جوان آنلاین: در فاصله کمتر از یک ماه تا انتخابات کنگره، دونالد ترامپ بار دیگر وعده پرداخت ۵هزار دلار به شهروندان امریکایی را زنده کرده و این بار حتی درباره زمان پرداخت نیز با اطمینان از «امضای چک‌ها» حرف می‌زند؛ وعده‌ای که منتقدان آن را نمونه‌ای آشکار از پوپولیسم انتخاباتی در کشوری می‌دانند که خود را قدرتمند‌ترین دموکراسی جهان می‌داند.
ترامپ روز شنبه، سوم اکتبر، در پیامی ویدئویی گفت: «اگر جمهوری‌خواهان مجلس نمایندگان و سنا را در انتخابات میان‌دوره‌ای ۲۰۲۶ ببرند، به تمام شهروندان بزرگسال امریکا ۵هزار دلار خواهم داد.» او این وعده را «Trump Dividend» یا همان «سود سهام ترامپ» خواند و این را هم تأیید کرد که هزینه آن حدود یک تریلیون دلار خواهد بود؛ ادعایی که البته جزئیات منابع تأمین مالی آن همچنان روشن نیست. ترامپ این وعده را، اولین بار در ۹ سپتامبر در همایش انتخاباتی جمهوری‌خواهان در دالاس مطرح کرد؛ جایی که صراحتاً پرداخت پول را به پیروزی حزب جمهوری‌خواه در انتخابات گره زد و گفت: «اگر جمهوری‌خواهان پیروز شوند، شما پیروز می‌شوید و ۵هزار دلار می‌گیرید.» حالا، در شرایطی که جمهوری‌خواهان در برخی حوزه‌های امن سنتی خودشان، با رقابت جدی دموکرات‌ها مواجه شده‌اند و موضوع هزینه‌های زندگی، تورم و قیمت انرژی در سایه بسته ماندن تنگه هرمز، به دغدغه اصلی رأی‌دهندگان تبدیل شده، ترامپ وعده پول نقد را دوباره روی میز گذاشته است. گزارش‌های تازه نیز نشان می‌دهد این طرح در کنار پرداخت‌های کوچک‌تر، از جمله ۹۰ دلار به برخی سالمندان و بازپرداخت‌های ۵۰۰دلاری مرتبط با بیمه درمانی، بخشی از تلاش انتخاباتی دولت او برای پاسخ به فشار اقتصادی بر خانوارهاست.
سود سهام ترامپ
منتقدان می‌گویند مسئله فقط یک سیاست اقتصادی نیست، بلکه فرمول سیاسی وعده، اهمیت بیشتری دارد: «رأی بدهید، پول بگیرید.» تحلیل‌های سیاسی، این وعده را نمونه‌ای از چرخش جمهوری‌خواهان به سمت «پوپولیسم نقدی» توصیف کرده‌اند، یعنی فاصله گرفتن از سنت محافظه‌کارانه کاهش هزینه‌های دولت و حرکت به سمت توزیع مستقیم پول برای جلب حمایت طبقات مختلف. سمافور (Semafor) این وعده را نمادی از «اقتصاد جدید» جمهوری‌خواهان در آستانه انتخابات می‌داند. دیوید ویگل (David Weigel) خبرنگار سیاسی سمافور در مطلب خود با عنوان «وعده میان‌دوره‌ای جمهوری‌خواهان، پوپولیسم بیشتر و پول نقد بیشتر» می‌نویسد: «طرح ترامپ برای پرداخت ۵هزار دلار به‌عنوان «سود سهام» در صورت پیروزی جمهوری‌خواهان، نمادی از تفکر جدید حزب و آمادگی آن برای انجام وعده‌های ترامپ بود.» توماس مسی، نماینده جمهوری‌خواه کنتاکی در مجلس نمایندگان امریکا با لحنی طعنه‌آمیز گفت از اینکه تصور شود رأی او را می‌توان با ۵ هزار دلار خرید، «توهین» شده است. او می‌گوید: «صادقانه بگویم، این تصور را که رأی من در انتخابات نوامبر را می‌توان با ۵هزار دلار خرید، توهین‌آمیز می‌دانم.»
