جوان آنلاین: حسین سیمایی در چهارمین مجمع جهانی یونسکو درباره اخلاق هوش مصنوعی (GFEAI ۲۰۲۶) در ریاض با تأکید بر ضرورت توجه جدی به پیامدهای اخلاقی توسعه فناوریهای نوین اظهار داشت: فناوری خنثی نیست و هوش مصنوعی نیز به خودی خود عادلانه عمل نمیکند؛ الگوریتمها گاهی بیش از آنکه بسازند، تخریب میکنند و پلتفرمها میتوانند به جای توسعه، منشأ آسیب شوند.
به گزارش ایرنا، وی با بیان اینکه هوش مصنوعی میتواند کنترل بر دادهها را به کنترل بر انسانها تبدیل کند، افزود: حتی نظارت نیز باید محدودیت داشته باشد. هرچه شفافیت و نظارت بر دولتها و صاحبان قدرت بیشتر باشد، بهتر است؛ اما هنگامی که نظارت متوجه شهروندان عادی شود و رفتار، روابط و نیات آنان را دنبال کند، میتواند به نوعی «دیکتاتوری نامرئی» تبدیل شود.
وزیر علوم با اشاره به مسئولیت اخلاقی پلتفرمها و توسعهدهندگان فناوری در قبال کاربردهای هوش مصنوعی تصریح کرد: امروز دادهها در اقداماتی به کار گرفته میشوند که حقوق بشر را نقض میکنند و حتی به کشتهشدن کودکان میانجامند. این پرسش جدی مطرح است که آیا پلتفرمهای هوش مصنوعی در قبال نحوه استفاده از فناوریهای خود مسئولیتی دارند یا خیر؟
سیمایی افزود: بسیاری از چتباتها از پاسخدادن به پرسشهایی درباره خودکشی خودداری میکنند و این اقدام درستی است، اما در سوی دیگر، هوش مصنوعی میتواند برای شناسایی و هدفگیری دقیق انسانها با موشک به کار گرفته شود. وی در همین زمینه به آنچه حمله به مدرسهای در میناب و کشتهشدن ۱۶۸ دانشآموز در حین تحصیل خواند اشاره کرد و گفت برای یافتن راهحل این مسائل باید عمیقاً اندیشید.
وزیر علوم نابرابری را یکی دیگر از چالشهای اساسی عصر هوش مصنوعی دانست و گفت: دانش و توانایی همواره شکافهایی ایجاد کردهاند و هوش مصنوعی ممکن است این شکافها را بیش از هر فناوری پیشین گسترش دهد. از این رو یک چارچوب اخلاقی نباید فقط به جلوگیری از آسیب محدود شود، بلکه باید دسترسی برابر را نیز تضمین کند.
سیمایی تأکید کرد: کشورهای در حال توسعه باید این فرصت را داشته باشند که سامانههای هوش مصنوعی خود را متناسب با زبانها و فرهنگهای خود ایجاد کنند و سازمانهای بینالمللی نیز در کمک به تحقق این هدف، مسئولیتی اخلاقی بر عهده دارند. فناوری باید در خدمت بشریت باشد و هوش مصنوعی باید آزادی انسان را گسترش دهد، نه اینکه آن را محدود کند.
وزیر علوم در بخش دیگری از سخنان خود و در پاسخ به پرسشی درباره مهمترین اقدام برای تقویت ظرفیت ایران در زمینه هوش مصنوعی مسئولانه گفت: اگر این پرسش پیش از ژوئن ۲۰۲۵ مطرح میشد، بدون تردید پاسخ من «سرمایهگذاری هدفمند و پایدار در بخشهای آب و انرژی» بود و در گام دوم نیز بر تقویت همکاریها در زیستبوم هوش مصنوعی ایران تأکید میکردم.
وی افزود: ایران از مجموعه متنوعی از دانشگاههای توانمند، پژوهشگران برجسته، شرکتهای دانشبنیان و نهادهای تخصصی سیاستگذاری و فنی برخوردار است. بنابراین باید این بخشها را به یکدیگر نزدیکتر کرد و سازوکارهایی برای همکاری مؤثر، تبادل داده، استفاده مشترک از زیرساختها و تبدیل پژوهشهای انباشتهشده به راهحلهای مسئولانه برای چالشهای موجود ایجاد کرد.
