بررسي تورگرداني و مشکلات آن در کشور

تور بدون راهنما سرگرداني است نه گردشگري

الناز خمامي‌زاده - در عصري که در آن به سر مي‌بريم لزوم توجه به گردشگري و توسعه و قوت بخشيدن به آن از اهميت بسياري برخوردار است و اين در حالي است که بسياري از کشورها با جاي دادن صنعت گردشگري در ميان سياست‌هاي کلان خود به سرمايه گذاري و پيشي گرفتن از رقباي خود مي‌پردازند. در اين ميان صنعت گردشگري کشورمان نه از يک سو بلکه از جهات مختلف مورد هجوم تبليغات سوء بيگانه قرار گرفته و تصويربديل و غم انگيزي از آن در حال شکل‌گيري است، در چنين شرايطي تدوين سياست‌هاي مدون براي مقابله با ايران ستيزي غرب از جمله ملزوماتي است که بايد با به کار بستن آن دين خود را به مردم جهان ادا كنيم. چراکه تمدن جهان از ايران سرشار شده و بازديد از اولين پايه‌گذار تمدن بشري نيز از حقوق طبيعي هر انساني است. در اين راستا انجام تبليغات گسترده، حضور در نمايشگاه‌هاي بين‌المللي و... بخشي از راه‌هاي القاي چهره حقيقي فرهنگ و جاذبه هاي گردشگري کشورمان به جهان است و حال آنکه بخش مهم ديگررا تورگردانان و راهنمايان تور به عنوان پرچمداران فرهنگ، تاريخ و تمدن کشورمان تشکيل مي‌دهند.اهميت حرفه راهنمايي تور در تلقين ديدگاه گردشگري جهان و نيز جايگاه ويژه آن در قلب صنعت گردشگري تا بدان جاست که در 21 فوريه 1975 ميلادي، منجر به پايه ريزي فدراسيون جهاني انجمن راهنمايان تور (NGTWF ) با حدود 120000 عضو از 150 کشور جهان شد. که کشور ايران به عنوان يکي از اعضاي آن و با در بر داشتن جمعيتي حدود 4000 راهنماي تور،‌در سال 2007 ميلادي به عضويت فدراسيون جهاني در آمد هر چند که متأسفانه تا کنون از ايران هيچ نماينده‌اي به طور رسمي در اين انجمن حضور نداشته است. يکشنبه هفته گذشته بيست و پنجمين سالگرد تأسيس فدراسيون جهاني راهنمايان تور، روز جهاني راهنماي تور و سومين سالگرد عضويت ايران در اين مجمع جهاني بود؛ ‌ کشورمان در حالي سومين سال حضور خود در فدراسيون جهاني را تجربه مي‌کند که تورگرداني و راهنمايان تور در کشور هنوز با مشکلات عديده‌اي اعم از اجرايي و عملکردي - صنفي مواجهند. اين در حالي است که معاون گردشگري سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري کشور نقش راهنمايان تور در جذب گردشگر را آنچنان حائز اهميت مي‌خواند که معتقد است يک محوطه تاريخي حتي اگر تلي از خاک هم باشد در کنار يک راهنماي تور خوب، جان گرفته و از سابقه تاريخي اش سخن مي‌گويد. سيد رضا موسوي در ادامه به کم لطفي هاي صورت گرفته در امر توجه به راهنماي تور اشاره مي‌کند و مي‌گويد:راهنمايان تور به رغم کمبود‌‌هايي نظير نبود بيمه و دستمزد کافي، تمام تلاش خود را بدون در نظر گرفتن ارزش هاي مادي به کار مي‌گيرند بنابر اين چنانچه دغدغه‌ها برطرف و امنيت شغلي شان ‌تأمين شود، آنگاه تأثيرات مثبت اين آرامش‌خاطر به طور ملموس مشهود خواهد شد. وي همچنين حضور راهنمايان تور در نمايشگاه‌هاي بين‌المللي جهت معرفي استان‌ها و بخش‌هاي مختلف کشورمان در کنار مکتوبات تبليغاتي را ملزم مي‌شمارد و از راهنمايان به عنوان سفرايي جهت معرفي تمدن ايران زمين ياد مي‌کند. رئيس جامعه ايرانگردي و جهانگردي نيز در خصوص اهميت فرهنگ و تمدن ايراني و نيز دشواري حرفه راهنمايان تور در خصوص لزوم توجه به تورگرداني مي‌گويد: راهنمايان پيک‌هاي فرهنگ و تاريخ زيست بوم کشورمان هستند، از اين رو براي نماياندن تاريخ کشورمان و نيز به ارمغان آوردن