تناقض بزرگ‌تر این است که ترامپ و جمهوری‌خواهان همزمان بر کاهش هزینه‌های دولت، کنترل کسری بودجه و محدود کردن مخارج عمومی تأکید می‌کنند، در حالی که پرداخت ۵هزار دلار به حدود ۲۴۰ تا ۲۵۰ میلیون بزرگسال امریکایی، دست‌کم ۲/۱ تریلیون دلار هزینه خواهد داشت، هرچند برخی برآورد‌ها رقم را حتی بالاتر می‌دانند. سی‌بی‌اس‌نیوز در گزارشی نوشته که در شرایطی که بدهی ملی امریکا از ۴۰ تریلیون دلار عبور کرده، منتقدان می‌پرسند این پول دقیقاً از کجا خواهد آمد؟!
۵ هزار تا کم است، کمتر از ۱۰ هزار نه!
ترامپ و جی‌دی ونس معاون او، درآمد‌های تعرفه‌ای را یکی از منابع تأمین این پرداخت معرفی کرده‌اند، اما هرطوری هم که محاسبه شود، عدد و رقم‌ها با وعده ترامپ فاصله زیادی دارد. خود ترامپ گفته که برای تأمین این رقم، حدود ۱۵ ماه زمان نیاز است ولی طبق بررسی سی‌بی‌اس، درآمد تعرفه‌ای سال ۲۰۲۶ حدود ۲۱۰ میلیارد دلار بوده که حتی در صورت اختصاص کامل آن به این طرح، فاصله بسیار زیادی با بیش از یک تریلیون دلار مورد نیاز وجود دارد. این، تازه در شرایطی است که همه درآمد‌های تعرفه‌ای، به طور یکجا به این مسئله اختصاص داده شود. این به یک طرف، اقتصاددانان همچنین هشدار می‌دهند که تزریق چنین حجم عظیمی از پول به اقتصاد امریکا، می‌تواند فشار تورمی ایجاد کند، اتفاقی که همین الان بسته بودن تنگه هرمز به آن دامن زده است. کنت اسمترز، اقتصاددان دانشگاه پنسیلوانیا، برآورد کرده که حدود ۴۰۰ میلیارد دلار از این پرداخت‌ها ممکن است در دو فصل نخست بعد از انتخابات خرج شود که نتیجه آن بین ۳/۰ تا ۵/۰ واحد درصد به تورم طی چهار فصل پس از پرداخت خواهد بود.
زکری پرایس، استاد حقوق دانشگاه کالیفرنیا، مسئله را از بعد قانونی می‌بیند و معتقد است: «رئیس‌جمهور صرفاً بدون قانونی که این پول را اختصاص دهد، اختیار قانون اساسی برای انجام این پرداخت‌ها ندارد.» جالب آنکه حتی در داخل جمهوری‌خواهان نیز این وعده ترامپ با تردید روبه‌رو است. در حالی که برخی مانند سناتور برنی مورنو از آن حمایت کرده و گفته است برای اجرای طرح قانونگذاری خواهد کرد، سایر جمهوری‌خواهان درباره اثرات تورمی و بدهی آن هشدار می‌دهند در حالی که برخی دیگر درباره امکان عملی اجرای آن سکوت کرده‌اند. حتی افکار عمومی امریکا نیز درباره این طرح تردید دارند. نظرسنجی Economist/YouGov که Axios منتشر کرده، نشان می‌دهد ۴۵ درصد رأی‌دهندگان احتمالی با این پرداخت مخالف و ۴۳ درصد موافقند و ۶۱درصد نیز معتقدند ترامپ در نهایت این پول را پرداخت نخواهد کرد. توماس مسی که انتخابات مقدماتی جمهوری‌خواهان را به یک رقیب مورد حمایت ترامپ باخته به طعنه می‌گوید: «با در نظر گرفتن همه اینها، از نظر وجدانی نمی‌توانم کمتر از ۱۰هزار دلار قبول کنم!»
