جوان آنلاین: آیین آغاز سال تحصیلی دانشگاه فرهنگیان امسال با یک سؤال قدیمی، اما همچنان تعیینکننده همراه شد، اینکه معلم آینده آموزشوپرورش کجا و چگونه تربیت میشود؟ از سخنان غلامعلی حدادعادل درباره نقش بیبدیل معلم در نظام تعلیم و تربیت تا توضیحات علیرضا کاظمی درباره توسعه دانشگاه فرهنگیان، تأمین نیروی انسانی، زیرساختهای آموزشی و پیشنهاد بازگشت نام «دانشگاه تربیت معلم»، بخش مهمی از این مراسم به دانشگاهی اختصاص یافت که قرار است نقطه آغاز مسیر حرفهای معلمان آینده ایران باشد.
در سوی دیگر اما، رشد سالانه شمار دانشجویان دانشگاه فرهنگیان، نیاز به توسعه فضاهای آموزشی و رفاهی و چالش تأمین نیروی انسانی، تصویری از دانشگاهی را ترسیم کرد که همزمان با گسترش مأموریتهایش، به امکانات و برنامهریزی متناسب با این مسئولیت نیاز دارد، موضوعی که در سخنان مسئولان حاضر در این مراسم، از جایگاه معلم و کیفیت تربیت او تا آینده دانشگاه فرهنگیان و شیوه تأمین معلم برای مدارس کشور، دنبال شد.
معلم، نقطه آغاز هر تحول در آموزش و پرورش
روز گذشته، غلامعلی حدادعادل، عضو شورای عالی آموزش و پرورش و رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در آیین آغاز سال تحصیلی دانشگاه فرهنگیان، ورود دانشجویان این دانشگاه به مسیر تعلیم و تربیت را تبریک گفت و برای آنان آرزوی سالهایی طولانی در تربیت نسل آینده کشور کرد.
او با اشاره به سابقه خود در حوزه آموزش و پرورش، از تداوم فعالیتش در عرصه تدریس سخن گفت و اظهار کرد: «با وجود اینکه بیش از ۸۰ سال سن دارم، اما همچنان توفیق دارم معلم مدرسه باشم و هر هفته در کلاس دبیرستان تدریس کنم، گاهی نیز در دوره دکتری فلسفه دانشگاه تهران تدریس دارم، اما تدریس در مدرسه را برای خودم مهمتر میدانم.» حدادعادل در ادامه، سابقه حدود ۴۵ ساله خود را در شورای عالی آموزش و پرورش یادآور شد و اهمیت دانشگاه فرهنگیان را چنین توصیف کرد: «اگر به من بگویند تنها دو دقیقه فرصت دارید درباره آموزش و پرورش صحبت کنید، تمام این دو دقیقه را به بیان اهمیت دانشگاه فرهنگیان اختصاص میدهم.»
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، جایگاه معلم را در ساختار تعلیم و تربیت، محوری دانست و گفت: «در نظام تعلیم و تربیت، همه امور به دست معلم معنا پیدا میکند.» او در توضیح این دیدگاه افزود: «ساختمان، کتاب، آزمایشگاه، تجهیزات و مقررات به خودی خود نمیتوانند به این نظام روح بدهند؛ آنچه به این مجموعه روح و معنا میدهد، شخص معلم است.»
حدادعادل سپس به ضرورت آغاز اصلاحات آموزش و پرورش از تربیت معلم پرداخت: «توصیه من به خودم و دیگران این است که هر اصلاح و تحولی در آموزش و پرورش باید با تربیت معلم آغاز شود.»
او در بخش دیگری از سخنانش به سند تحول بنیادین آموزش و پرورش اشاره کرد و بهترین مسیر برای اجرای آن را آموزش این سند در دانشگاه فرهنگیان دانست. به گفته او، معلمانی که وارد نظام آموزش و پرورش میشوند باید «آن را از جان و دل باور داشته باشند و برای اجرای آن توانمند شوند.» حدادعادل همچنین درباره ضرورت تقویت دانشگاه فرهنگیان گفت: «اگر لازم باشد باید همه تمرکز خود را بر تقویت و توسعه دانشگاه فرهنگیان قرار دهیم و کارهایی را که مانع این هدف میشوند، در اولویتهای بعدی قرار دهیم.»
نامی که باید بدان افتخار کرد
عضو شورای عالی آموزش و پرورش در ادامه سخنانش به نام دانشگاه فرهنگیان پرداخت و پیشنهاد کرد این دانشگاه بار دیگر با عنوان «دانشگاه تربیت معلم» شناخته شود. او در توضیح دیدگاه خود گفت: «این دانشگاه همان نام افتخارآمیز «دانشگاه تربیت معلم» را داشته باشد. فرهنگ مهم است، اما فرهنگ مفهومی گستردهتر از تعلیم و تربیت دارد. باید با افتخار بگوییم که این دانشگاه، محل تربیت معلم است.»