درآمد و اشتغالزايي بايد توجه کافي به تورگرداني مبذول داشت. جايگاه راهنما در بحث عمليات تورگرداني اربابان غفوري در گفت‌وگو با جوان در خصوص نقش بخش خصوصي و دولتي در صنعت گردشگري و نيز جايگاه راهنما در بحث عملياتي تور گرداني مي‌گويد:در صنعت گردشگري، دولت به مانند جاده سازي است که جاده را براي حرکت بخش خصوصي آماده مي‌کند؛ اين جاده سازي در واقع همان بستر سازي در کشورهاي ديگر است که از طريق تبليغ گسترده در کشورهاي ديگر ‌و امضاي قرارداد و تفاهم‌نامه‌هاي مبادله توريستي و ارتباط گردشگري بين دولت و ساير کشورها مقدور است. پس از ايجاد بسترهاي مناسب توسط دولت، نوبت به بخش خصوصي مي‌رسد تا به قصد گشودن بازار کشورهاي طرف مذاکره به کشورهاي مورد نظر رفته، در نمايشگاه‌هاي بين‌المللي شرکت كرده، ‌پکيج‌ها و مشخصات سفر و مسيرهاي هوايي را تنظيم کرده و با نمايندگان ساير کشورهاي طرف مبادله توريستي مذاکره کند و پکيج‌ها و بسته هاي سفر را به فروش برساند. از آن مقطع به بعد راهنما نقش اصلي، کليدي و حساس را در هدايت گردشگران بر عهده خواهد داشت و اهميت نقش وي در هدايت تور تا بدان جاست که گفته مي‌شود پس از ايفاي نقش بخش هاي دولتي و خصوصي، چرخ‌هاي صنعت گردشگري توسط راهنمايان فعال مي‌‌شود و چنانچه صنعت حساس و شکننده گردشگري به درستي توسط راهنما حمل نشود، قطعاً در دستان وي خواهد شکست. مشکلات تورگرداني در کشورهدايت صحيح يک تور در داخل کشور مستلزم آن است که عوامل مختلف اجرايي در اختيار راهنما و تور گردان قرارداشته باشد تا وي بتواند با بهره بردن از اين امکانات در جهت رفاه حال گردشگر قدم برداشته و محصول خوبي را که همان خاطرات به ياد ماندني گردشگر از کشور است به ارمغان آورد و به دنبال آن رشد و توسعه ورود گردشگر به کشور و در نتيجه رشد گردشگري را رقم زند. در اين راستا راهنما و تورگردان با مشکلات عديده عملياتي که شامل موانع اجتماعي است رو به رو مي‌شود؛ از وضعيت نامطلوب هتل‌ها به‌ عنوان خانه دوم گردشگران تا امنيت غذايي برخي رستوران‌ها، وضعيت سرويس هاي بهداشتي بين راهي و نيز وضعيت نظافتي اطراف‌جاده‌ها از جمله دغدغه‌‌هايي است که راهنما به محض تحويل گرفتن تور با آن مواجه مي‌شود و بخش عمده اين مشکلات عملياتي به سياست‌هاي شهرداري‌ها باز مي‌گردد. در اين راستا به نظر مي‌رسد وقت آن فرا رسيده است که شهرداري‌ها به خود بيايند و از وضعيت رستوران‌ها و سرويس‌هاي بهداشتي و وضعيت نظافتي اطراف جاده‌ها کسب اطلاع کنند. چرا که توريست مهمان خارجي ماست و همانطور که خانه مان را براي ورود مهمان تميز مي‌کنيم بايد خانه دوم خودمان را هم آماده پذيرايي از مهمانان خارجي كنيم. در ادامه اربابان غفوري به نقش مادران در ايجاد فرهنگسازي پاکيزگي شهري اشاره مي‌کند و مي‌گويد: پايه مسائل فرهنگي از درون خانه نهاد مي‌شود و در مرحله بعدي، فرهنگسازي بر عهده دولت است که بايد با نصب سطل زباله در نقاط مختلف جاده‌ها جهت جمع آوري زباله‌ها اقدام كند. اربابان غفوري از بوروکراسي اداري و قانوني به عنوان يکي ديگر از مشکلات عملياتي راهنمايان و تورگردانان ياد مي‌کند و مي‌گويد:از جمله اين مشکلات، ‌معضل اتوبوس‌هاي توريستي است که بايد بتوانند به راحتي در سراسر کشور تردد كنند. حال آنکه اتوبوس توريستي به محض توقف در چهار باغ اصفهان و پياده کردن مسافرانش که اکثر آنان را افراد مسن تشکيل مي‌دهد با مخالفت شديد مأموران انتظامي مواجه مي‌شود. بنابر‌اين بايد از سوي مقامات، ‌تعريف