
واکنش متفاوت اعضای گروه 1+5 نسبت به بیانیه تهران، نشان داد که این بیانیه بیش از هرچیز ساختار شکننده گروه 1+5 و دیدگاههای متفاوت آنها نسبت به موضوع هستهای ایران را آشکار ساخت، اگرچه در داخل کشور نیز واکنشهای مطبوعات و فعالان سیاسی نسبت به آن متفاوت بود.
غربیها و به ویژه آمریکاییها که به حصول توافق در نشست تهران امیدی نداشتند حتی با برخورد آمرانه با ترکیه، اردوغان را از سفر به ایران بازداشته بودند به گونهای که وی تا روز قبل از سفر به تهران نیز در انجام آن تردید داشت. مدودف رئیسجمهور روسیه نیز در آستانه سفر رئیسجمهور برزیل به ایران 30درصد شانس موفقیت برای سفر او قائل شده و البته تأکید کرده بود که شاید این آخرین شانس برای پیدا کردن راهی دیپلماتیک بر سر برنامه اتمی جمهوری اسلامی ایران باشد.
در داخل کشور نیز کسانی که نسبت به این توافق انتقاد دارند، تغییر موضع وزارت خارجه از محل تحویل مواد غنی شده و میزان مبادله را به عنوان نقایص آن عنوان میکنند، اگرچه حصول این توافق را نقطه قوتی برای اجلاس تهران میدانند.
آنچه مهم است این که بیانیه تهران به تنهایی فاقد الزامات حقوقی است و الزامی شدن آن موکول به توافق گروه وین است که یک رکن اصلی آن گروه، آژانس انرژی هستهای است و به طور طبیعی موافقت آژانس مهر تأییدی بر حقانیت فعالیتهای هستهای ایران خواهد بود اما توافقنامه تهران ضمن تأکید بر حقوق همهجانبه جمهوری اسلامی ایران و دیگر کشورهای عضو آژانس در استفاده صلحآمیز و بدون تبعیض در تحقیق، توسعه و تولید و استفاده از انرژی هستهای و همچنین چرخه سوخت هستهای شامل فعالیتهای غنیسازی، تأییدی بر حسن نیت نظام جمهوری اسلامی برای ادامه همکاری سازنده با آژانس انرژی هستهای است. نکتهای که غربیها با عملیات روانی گسترده خود خلاف آن را تصویر میکنند.
از سوی دیگر توافق تهران تلاش آمریکا برای ایجاد اجماع نسبت به تصویب قطعنامه جدید تحریم علیه ایران را نیز برهم زد، اگرچه آمریکاییها برای حصول به این اجماع ناچار شده بودند که از بسیاری از شروط خود برای تحریم حداکثری ایران عدول کنند. اما با تصویب این توافقنامه که امضای دو عضو غیر دائم شورای امنیت(برزیل و ترکیه) و تأیید برخی از اعضای دائم را نیز با خود دارد، سناریوی تحریم را نیز تا مدتی خنثی خواهد ساخت.
اما در زمینه عدول ایران از شرایط قبلی، نظیر زمان و مکان و یا معادله تعویض سوخت نیز باید اشاره کرد که اگرچه معادله تعویض تابع نرمهای پذیرفته شده جهانی است، اما تغییر مکان و یا زمان معاوضه نیز نسبت به دستاوردهای توافق تهران قابل اغماض است و نکته بسیار مهم این که ایران در این توافقنامه از هیچیک از مطالبات اصلی خود در زمینه غنیسازی و تولید سوخت و حتی تولید سوخت 20 درصد عقبنشینی نکرده است.
شبکه تلویزیونی الجزیره در گزارشی با اشاره به بیانیه تهران در خصوص تبادل سوخت هستهای میگوید ایران با موفقیت توانست نگاهها را از بخش بزرگی از برنامه هستهای خود دور کند به ویژه آنکه با غنیسازی اورانیوم تا غنای 20 درصد اعتراف ضمنی از غرب و جامعه بینالملل گرفت اما نکته مهم در این زمینه اتمام حجت ایران با کشورهای دیگر و حتی برخی از فعالان داخلی است که مدعی بودند سرسختی ایران روند امنیت منطقه را به خطر انداخته و سبب شده است که ادعای غرب در مورد سلامت فعالیتهای هستهای ایران توجیهپذیر باشد. با این توافق، اکنون همه نگاهها به سوی غرب است که با این توافقنامه چگونه برخورد میکند.
اگر 1+5 تعاملات آینده با ایران را بر این توافقنامه مبتنی کند، به طور طبیعی مسیر جدیدی پیش روی پرونده هستهای ایران گشوده شده است و اما اگر واکنش آن غیر از این باشد، علاوه بر اینکه طلسم تهدید نهایی فعالیتهای هستهای ایران شکسته خواهد شد، افکار عمومی جهان حقانیت موضع و تلاشهای ایران را باور خواهد کرد، مضافاً اینکه ایران چیزی را از دست نخواهد داد.