حدادعادل سپس به جایگاه اجتماعی حرفه معلمی پرداخت و آرزوی خود را برای آینده این حرفه چنین بیان کرد: «حقیقتاً آرزو دارم روزی فرا برسد که بالاترین استعدادها و دانشآموزان با بهترین معدلها، با علاقه و انگیزه وارد دانشگاه فرهنگیان شوند و معلمی را انتخاب کنند.» او ادامه داد: «باید شرایطی ایجاد شود که جوانان مستعد، حرفه معلمی را با افتخار انتخاب کنند و بدانند که تربیت نسل آینده کشور مسئولیتی بزرگ و ارزشمند است.» رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی در ادامه، به سابقه معلمی برخی چهرههای علمی و فرهنگی اشاره کرد: «در خانواده رهبر یک نظام نیز معلم و استاد دانشگاه حضور داشتهاند و این موضوع نشان میدهد که باید در جامعه به گونهای فرهنگسازی کنیم که خانوادهها و جوانان به معلم شدن افتخار کنند.»
پیام حضور رهبری در دانشگاه فرهنگیان
حدادعادل در بخش دیگری از سخنان خود، حضور رهبر انقلاب در دانشگاه فرهنگیان در سالهای گذشته را یادآور شد و گفت: «حدود ۱۰ سال پیش، رهبر انقلاب در آغاز سال تحصیلی در همین دانشگاه حضور یافتند و بر اهمیت آن تأکید کردند.»
او ادامه داد: «تا جایی که به یاد دارم، ایشان در آغاز سال تحصیلی دانشگاههای مختلف معمولا در محیط دانشگاه حضور پیدا نمیکردند، اما در دانشگاه فرهنگیان شخصاً حضور یافتند و سخنرانی کردند. این حضور نشاندهنده اهمیت این دانشگاه برای آینده کشور بود.» به گفته حدادعادل، این حضور میتوانست پیامی روشن برای مجموعههای مختلف کشور داشته باشد؛ «این حضور میتوانست این پیام را به دولت، مسئولان، برنامهریزان، دانشگاهها، خانوادهها و ملت ایران منتقل کند که دانشگاه فرهنگیان و تربیت معلم، اهمیت بسیار زیادی برای آینده ایران دارد.» او در ادامه، شناخت جایگاه معلم را یکی از نشانههای حرکت درست جامعه دانست: «اگر روزی در کشور ما اهمیت معلمی بهدرستی شناخته شود، آن زمان راه خود را پیدا کردهایم.»
زنجیرهای که از کلاس درس آغاز میشود
عضو شورای عالی آموزش و پرورش در ادامه سخنانش، رابطه میان معلم و شکلگیری نسل دانشمندان را توضیح داد: «هر عالمی به دست یک معلم عالم شده است. هر دانشمند برجستهای که امروز در کشور فعالیت میکند، تحت تأثیر معلمان خود قرار گرفته است. ممکن است هر عالمی نتواند معلم باشد، اما این معلمان هستند که عالمان را تربیت میکنند.» حدادعادل در پایان، به اهمیت مهارت و شیوه تدریس معلم پرداخت و برای توضیح این موضوع، درس ریاضی را مثال زد: «بسیاری از دانشآموزان ممکن است از درس ریاضی گریزان باشند و آن را دشوار بدانند، اما اگر معلم ریاضی روش درست تدریس را بداند، همان دانشآموزی که از ریاضی گریزان است میتواند به این درس علاقهمند شود.»
او در جمعبندی این بخش از سخنانش خاطرنشان کرد: «روش تدریس، نقش بسیار مهمی در علاقهمند کردن دانشآموزان به یادگیری دارد و دانشجویان دانشگاه فرهنگیان میتوانند با کسب دانش، مهارت و روش درست تدریس، در ساختن ایران آینده نقشآفرین باشند.»
دانشگاه فرهنگیان به زیرساختهای متناسب نیاز دارد
در ادامه این آیین، علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش نیز در جمع خبرنگاران به وضعیت زیرساختها و نیازهای این دانشگاه پرداخت: «بهطور متوسط سالانه حدود ۵۰هزار دانشجو به مجموعه دانشجویان دانشگاه فرهنگیان اضافه میشود و طبیعتاً با توجه به ماهیت تخصصی آن، نیازمند امکانات و زیرساختهای متناسب است.»
کاظمی با اشاره به اقداماتی که طی سالهای گذشته برای رفع بخشی از مشکلات دانشگاه فرهنگیان انجام شدهاست، افزود: «در چند سال گذشته بخشی از مشکلات دانشگاه فرهنگیان با استفاده از ظرفیتهای موجود در آموزش و پرورش برطرف شده و بخش قابلتوجهی از نیروی انسانی مورد نیاز دانشگاه در حوزههای اداری و اجرایی از داخل آموزش و پرورش تأمین شده است.» او در ادامه از تداوم روند تقویت کادر علمی دانشگاه خبر داد: «همچنین تعدادی از اعضای هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان جذب شدهاند و روند جذب استادان همچنان ادامه دارد.»