صحيحي از سياست‌ها صورت گيرد تا ما به عنوان مدير اجرايي بتوانيم به وظايف خود در عرصه گردشگري جامه عمل بپوشانيم. رئيس جامعه ايرانگردي و جهانگري در ادامه با اشاره به نزديک شدن ايام نوروز، به مشکلات اين جامعه اشاره مي‌کند و مي‌گويد:ايام نوروز در ايران مصادف با عيد مقدس مسيحيان و تعطيلات بهاره آنان است و اين مشکلات ما را چند برابر مي‌کند. چراکه گردشگران بين‌المللي در اين فرصت به ايران مي‌آيند، ‌حال آنکه ما در ايام نوروز به دليل ازدحام جمعيت و بار ترافيکي بسيار سنگين در مسيرها، پر شدن رستوران‌ها و هتل‌ها با وحشت مسافرت کردن در کشور مواجهيم. وي در ادامه مي‌گويد: علاقه مردم کشورمان به سفر و بازديد از ابنيه و سايت‌هاي گردشگري مايه تقديراست اما اگر سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري به اين توده جمعيت علاقه مند به بازديد نظم دهد و در اين مقطع از راهنمايان موجود در سيستم استفاده کند، ‌ديگر شاهد منظره آشفته‌اي که اغلب دراماکن گردشگري با آن رو به رو مي‌شويم، ‌نخواهيم بود؛ چنانچه در سايت‌هاي بين‌المللي تاريخي همچون ايتاليا، فرانسه و انگليس نيز افراد بازديد کننده به صورت گروه‌هاي منظم 15 يا 20 نفره با يک راهنما وارد سايت مي‌شوند و پس از بازديد از سايت و معارفه آن به همراه راهنما خارج مي‌شوند. از مشکلات ديگري که راهنمايان با آن رو به رو هستند، مشکلات صنفي اين حرفه است. اربابان غفوري در شرح اين مشکل مي‌گويد:بيمه هويتي به سيستم تورگرداني و راهنما مي‌دهد که امنيت خاطر را برايش به ارمغان مي‌آورد و از جمله مشکلات صنفي که در سال 89 در پي رفع بوروکراسي اداري و حل و فصل آن هستيم، بيمه راهنماست که با قرار تشکيل کارگروهي در مجلس شوراي اسلامي و مطرح كردن مسائل تخصصي و مشکلاتمان در آن در راستاي مرتفع ساختنش گام بر مي‌داريم. از جمله ساير مشکلات صنفي، مبحث اسکان و نيز تعاوني مسکن و نيز تعاوني چند منظوره جهت ‌تأمين مصارف زندگي راهنمايان و در کنار آن مبحث آموزش تخصصي است که در چشم انداز 20 ساله گردشگري (طرحي که بايد در عرض 20 سال 20 ميليون گردشگر وارد کشورگردد‌) حدود 650 تا 750 هزار راهنماي تخصصي مورد نياز است. وي با اشاره به ضعف قانوني در تشريح بايد و نبايدهاي فعاليتي افراد پس از اخذ مجوز راهنمايي و تورگرداني مي‌گويد:در حال حاضر نيز در کشور حدود 4000 مجوز راهنماي تور صادر گشته که اکثر آنها داراي 2 شغل مي‌باشند و اين دوره را به عنوان مکمل کار خود گذرانده اند. حال آنکه از اين بين تنها 10 درصد به صورت تخصصي در تور به فعاليت مشغولند. بنابر اين در سال 89 قصد داريم که طي فراخواني اين افراد را از يکديگر تفکيک كرده و با اعمال استاندارد سازي به اين بخش نظم بخشيم. وي با اشاره به اينکه در اين فراخوان هيچ فردي از مجموعه خارج نخواهد شد، مي‌گويد: در اين فراخوان کليه افرادي را که در بخش‌هاي مختلف تخصص دارند گرد هم مي‌آيند و بر امر استفاده از نبوغشان در ساير بخش‌ها مطالعه مي‌کنيم. همچنين وي در حالي از آشتي دادن صنعت گردشگري و دانشگاه سخن مي‌گويد که هم اکنون دانشگاه مستقل از اين صنعت مفاد آموزشي اش را توليد کرده و صنعت گردشگري، نيازمندي خود را از ميان اين اطلاعات الک مي‌کند و در امر آموزش راهنمايان خود به کار مي‌بندد. حال آنکه اربابان غفوري معتقد است که راهنمايان تور بايد در دانشگاه آموزش ديده و با سيستم آن توانمند گردند و سپس وارد اين حيطه شوند تا ديگر نيازي به آموزش از سوي صنعت نباشد.