جوان آنلاین: نامه جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور امریکا، به دبیر شورای عالی امنیت ملی که همزمان با علنی شدن آن، یک هیئت قطری هم به تهران سفر کرده، تحرکات دیپلماتیک را در آستانه انتخابات کنگره امریکا تشدید کرده، اما همزمانی این تحرکات با گسیل تجهیزات نظامی امریکا به منطقه، تقویت پدافند اسرائیل و بررسی گزینه‌های حمله در کاخ سفید اعتماد چندانی در تهران را جلب نمی‌کند. تهران هم فعلاً نشانه‌ای از تمایل به پاسخگویی به پیام امریکا تا بعد انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در سوم نوامبر (سه‌شنبه این هفته) نشان نمی‌دهد.
یک منبع ارشد امنیتی در تهران، ارسال پیام جی‌دی ونس به محسن رضایی را تأیید کرده، اما گفته که ایران تاکنون پاسخی به آن نداده و گمانه‌زنی‌های رسانه‌ای درباره محتوای نامه هم، صحت ندارد. البته اصل وجود نامه را منابع متعدد تأیید کرده‌اند و گزارش‌ها نیز، از تلاش واشینگتن برای انتقال پیشنهاد‌هایی به ایران حکایت دارند؛ پیشنهاد‌هایی که بنا بر گزارش آکسیوس، کنار گذاشتن برنامه هسته‌ای را مبنای هرگونه مذاکره قرار می‌دهند. علاوه بر این، العربیه به نقل از منابع آگاه از گفتوگو درباره ورود بازرسان به تأسیسات هسته‌ای ایران در برابر آزادسازی بخشی از دارایی‌های مسدودشده خبر داده و ظاهراً در همین چارچوب، هیئت قطری به ریاست مشاور ارشد نخست‌وزیر و وزیر خارجه این کشور دیروز جمعه وارد تهران شد تا با مقام‌های ارشد ایران درباره مناسبات دوجانبه و تحولات منطقه گفتوگو کند. این سفر پس از حضور هیئت میانجی قطری در تهران در روز یک‌شنبه انجام شد. باراک راوید، خبرنگار آکسیوس نوشته میانجی‌های قطری برای گفتوگو درباره آخرین پیشنهاد امریکا به تهران آمده‌اند. با وجود این تحرکات، به نظر نمی‌رسد که تهران، طی چند روز آینده پاسخی به نامه جی‌دی ونس بدهد، به‌خصوص که یک مقام ارشد ایرانی چهارشنبه گذشته در گفتوگو با رویترز، اصل ارائه پیشنهاد جدید را رد کرد و گفت قطر صرفاً ایده‌هایی را مطرح کرده که از نظر تهران غیرقابل‌قبول بوده‌اند. مصطفی نجفی، مشاور محسن رضایی در این باره می‌گوید: «ایران تاکنون پاسخی به نامه امریکا نداده و هنوز جمع‌بندی نهایی درباره نحوه پاسخ یا حتی پاسخ به آن صورت نگرفته است.»
هدف انتخاباتی؟
زمان‌بندی این تحرکات اهمیت دارد. انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره امریکا سوم نوامبر، برگزار می‌شود و جنگ، هزینه‌های نظامی و افزایش قیمت سوخت به موضوعاتی حساس برای دولت ترامپ تبدیل شده‌اند. شواهد نشان می‌دهد تهران قصد ندارد پیش از روشن شدن نتیجه انتخابات، به پیام‌ها و میانجی‌گری‌های واشینگتن اعتنایی نشان دهد؛ محاسبه‌ای که می‌تواند با توجه به فشار سیاسی و اقتصادی بر دولت امریکا، به معنای انتظار برای مشخص شدن شرایط جدید در واشینگتن باشد. چیزی که این رویکرد را تقویت کرده، سیگنال‌های همزمانی است که در تهران دریافت می‌شود. آوی اشکنازی، خبرنگار نظامی روزنامه معاریو، در گزارشی که روز جمعه ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر شد، نوشت که محافل امنیتی اسرائیل نشانه‌های اولیه آرایش گسترده نظامی امریکا برای تشدید تنش‌های منطقه‌ای را شناسایی کرده‌اند و ادامه داده که امریکا دو ناو هواپیمابر و ۱۲ ناوشکن و شناور جنگی را در دریای عرب مستقر کرده و شمار هواپیما‌های سوخت‌رسان آن در محدوده سنتکام و اروپا به حدود ۱۹۰ فروند می‌رسد. گزارش‌ها همچنین از فرود دست‌کم ۱۰ هواپیمای ترابری نظامی امریکا در پایگاه‌های عوودا و نواتیم در جنوب اسرائیل و انتقال تجهیزات پدافندی، از جمله احتمال سامانه‌های پاتریوت، حکایت دارند. وال‌استریت ژورنال هم گزارش داده برد کوپر، فرمانده سنتکام، روز پنج‌شنبه گزینه‌های نظامی امریکا علیه ایران را در نشست کاخ سفید با حضور ترامپ و مقام‌های ارشد نظامی تشریح کرده است، هرچند این جلسه به معنای تصمیم قطعی برای حمله نیست.
