جوان آنلاین: سخن گفتن در موضوعات مهم و سرنوشتسازی مانند جنگ، امنیت ملی و آینده کشور، صرفاً بیان یک دیدگاه شخصی نیست بلکه هر جمله یک سیاستمدار میتواند بر افکار عمومی، محاسبات سیاسی و حتی برداشت طرف مقابل اثر بگذارد. از همین رو، از مهمترین ویژگیهای یک سیاستمدار عاقل، درایت در سخن گفتن و سنجیدن پیامدهای مواضع پیش از بیان آنها است، بهویژه هنگامی که پای منافع ملی در میان باشد.
اظهارات اخیر حسن روحانی درباره همهپرسی، نمونه قابل تأملی از اهمیت این مسئله است. روحانی ۱۳ شهریورماه گفته بود «اگر قرار است با قدرتهای بزرگ جهان ۲۰ سال دیگر بجنگیم، باید اول از مردم بپرسیم» و تأکید کرده بود اگر مردم این مسیر را نپذیرند، باید راه دیگری انتخاب کرد. برداشت روشن از این سخنان، ضرورت مراجعه به مردم درباره ادامه چنین مسیری بود.
پس از واکنشهای گسترده از سوی افکار عمومی، استادان دانشگاه و صاحبنظران سیاسی در محکومیت این سخن نسنجیده، روحانی روز گذشته در اظهار نظری مدعی شد که منظورش برگزاری همهپرسی درباره دفاع در برابر تجاوز نبوده است بلکه تأکید او بر ضرورت برخورداری «اهداف ملی» از پشتوانه مردم بوده است. او حتی گفته است که دفاع در برابر تجاوز «جزو بدیهیات اولیه» است.
فارغ از اینکه توضیح و تصحیح امروز، چقدر صادقانه و چه میزان، تحت تأثیر فشار افکار عمومی صورت گرفته است، اکنون، اما مسئله اصلی، صرفاً استفاده یا عدم استفاده از واژه «رفراندوم» نیست بلکه فاصله میان سخنان صریح قبلی و توضیح جدید درباره منظور آن سخنان است. در موضوعی به اهمیت جنگ و امنیت ملی، چنین ابهامی قابل اغماض نیست. سیاستمدار میتواند منتقد باشد و درباره سیاستهای کشور دیدگاه متفاوتی داشته باشد، اما باید مسئولیت کلمات خود را بپذیرد. نمیتوان سخنی با پیامدهای گسترده بیان کرد و پس از شکلگیری واکنش افکار عمومی، معنای دیگری برای آن ارائه داد. جامعه بیش از آنکه از سیاستمدار انتظار بیخطایی داشته باشد، انتظار صداقت، ثبات در موضع و مسئولیتپذیری دارد. این موضوع با توجه به نمونههای پیشین از تغییر یا تصحیح اظهارات روحانی، اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ از ماجرای وعده برنامه ۱۰۰ روزه تا جمله معروف «من هم صبح جمعه فهمیدم» درباره افزایش قیمت بنزین. منافع ملی نباید قربانی ملاحظات حزبی و جناحی شود.
سیاستمدار عاقل کسی است که بداند درباره مسائل سرنوشتساز کشور، چه چیزی را، در چه زمانی و با چه ادبیاتی باید بیان کند. در چنین موضوعاتی، یک جمله نسنجیده میتواند هزینهای بسیار فراتر از یک موضع سیاسی معمولی ایجاد کند. سیاستمداری که منافع ملی را بر رقابتهای جریانی مقدم میداند، پیش از سخن گفتن باید پیامدهای سخنان خود را نیز بسنجد و مسئولیت آن را بپذیرد.