وزیر آموزش و پرورش درباره وضعیت فضاهای آموزشی و رفاهی دانشگاه فرهنگیان نیز توضیح داد: «بودجه عمرانی دانشگاه افزایش یافته و منابع بیشتری نیز در سایر بخشها اختصاص پیدا کرده است. امیدواریم با همافزایی دستگاههای مختلف، مشکلات دانشگاه فرهنگیان بهتدریج کاهش یابد و استانداردهای مورد نیاز دانشجویان فراهم شود.»
ماده ۲۸ برای زمان کمبود نیرو
کاظمی در بخش دیگری از سخنان خود به شیوههای تأمین نیروی انسانی آموزش و پرورش پرداخت و اولویت این وزارتخانه را جذب نیرو از مسیر دانشگاه فرهنگیان و کنکور سراسری عنوان کرد. او درباره جذب نیرو از مسیر ماده ۲۸ توضیح داد: «اولویت نخست آموزشوپرورش، جذب نیرو از طریق دانشگاه فرهنگیان و کنکور سراسری است. ماده ۲۸ مربوط به شرایطی است که آموزشوپرورش با کمبود نیروی انسانی مواجه شود.»
وزیر آموزش و پرورش با اشاره به شرایط سال گذشته ادامه داد: «سال گذشته به دلیل شرایط جنگی، امکان برگزاری آزمون در زمان مناسب فراهم نشد، چراکه آزمون باید بهگونهای برگزار شود که معلمان بتوانند از ابتدای مهرماه فعالیت خود را آغاز کنند. بنابراین، از اجرای ماده ۲۸ صرفنظر شد.»
او درباره برنامه وزارتخانه برای سال آینده نیز گفت: «برای سال آینده با سازمان امور اداری و استخدامی، وضعیت نیروی انسانی را مجدداً بررسی خواهیم کرد و بر اساس نیاز آموزشوپرورش، مجوزهای لازم برای جذب نیرو را پیگیری میکنیم.»
افزایش دوبرابری سقف حقالتدریس
کاظمی در ادامه به استفاده از ظرفیت نیروهای شاغل و بازنشسته برای جبران کمبود معلم اشاره کرد و از افزایش سقف حقالتدریس خبر داد: «امسال سازمان برنامه و بودجه سقف حقالزحمه حقالتدریس و همکاری نیروهای شاغل و بازنشسته را به دو برابر افزایش داد که این موضوع کمک کردهاست بخشی از کمبود نیروی انسانی جبران شود.»
وزیر آموزش و پرورش میزان نیاز جدی این وزارتخانه را نیز «حدود ۲۰ تا ۳۰ هزار نفر» اعلام کرد و افزود: «اگر بتوانیم این تعداد نیرو را در کنار ظرفیت دانشگاه فرهنگیان و از مسیرهای قانونی جذب کنیم، نیازهای بحرانی و مناطق دارای کمبود شدید تا حد زیادی پوشش داده خواهد شد.»
پیشنهاد تغییر نام دانشگاه فرهنگیان
وزیر آموزش و پرورش در بخش دیگری از گفتوگوی خود با خبرنگاران، درباره پیشنهاد تغییر نام دانشگاه فرهنگیان نیز موضع خود را بیان کرد.
کاظمی با اشاره به سابقه فعالیت خود در این مجموعه اظهار کرد: «خودم عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان هستم و سالها در مراکز تربیت معلم و این دانشگاه تدریس کردهام. به اعتقاد من، «دانشگاه تربیت معلم» نامی مناسبتر و متناسبتر با مأموریت اصلی این مجموعه است.» او سپس از پیگیری رسمی این پیشنهاد خبر داد: «از نخستین روزی که مسئولیت وزارت را بر عهده گرفتم، این پیشنهاد را به همکاران دانشگاه فرهنگیان ارائه کردم و پیشنهاد کتبی نیز به شورای عالی انقلاب فرهنگی ارسال شدهاست. این موضوع در دستور کار قرار دارد و امیدواریم تصویب شود.» کاظمی در عین حال، تغییر عنوان دانشگاه را تنها بخشی از موضوع دانست: «موضوع صرفا تغییر نام نیست، بلکه باید برنامههای دانشگاه نیز متناسب با مأموریت اصلی آن، یعنی تربیت معلم، مورد توجه قرار گیرد.»
مدارس سراسر کشور حضوری هستند
وزیر آموزش و پرورش در پاسخ به سؤالی درباره احتمال مجازی شدن مدارس نیز وضعیت فعالیت مدارس را تشریح کرد: «مدارس در سراسر کشور بهصورت حضوری فعالیت میکنند و دانشآموزان در مدارس حضور دارند.» به گفته کاظمی، در صورت ایجاد شرایط خاص در هر منطقه، استاندار و شورای تأمین استان بر اساس اقتضائات همان منطقه درباره نحوه فعالیت مدارس تصمیمگیری خواهند کرد.
