جوان آنلاین: ورزشگاه‌ها مکان‌های امنی هستند برای حضور عموم مردم تا از دیدن مسابقه تیم محبوب خود لذت ببرند و از حضور در این محیط‌های ورزشی خاطرات شیرینی بسازند. اما نباید اجازه داد این مکان‌های امن ورزشی به جایی برای تخلیه احساسات، مشکلات اجتماعی و ناملایمتی‌های زندگی تبدیل شود.
متأسفانه فضای ورزشگاه‌های فوتبال کشورمان سال‌هاست با سر دادن شعار‌های زشت و به‌کار بردن الفاظ رکیک مسموم شده و مسئولان برگزاری مسابقات و فدراسیون نیز عملاً کنترلی روی سکو‌ها ندارند. از طرفی متولیان این رشته عزمی هم برای ریشه‌کن کردن بی‌اخلاقی‌ها و پایان‌دادن به شعار‌های توهین‌آمیز ندارند و جریمه نقدی و محرومیت تماشاگران نهایت اقدامی است که در برابر این رفتار‌های زشت درنظر گرفته می‌شود. جنجال اخیر دیدار ملوان - تراکتور و رأی به محکومیت هر دو تیم، بهانه‌ای شد برای اینکه این موضوع را دوباره مورد بررسی قرار دهیم.
تکرار حواشی
هرکسی فوتبال ایران را بشناسد و حتی جسته‌وگریخته پیگیر اخبار آن باشد، به خوبی می‌داند جنجال‌های سکو‌ها و فحاشی‌های دسته‌جمعی رفتار زشتی است که در همه ورزشگاه‌های سراسر کشور وجود دارد و هر تیم جدیدی هم که به لیگ‌برتر اضافه می‌شود، هوادارانشان هم به مرور همان رفتارها را تکرار می‌کنند. تنها تفاوت در شدت و مدل توهین‌هاست.
باتوجه به سبقه فحاشی‌ها در فوتبال ما، با دیدن برنامه بازی‌ها هر هفته می‌توانید پیش‌بینی کنید جنجال‌ها در کدام ورزشگاه‌ها بیشتر از بقیه خواهد بود. یا اینکه کدام بازیکنان باید منتظر استقبال جنجالی هواداران تیم مقابل باشند. حساسیت تیم‌ها و هوادارانشان به رقبا یکسان نیست و نام تیم‌ها و حضور برخی بازیکنان در زمین تأثیر مستقیمی بر افزایش شعار‌های توهین‌آمیز دارد.
وضعیت قرمز
مسموم بودن فضای فوتبال به یکی، دو سال اخیر مربوط نمی‌شود. بلکه باید اعتراف کنیم در دو دهه گذشته سقوط آزاد فوتبال‌مان از نظر اخلاقی شدت گرفت و مدیران هم با وعده و وعید و شعار‌های دهان‌پرکن شاهد و ناظر این سقوط آزاد بودند و البته هستند! اینکه یک بازیکن یا مربی پیش از شروع مسابقه، بعد از اتمام بازی و حتی تا زمانی که بازیکن از ورزشگاه خارج شود، چند ساعت مورد بی‌احترامی قرار بگیرد، با هیچ منطق، تفکر و عقیده‌ایی همخوانی ندارد. از طرفی عادی شدن شعار‌های زشت روی سکو‌ها آفتی است که فوتبال ایران را فرا گرفته و برای نجات این رشته از ورطه بی‌فرهنگی هیچ اقدام مؤثری صورت نگرفته است.
دامنه حواشی هر فصل گسترده‌تر می‌شود و بازی به بازی از شهری به شهری دیگر انتقال پیدا می‌کند. نکته تلخ‌تر ماجرا اینکه جدا از توهین به بازیکنان و تیم‌ها، شعار‌های قومیتی نیز بعضاً در برخی ورزشگاه‌ها و بازی‌های حساس سرداده می‌شود و این مسئله چالش فحاشی‌ها را جدی‌تر کرده است. این ناهنجاری بزرگ مدت‌هاست از کنترل خارج شده و هراز چندگاهی تقابل برخی تیم‌ها مسبب تکرار توهین‌به تیم‌ها و هموطنان‌مان می‌شود.
جریمه‌های بی‌اثر
محکومیت و جریمه همزمان ملوان و تراکتور، اعتراض هر دو باشگاه را به‌همراه داشت و درواقع هر دو تیم مقصر شناخته شدند! تراکتور بعد از ترک زمین و امتناع از بازی مقابل ملوان سه بر صفر بازنده شد و ملوان میزبان مسابقه هم به خاطر فحاشی تماشاگرانش ۲ امتیاز مهم را از دست داد و لیدرهایش نیز محروم شدند. طبیعتاً هر دو باشگاه برای شکستن این رأی سراغ استیناف می‌روند و باید منتظر تصمیم این کمیته باشیم. اما این اولین‌باری نیست که کمیته‌انضباطی بابت فحاشی رأی به کسر امتیاز می‌دهد. وجه اشتراک آرا صادر شده بی‌تأثیر بودن آنها در رفتار‌های بعدی هواداران تیم‌ها بوده است.