ونس بر ترامپ نفوذ دارد؟!
دونالد ترامپ روز پنج‌شنبه ارتباط گرفتن جی‌دی ونس با مقام ایرانی را تأیید کرد، اما در پاسخ به پرسش خبرنگاران که آیا خودش از ونس خواسته برای شروع دوباره مذاکرات با ایران نامه بفرستد، گفت: «نه». ترامپ مدعی است که موضوع نامه کمک به ایران برای تأمین دارو و اقلام پزشکی بوده و گفت که ونس درباره این اقدام نظرش را پرسیده و او پاسخ داده است: «اگر می‌خواهی این کار را انجام بدهی، اشکالی ندارد.» موضعی که نشان می‌دهد رئیس‌جمهور امریکا، دست‌کم نگاهی سرد به دیپلماسی ونس دارد. این نگاه، در تهران منجر به شکل‌گیری این انگاره نسبتاً گسترده که تلاش‌های دیپلماتیک دولت ترامپ برای عبور از شرایط حساس امریکا در آستانه انتخابات انجام می‌شود. عباس عراقچی وزیر خارجه روز پنج‌شنبه همزمان با انتشار گزارش‌ها درباره نامه معاون رئیس‌جمهور امریکا نوشت: «در حالی که نیرو‌های مسلح شجاع ما کاملاً آماده دفاع از میهن هستند، ایران کماکان به اینکه به دیپلماسی فرصت موفقیت بدهد ادامه خواهد داد.» ندریاس کریگ، استاد مطالعات امنیتی در کینگز کالج لندن به الجزیره گفته که پیشنهاد مذاکره مستقیم از سوی ونس می‌تواند نشان دهد امریکایی‌ها درباره حمله دوباره دچار تردید شده‌اند و آمادگی آنها برای اقدام نظامی، کمتر از چیزی است که در مواضع علنی نشان می‌دهند. روزبه پارسی، تحلیلگر مسائل ایران و پژوهشگر دانشگاه لوند سوئد، هرچند معتقد است که پیام‌های ونس نسبت به دیگر مقام‌های دولت امریکا کم‌تنش‌تر و قابل پیش‌بینی‌تر است، ولی ابراز تردید کرده که مواضع ونس تاکنون آنقدر قدرتمند نبوده که بتواند نظر ترامپ را تغییر دهد. از نگاه پارسی، تهران تا زمانی که ونس توانایی عملی خود برای پیشبرد توافق را ثابت نکند، ابتکار او را جدی نخواهد گرفت. حمیدرضا عزیزی، تحلیلگر ارشد گروه بین‌المللی بحران نیز تأکید می‌کند که مقام‌های ایرانی محدودیت نفوذ ونس در دولت ترامپ را می‌شناسند. ال ماسگریو، استاد علوم سیاسی دانشگاه جورج‌تاون در قطر معتقد است، تفسیر محتمل‌تر از تحرکات واشینگتن این است که امریکا خود را برای حملات گسترده در آینده نزدیک آماده می‌کند. او انتظار ندارد دولت ترامپ بدون یک دور دیگر حمله، توافقی را که از نظر واشینگتن نامطلوب است، بپذیرد.