سیمایی در پایان با تأکید بر تغییر اولویتهای منطقه تصریح کرد: امروز معتقدم مهمترین اولویت، نه فقط برای ایران بلکه برای کل منطقه، رفع اقدامات قهری یکجانبه و استقرار صلح در منطقه است. این تحریمها غیراخلاقیاند و برقراری امنیت و صلح یک ضرورت اخلاقی است.
حسین سیمایی وزیر علوم، تحقیقات و فناوری روز سهشنبه ۲۴ شهریورماه، در رأس هیأتی از جمهوری اسلامی ایران، بهمنظور شرکت در چهارمین مجمع جهانی یونسکو درباره اخلاق هوش مصنوعی (GFEAI ۲۰۲۶) عازم ریاض، پایتخت عربستان سعودی شد.
هیأت ایرانی به ریاست حسین سیمایی، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری و رئیس کمیسیون ملی یونسکو در ایران و با همراهیحسن فرطوسی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران و نمایندگانی از وزارت امور خارجه، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری در این مجمع حضور دارند.
نمایندگان دولتها، جامعه مدنی، جوامع علمی و دانشگاهی، سازمانهای بینالمللی و بخش خصوصی در این مجمع حضور مییابند تا در گفتوگویی سازنده درباره چگونگی پیشبرد همکاریها در زمینه حکمرانی اخلاقی و فراگیر هوش مصنوعی مشارکت کنند.
مجمع جهانی اخلاق هوش مصنوعی با هدف پیشبرد اجرای «توصیهنامه یونسکو درباره اخلاق هوش مصنوعی» در تمامی کشورهای عضو یونسکو فعالیت میکند. این مجمع با فراهم کردن زمینه تبادل دانش و تجربیات میان مناطق مختلف جهان در زمینه تدوین سیاستهای هوش مصنوعی، به دنبال تقویت توسعه اجتماعی و اقتصادی فراگیر و پایدار و در عین حال، صیانت از حقوق بشر و آزادیهای اساسی است.
این مجمع جهانی که در سال ۲۰۲۲ راهاندازی شد، پیش از این به میزبانی جمهوری چک، اسلوونی و تایلند برگزار شده است و از سال ۲۰۲۴ نیز از حمایت مالی مشترک اتحادیه اروپا برخوردار بوده است. این رویداد، رهبران جهانی، سیاستگذاران، کارشناسان و ذینفعان را گردهم میآورد تا گفتوگوها درباره اخلاق و حکمرانی هوش مصنوعی را تقویت کرده و رویکردهای عملی و پایدار در این حوزه را ترویج کند.
دوره ۲۰۲۶ این مجمع، فضایی برای تأمل اخلاقی در سطح عالی فراهم کرده و با پیوند میان مباحث حکمرانی و نوآوریهای فناورانه، زمینه را برای گفتوگویی گستردهتر درباره آینده هوش مصنوعی فراهم میسازد.
در ترکیب هیأت ایرانی، باقر لاریجانی، رئیس مرکز تحقیقات اخلاق و تاریخ پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران و رئیس کرسی یونسکو در اخلاق زیستی، محمدرضا هرمزینژاد، رئیس بنیاد ملی علم ایران و محمد حافظ حکمی، معاون فناوری، نوآوری و امور بینالملل وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات حضور دارند.
این اجلاس با حضور مقامات، سیاستگذاران و نمایندگان کشورهای مختلف برگزار میشود و موضوعات مرتبط با توسعه و حکمرانی هوش مصنوعی، ابعاد علمی و اخلاقی این فناوری و گسترش همکاریهای بینالمللی در این حوزه از محورهای مورد بحث آن خواهد بود.
وزیر علوم در جریان این سفر علاوه بر حضور در برنامههای اجلاس، در نشستها و دیدارهایی با مقامات و نمایندگان کشورهای حاضر نیز شرکت خواهد کرد.
چهارمین مجمع جهانی یونسکو درباره اخلاق هوش مصنوعی (GFEAI ۲۰۲۶) از ۱۴ تا ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶ در ریاض، پایتخت عربستان سعودی، با همکاری یونسکو، سازمان داده و هوش مصنوعی عربستان و مرکز بینالمللی پژوهش و اخلاق هوش مصنوعی (ICAIRE) برگزار میشود.
