تصمیم سازمان پیمان منع جامع آزمایشهای هستهای برای استقرار ایستگاه لرزهسنجی در نزدیکی مرزهای شمالی ایران، مقامهای کشورمان را نگران کرد، به طوری که برخی منابع میگویند که احداث چنین ایستگاهی میتواند برای جاسوسی علیه ایران به کار گرفته شود.
سایت اینترنتی سازمان پیمان منع جامع آزمایشهای هستهای (CTBTO) اواخر هفته پیش اعلام کرد که قصد دارد یک ایستگاه هشدار اتمی خود را که بین صحرای قره قوم ترکمنستان و کوههای کوپت واقع در 42 کیلومتری مرز ایران ایجاد شده به زودی راهاندازی کند.
خبر راهاندازی این مرکز که با گزارشهای چند هفته اخیر درباره جاسوسی اسراییلیها از مرزهای ایران منتشر شده، حساسیتهای زیادی را برانگیخته است، به خصوص اینکه طی چند روز گذشته گزارشهای منتشر شده نشان میدهد هواپیماهای جاسوسی اسراییل از حریم هوایی ترکیه برای تصویربرداریهای هوایی از مناطق مرزی ایران استفاده کردهاند. یک منبع آگاهی در وزارت خارجه ترکیه چند روز پیش به روزنامه تودی زمان چاپ آنکارا گفت که برای امور جاسوسی در نزدیک مرز ایران هواپیماهای مرکز جاسوسی الکترونی مدل EITAM استفاده شده است.
براساس توافقات موجود، ترکیه به نیروی هوایی اسراییل اجازه استفاده از حریم هوایی خود را در اهداف ترابری داده است. تصویربرداری از مراکز ایران به گزارش این روزنامه باعث انزجار و نارضایتی در میان مقامات نظامی ترکیه شده اما فقط به طور شفاهی به طرف اسراییلی گوشزد شد و به صورت تبادل نوت اعتراض دیپلماسی رد و بدل نگشت.
چندی قبل هم گزارشهایی منتشر شد که نشان میداد آمریکاییها هم در نزدیکی مرزهای ایران با عراق پایگاههایی برای شنود و جاسوسی علیه ایران راهندازی کردهاند، بنابراین به نظر میرسد مقامهای امنیتی کشورمان حق دارند از ایجاد یک کمربند جاسوسی دور مرزهای ایران ابراز نگرانی کنند.
CTBTO چیست؟
معاهده CTBTO که محصول چند دهه بررسی فعالیتهای جاسوسی نسبت به فعالیتهای هستهای در سطح جهان است، معاهدهای کنترلی است که با نصب مراکز لرزهنگاری در داخل کشورها و همچنین در اطراف مرزهای یک کشور میتواند مرکز مورد نظر را که فعالیتهای هستهای در آن صورت میگیرد، ردیابی و به مرکز اصلی خود در وین منتقل کند تا مورد ارزیابی قرار بگیرد.
این معاهده در سال 1963، با حضور برخی از کشورهای غربی به امضا رسید و در حال حاضر نیز 182 کشور آن را امضا کردهاند اما هنوز اجرایی نشده زیرا روند قانونی این معاهده در بین بسیاری از کشورها از جمله ایالات متحده آمریکا طی نشده است.
آمریکا به این دلیل تصویب معاهده CTBTO را در مجلس سنای خود به مرحله نهایی نرسانده است که به دنبال دستیابی به نسلهای جدیدی از سلاح های هستهای است و تصویب نهایی این معاهده از سوی آمریکا میتواند به عنوان دستاویزی برای کشورهای مخالف آن همچون چین و روسیه قرار گیرد تا از آن جلوگیری کنند. جمهوری اسلامی ایران نیز اگرچه معاهده CTBTO را امضا کرده اما این معاهده هنوز در مجلس شورای اسلامی به تصویب نرسیده است، بنابراین براساس قواعد بینالمللی نمیتوان از آن علیه تهران بهرهبرداری کرد.
در واقع پروتکل الحاقی نیز در چنین موقعیتی به سر میبرد و مجلس شورای اسلامی هنوز آن را تأیید نکرده است.
با وجود این کشورهای غربی از طریق آژانس بین المللی انرژی اتمی در تلاش هستند، با نصب یک مرکز لرزهنگاری در ترکمنستان علیه فعالیتهای هستهای ایران جاسوسی کنند.
ابوالفضل ظهرهوند سفیر سابق ایران در ایتالیا و کارشناس مسائل هستهای در گفتوگو با ایرنا با هشدار در این باره گفت: معاده CTBTO یک معاهده امنیتی و جاسوسی است و حتی خطرناکتر از پروتکل الحاقی است.
وی خاطرنشان ساخت: با افشای ماهیت این ایستگاهها و متوقف شدن فعالیت یکی از آنها که ایران را تحت کنترل قرار میداد، آنها به این نتیجه رسیدند که این ایستگاهها را به صورت کمربندی به دور کشورمان در بیاورند که فعلاً در ترکمنستان این ایستگاه را تعبیه کردهاند. این دیپلمات برجسته ایرانی ادامه داد: در حال حاضر این ایستگاهها در ترکمنستان که نزدیکترین فاصله را با ایران دارد،تعبیه شده است اما به طور یقین ایستگاههایی نیز در برخی کشورهای همجوار برای تکمیل حلقه کنترلی خود بر فعالیت کشورها از جمله ایران پیش بینی کردهاند.
این کارشناس مسائل بینالمللی خاطرنشان ساخت: این معاهدات را زمانی گروه نیویورکیها در ایران با این عنوان که ما با پیوستن به این قبیل معاهدات میتوانیم از همکاریهای تکنولوژیک غرب برخوردار شویم، تبلیغ میکردند و تحت عنوان اینکه میخواهیم لرزهنگاری کنیم، کشور را تشویق میکردند تا به این قبیل معاهدات بپیوندد ولی ماهیت این معاهدات افشا و این روند متوقف شد.
وی تصریح کرد: این ایستگاهها به گونهای طراحی شده که کشور محل استقرار هیچ گونه دسترسی به اطلاعات آن ندارد و اطلاعات به طور مستقیم و سریع به مرکز لرزهنگاری که در وین مستقر است ارسال میشود.
ابوالفضل ظهرهوند اضافه کرد: در وین آنها میتوانند این اطلاعات را تجزیه و تحلیل کنند. این ایستگاهها به اندازهای حساس است که اگر در یک کیلومتری آن یک درخت به زمین بیفتد، لرزه این درخت را میتوانند به وین گزارش کنند و در واقع میزان حساسیت این نوع از ایستگاههای جاسوسی را نشان میدهد.