دستورالعملی که کمیته‌انضباطی اخیراً برای مبارزه با بی‌اخلاقی‌ها در ورزشگاه‌ها صادر کرده در نگاه اول جدید و قاطع به نظر می‌رسد. ولی با اندکی جست‌و‌جو معلوم می‌شود این اولین دستورالعمل این کمیته نبوده و خبری از تأثیرگذاری هشدار‌های انضباطی نشده است. آذرماه سال گذشته بود که کمیته‌انضباطی در بیانیه‌ایی به باشگاه‌ها نسبت به فحاشی هواداران منتسب به آنها هشدار و اخطار کسر امتیاز داد: «مطابق با ماده ۸۵ مقررات انضباطی فدراسیون فوتبال، مسئولیت تمامی رفتارها، تخلفات و اقدامات هواداران در جریان مسابقات، از جمله توهین، فحاشی و رفتار‌های اخلال‌گرایانه، برعهده باشگاه میزبان بوده. بر اساس ماده ۲۸ مقررات مذکور، «کسر امتیاز» به عنوان یکی از شدیدترین ضمانت‌های اجرایی انضباطی، در صورت احراز تخلفات مکرر و سازمان‌یافته هواداران که منجر به نقض نظم و اخلاق ورزشی شود، قابل اعمال خواهد بود.» فصل گذشته و پیش از نیمه‌کاره ماندن لیگ به دلیل شرایط خاص کشور، بی‌احترامی‌های زیادی در ورزشگاه‌ها مشاهده شد ولی تهدید کمیته‌انضباطی به اجرا درنیامد. هنوز جوهر دستورالعمل جدید و رأی صادره برای تراکتور و ملوان خشک نشده بود که حواشی از فوتبال به فوتسال کشیده شد و تماشاگران منتسب به تیم مس‌سونگون در مقام دفاع از تیم فوتبال تراکتور درآمدند.
در سال‌های گذشته هم شاهد کسر امتیاز «موردی» از برخی‌تیم‌ها بابت توهین تماشاگران‌شان بودیم ولی باز هم کسی متنبه نشد. در مردادماه سال ۱۳۹۲ (فصل ۱۳۹۲ - ۱۳۹۳) هتاکی تماشاگران موجب کسر امتیاز ۳ تیم شد؛ استقلال، ملوان و سایپا. درواقع فحاشی هواداران منتسب استقلال، ملوان و سایپا به تیم‌های سپاهان، داماش و راه‌آهن موجب شد کمیته انضباطی از هر تیم یک‌امتیاز کسر کند. نکته جالب اینکه پس از شکایت باشگاه‌ها به کمیته استیناف، این کمیته رأی به بخشش سایپا داد و رأی استقلال و ملوان را تأیید کرد. سایپا به جای کسر یک امتیاز به بررگزاری یک بازی در زمین بی‌طرف محکوم شد.
مورد معروف دیگر کسر ۲ امتیاز از پرسپولیس بود؛ در سال ۱۳۹۱ و جدال پرسپولیس و داماش، وقتی بازی در وقت‌های اضافه پیگیری می‌شد فحاشی علیه داور مسابقه باعث شد، بازی نیمه‌تمام بماند. پرسپولیس نه‌تنها ۲ امتیاز از دست داد بلکه نتیجه بازی نیز ۳ بر صفر به سود داماش اعلام شد.
راه‌حل چیست؟
صدور بیانیه و دستورالعمل ساده‌ترین کاری است که از دست فدراسیون و ارکان قضایی‌اش برمی‌آید. در گیرودار صدور بیانیه و وعده دادن آقایان، این فوتبال است که هر روز و هر هفته بیش از پیش دچار تنزل اخلاقی و فرهنگی می‌شود. نکته حائز اهمیت ماجرا بی‌تأثیر بودن جریمه‌ها و محرومیت‌های درنظر گرفته شده از سوی کمیته انضباطی است. در سال‌های اخیر تشدید جرائم مالی برای متخلفان بیش از پیش در دستورکار این کمیته قرار گرفته درحالی‌که سرو ته بسیاری از تخلفات را نمی‌توان و نباید با پرداخت جریمه نقدی هم آورد. از سوی دیگر ملغی یا وتو شدن آرا صادره کمیته انضباطی از سوی کمیته استیناف اثربخشی جریمه‌ها و محرومیت‌ها را به حداقل رسانده است. چه بسا رأی صادره برای دیدار تراکتور - ملوان نیز دستخوش تغییر شود. بی‌احترامی، شکستن حرمت‌ها و توهین به هموطنان در ورزشگاه‌ها موضوعی نیست که از کنارش رد شویم و منتظر جنجال‌های جدید بمانیم. صیانت از شأن فوتبال و منزلت هواداران، بازیکنان و اهالی فوتبال و برقراری امنیت روانی آحاد مردم در ورزشگاه‌ها وظیفه مهمی است که فدراسیون، سازمان لیگ، کمیته انضباطی و عوامل برگزاری مسابقات نسبت به آن مسئول‌اند. اعمال مقرارت سختگیرانه، اجرای دقیق و بدون اغماض قوانین انضباطی، برخورد قاطعانه و حمایت همه ارکان فوتبال و ورزش از آرا صادر شده، تنها راه حلی است که با آن می‌توان روی بی‌اخلاقی‌ها خط قرمز کشید و امنیت و سلامت را به ورزشگاه‌های فوتبال بازگرداند.
