارند ولی آن پنج درصد خودشان را به نمایش میگذارند. یعنی بیتعارف آنها تابلویی از خودشان درست میکنند برای نمایش به دیگران و متأسفانه فشار اجتماعی هم وارد میکنند. ولی واقعا در منطق آماری این تعدادبه یک درصد کل بانوان جامعه هم نمیرسند. افرادی که واقعاً نمیخواهند حجاب را رعایت کنند و به هیچ وجه رعایت نمیکنند در مقابل خیل عظیم معتقدان جامعه ناچیزند. بانوان محجبه و عفیف که در تجمعهای دینی و ملی حضور دارند و خیلیهایشان هم با اینکه مانتوییاند ولی محجبه و محترمند و در جامعه حریم نگه میدارند، در همین جامعه هستند، مال همین کشورند. آنچه که از بیحجابی و بدحجابی میبینیم ظهور اضافه است و الا آنقدری نیست که هول بشویم. قبول دارم که برای همین مقدار هم باید دغدغهمند شد. چون روی نسل ما اثر میگذارد. ولی خطر، این بیحجابی و بدحجابی نیست. خطر، زیر بنای فکری است که او را به آن بدحجابی کشانده است. خطر بیمنطق مطرح کردن دین و انقلاب در سر کلاسهای درس است. دانش آموز و دانشجوی مسلمان ما توان دفاع از این همه استدلال را سر کلاس درس ندارد، چون آموزشش ندادهایم، خودش هم که هزار جور گرفتاری دارد و پرداختن به این گونه جنبههای معرفتی در اولویتهای آخر او قرار دارد. آموزش و پرورش یکی از زیربناییترین مسائل کشور ماست و بقای انقلاب اسلامی به بقای صحیح و در خط اسلام و انقلاب اسلامی آموزش و پرورش و آموزش عالی وابسته است، ما در هر دوی آنها قصور و تقصیر داریم و برای جوانانمان کار نکردهایم. نمیشودسازمان در این زمینه وارد شود و ایفای نقش کند؟سازمان از چهار سال پیش قدمهایی را برداشته است. گفتمانهای دینی دانشجویی که در قالب گفتمان «جوان واندیشه» انجام میشوند و غیر مستقیم از دین و اسلام صحبت به میان میآید از فعالیتهایسازمان تبلیغات است که با جلسات متعدد خود جریانسازی فرهنگی خوبی داشته است. این گفتمانها علاوه بر دانشجویان برای اساتید نیز برگزار میشود. در حال حاضر گفتمانهایی که نهاد نمایندگی ولی فقیه در دانشگاهها تحت عناوینی نظیر «روابط دختر و پسر» و «ازدواج» برگزار میکند با همکاری مستقیم و غیر مستقیمسازمان است. در آموزش و پرورش هم از دو سال و نیم پیش مسأله گفتمان مدارس را آغاز کردیم و مجوزهای آموزش و پرورش برای ورود به مدارس را نیز گرفتهایم. این بحث با قوت در مدارس ادامه دارد. آیا این جلسات طبق برنامه و برای تمام مدارس اجرا میشود؟این جلسات برای مدارسی که اجرا میشود با برنامه است، اما برای اجرای این گفتمان در تمام مدارس،سازمان تبلیغات اسلامی، قدرت و آموزش و پرورش پولش را ندارد. من زمان بودجه بندی فرهنگی در جمع دوستان شورای عالی انقلاب فرهنگی با اطمینان اعلام کردم میتوانم حداقل هزار میلیارد تومان برنامه برای سراسر کشور ارائه دهم. در حال حاضر بسیاری از کارهای ابتکاری داریم که اصلاً کشوری نشدهاند. چونتوانش را نداریم که کشوری کنیم. مثل پژوهش میدانیسازمان تحت عنوان عقیده بانوان و آقایان راجع به رعایت حجاب که تنها توانستیم در پنج استان این پژوهش را انجام دهیم، در حالی که باید چنین پژوهشی را در 30 استان و حداقل با 30 هزار نمونه پژوهشی و فرم انجام داد. هر فرم اگر 15هزار تومان خرج داشته باشد، حساب کنید چه رقم کلانی میشود. سازمان تبلیغات توان مالی این کار را ندارد. سازمان حتی نمیخواهد بودجه دستش باشد. همین که ظرفیتسازی برای انجام برخی کارهای مثبت مثل پژوهشهای مختلف در زمینه سطح پوشش بانوان فراهم شود کافی است. همین پژوهش راسازمان ملی جوانان در دانشگاه تهران و چند دانشگاه دیگر با سطح کیفی بسیار پایین تر انجام داده است، در حالی که آن ظرفیت میتوانست در اختیارسازمان قرار گیرد،برای یک کار درجه بالاتر.
علاوه براین، مرکز مطالعات اجتماعی دینسازمان تبلیغات اسلامی که اواخر سال گذشته اعلام موجودیت کرده است و نماینده هیأت دولت از آن بازدید کرده، کار بسیار جدید و نویی است که از لحاظ آماری و جغرافیا اداره میشود و اطلاعات آن در اختیار دفتر رهبر معظم انقلاب قرار میگیرد. این مرکز میتواند در گسترش فرهنگ دینی و زمینهسازی برای بسیاری از کارها، برای امنیت اجتماعی و اخلاقی جامعه و حتی برای پیشرفتهای اقتصادی بستر رافراهم کند. با توجه به اینکه فرهنگ زیربنای بقیه شئون اجتماعی است، این مرکز میتواند موقعیت فرهنگ را تحلیل و برای آن برنامه و طرح اجرایی کند و هر نهاد و شخصی در جایگاه اجتماعی و حاکمیتی خود میتواند از برنامههای این مرکزاستفاده کند.
در زمینه تبلیغات شهری با شهرداری خیلی صحبت کردیم و تفاهمنامههایی داریم ولی اجرای آنها مستلزم این است که خودسازمان هم بتواند مبلغی را بگذارد، نمونهسازی بکند تا بعدسازمانهای فرهنگی و هنری شهرداریها تبلیغات شهری را به سمت مسائل غیر اقتصادی و مسائل اسلامی و انسانی سوق بدهند که نمای شهرها عوض شود. متأسفانه الان اینطور نیست. شما اتوبانها و خیابانها را که سیر میکنید یا شما را به شکم ارجاع میدهند یا به ثروتاندوزی. اصلاً شهروندان را به یاد انسان بودن و به یاد تصحیحاندیشه شان نمیاندازند. در پایانههای مسافربری کشور بایدسازمان تبلیغات اسلامی رد پا داشته باشد. الان در طول جاده قم شما مشاهده میکنید یک تابلوی اسلامی وجود ندارد. در تماسی که با راهداری داشتهایم گفتهاند باید ماهیانه 5 میلیون تومان برای هر تابلو بدهید. سازمان تبلیغات از کجا بیاورد؟ تازه شهرداری و راه و ترابری و وزارت ارشاد 10 سال این تابلوها را فروختهاند و با مؤسسات و شرکتهای مختلف قرارداد بستهاند.
کشورهایی نظیر ژاپن و انگلیس و کشورهای دیگر برای اینکه فرهنگشان از بین نرود شرکتهای خارجی را در اختیار خودشان میگیرند تا با منطق خودشان تبلیغ کنند ولی در کشور ما تمام تولیدکنندگان و مؤسسات خارجی دستشان باز است هر طور که میخواهند تبلیغ کنند. Thems و samples که در گوشیهای مارکهای مختلف موبایل است کدامشان بوی خدا و پیغمبر میدهد، در حالی که در تمام آنها ما حق دخالت داریم. کار ما باید منطق داشته باشد. چطور ژاپنیها و چینیها اجازه نمیدهند فرهنگشان را مغشوش کنند؟ چطور کشور کوچکی مثل کویت، موبایل دوربیندار را تحریم میکند برای اینکه کارهای خلاف شرع با آن انجام میشود اما در کشور ما اصلاً کسی به فکر این حرفها نیست. شما معتقد نیستید سازمان تبلیغات در این زمینهها باید اقدامی کند؟سازمان تبلیغات هم فکر دارد در این زمینهها و هم مسئولیت. اساسنامهسازمان تبلیغات اسلامی تنها اساسنامهای است که دفتر مقام معظم رهبری به تأیید حضرت آقا رسانده و ایشان فرمودهاند تمام مواردش را باید اجرایی کنید. این اساسنامه خیلی مفصل و گسترده است. ولی ما سعی میکنیم از ظرفیتهای موجود کشور استفاده کنیم و اقناع برنامهای داشته باشیم. اعلام کنیم ما برنامه میدهیم،اگر این برنامه شما را توجیه و قانع کرد که در سطوح دینداری و در سطوح بقای افراد در جریان ناب انقلاب و ولایت مؤثر است، آن وقت هزینه کنید. آیاسازمان، گزارش عملکرد هم به دفتر مقام معظم رهبری میدهد؟بله. بعضی وقتها شش ماهه گزارش عملکرد از ما میخواهند، گاهی هم یک ساله و شخص حضرت آقا به این گزارش توجه ویژه دارند. در حوزه تبلیغات دینی و در جاهایی مثل گسترش فرقههای ضاله و انحرافی،سازمان تبلیغات چگونه وارد میشود و چه برنامهای دارد؟این گروهها اینقدر عظیم نیستند با این وجود پرخطرند. خصوصاً در رسانه باید حواسمان را جمع کنیم. باید به خانوادهها در مورد تمام اینها آگاهی بدهیم. آمار اینها شاید به دو هزار نفر در
کشور نرسد. به نظر شما این تحلیل دست کم گرفتن حرکتهای دشمن نیست؟خیر، من که نمیگویم دشمن را دست کم بگیریم. ما کار خودمان را انجام میدهیم ولی نباید این موضوعات به رسانه کشیده شوند. پیروان فرقه ضاله بهائیت در کشور بسیار ناچیزند. آنها هم قبلاً اعتقادی به این فرقه نداشتند، معمولاً شگرد بهاییها این است که با تلطیف فضا کمکی به افراد میکنند و بعد اینها را به آمار بهاییشان اضافه میکنند. فعالیتها در این زمینه اعمالی است نه اعلامی.
اما به طور کل ما آنها را مسألهای برای خودمان نمیدانیم ولی باید هوشیار باشیم و نگذاریم نفوذ بهایی ها و سایر فرقه ها در آموش و پرورش زیاد شود.
