جوان آنلاین: عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، میگوید که ایران گزارشهایی اطلاعاتی دارد که نشان میدهد عواملی در دولت امریکا تلاشهایی برای دستکاری در بازارهای انرژی انجام میدهند؛ دستکاریهایی که به گفته عراقچی، از رسانهها برای تأثیرگذاری بر قیمتها، به منظور دستیابی «به نفع شخصی» استفاده میشود. این روایت وزیر خارجه، بهویژه با گزارشهای روزهای اخیر رسانهها به نقل از مقامهای امریکایی تقویت شده است. «آکسیوس» که به خاطر گفتوگوهای پیدرپی خود با رئیسجمهور امریکا معروف است، میگوید که ارتش امریکا یک عملیات محرمانه برای انتقال نفت از تنگه ایجاد کرده که بهطور متوسط ۱۵ تا ۲۰ نفتکش در هر شب از این مسیر عبور کردهاند، در حالی که روایت رسمی کاخ سفید از عبور حدود ۸ تا ۱۰ میلیون بشکه نفت در روز از تنگه هرمز سخن میگوید. گلدمن ساکس از این هم پا فراتر گذاشته و از عبور ۱۵تا ۱۶ میلیون بشکه در روز مجموع صادرات نفت خام و فرآوردههای نفتی از خلیج فارس سخن گفته، در حالی که تانکر ترکرز میگوید که میانگین عبور یک هفته از هرمز، چیزی بین ۷/۳ تا ۸/۳ میلیون بشکه است.
به گزارش جوان، عباس عراقچی، وزیر خارجه، روز جمعه در یک توئیت نوشت: «اطلاعات اطلاعاتی (جاسوسی) که در اختیار داریم نشاندهنده تلاشهایی برای دستکاری بازارهای انرژی است.» عراقچی ادامه داد: «عواملی در دولت امریکا از رسانهها برای تأثیرگذاری بر قیمتها به نفع شخصی خود استفاده میکنند و میخواهند رئیسجمهور را در یک جنگ شکستخورده گرفتار نگه دارند.» وزیر خارجه ایران همچنین گفته است: «عوامل مرتبط با اسرائیل نیز در حال پیشبرد جنگ هستند.» دونالد ترامپ روز ۲۸ اوت ۲۰۲۶ (۶ شهریور ۱۴۰۵) برای چند دهمین بار ادعا کرد: «تنگه هرمز باز است. ما کنترل داریم و محاصره را در دست داریم» و ادامه داد: «ما کشتیهای زیادی را منتقل میکنیم. هر روز میلیونها و میلیونها بشکه نفت از تنگه خارج میشود.» کریس رایت، وزیر انرژی امریکا، نیز چند روز قبل از آن ادعا کرد که ارتش امریکا به انتقال بیش از ۱۵ میلیون بشکه نفت و فرآوردههای نفتی از تنگه هرمز کمک کرده است. او پیشتر ادعا کرده بود که حجم نفتی که در حال حاضر از تنگه هرمز عبور میکند، ۸ تا ۹ میلیون بشکه در روز است. آمارهای پیش از جنگ رمضان میگوید که پیش از شروع جنگ، بهطور میانگین ۲۰ میلیون بشکه نفت خام و فرآوردههای نفتی در روز از تنگه هرمز عبور میکرده که حتی در صورت صحت موضعگیری ترامپ و مقامهای امریکایی، وضعیت کنونی کمتر از نصف وضعیت عادی تنگه هرمز در شرایط عادی است.
شکاف در ادعاها
دادههای میدانی منابعی مانند تانکر ترکرز نشان میدهد ادعای ترامپ و تیم همراه او در کاخ سفید درباره میزان عبور نفت از تنگه هرمز، حدود سه برابر از میزان واقعی است. یعنی ۲۰۰ درصد بیشتر. ردیاب نفتکش تانکر ترکرز در تازهترین گزارش خود گفته که متوسط جریان محمولههای نفتی در هفت روز اخیر حدود ۷/۳ میلیون بشکه در روز بوده است، در حالی که این رقم در دوره اجرای تفاهمنامه ایران و امریکا به حدود ۸/۹ میلیون بشکه در روز رسیده بود. این داده در کانال رسمی همین شرکت نیز منتشر شده و مبنای محاسبه آن، رهگیری سیگنالهای AIS و دادههای ماهوارهای است. کاظم غریبآبادی، معاون امور حقوقی و بینالمللی وزارت خارجه ایران، روایت تهران را روشنتر بیان کرده است. او گفته: «تنگه هرمز کاملاً بسته است و اگر کشتی از آنجا عبور کند، قطعاً با هماهنگی و مجوز جمهوری اسلامی ایران است.» غریبآبادی تأکید کرده است: «ما آن ادعاها را به هیچ وجه تأیید نمیکنیم و هیچ کشتیای بدون هماهنگی ایران نمیتواند از تنگه هرمز عبور کند.» به گفته او، ایران با عمان درباره ترتیبات عبور به تفاهم رسیده، اما اجرای آن منوط به انجام تعهدات امریکا است و تهران برای بازگشایی تنگه عجلهای ندارد. او همچنین درباره مذاکرات غیرمستقیم گفته است: «ما برای آنها روشن کردیم که ایران آمادگی خود را از طریق تفاهم با عمان درباره تنگه هرمز اعلام کرده، اما این ما نیستیم که در اجرای آن بخش از تعهدات ذیل تفاهم در خصوص باز کردن تنگه هرمز باید پیشدستی کنیم، بلکه این امریکاست که تمام تعهداتش را متوقف کرده است.»
حلقه جدید کاخ سفید
دولت دونالد ترامپ از نخستین روزهای بحران تلاش کرده تصویری از بازگشت تدریجی جریان انرژی از خلیج فارس ارائه دهد. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری امریکا، در آغاز عملیاتی که او و دولت ترامپ نام «عملیات طرد اقتصادی» بر آن گذاشتهاند، بر بستن مسیرهای درآمدی تهران تأکید کرد و گفت واشینگتن در حال اجرای رویکرد «نشتی صفر» است. در شرایطی که دولت ترامپ طی هفتههای اخیر کوشیده با موضعگیریهای پیدرپی، بازار انرژی را تحت تأثیر قرار دهد، به نظر میرسد در روزهای اخیر یک کمپین رسانهای نیز به این حلقه اضافه شده است. آکسیوس که گفتوگوها و نقلقولهای اختصاصی آن از دونالد ترامپ در طول جنگ و ماههای بعد از آن مورد توجه قرار گرفته، بهتازگی گزارشی منتشر کرده که ادعا میکند ارتش امریکا در بخش جنوبی تنگه، در سمت عمان، یک مسیر ویژه برای عبور نفتکشها ایجاد کرده و حتی نفتکشهای خالی را برای ورود به خلیج فارس و بارگیری نفت همراهی میکند. تصاویر ماهوارهای اخیر نشان میدهد که وزارت جنگ امریکا در یک عملیات لایروبی مخفیانه، مسیر کشتیرانیای را در سمت عمان تنگه هرمز باز کرده که پیش از این هرگز مورد استفاده قرار نگرفته است. به نوشته آکسیوس، این مسیر حدود ۱۶۰۰ فوت (نزدیک به ۴۹۰ متر) عرض دارد و عمق طبیعی آب در آن حدود ۹۳ فوت (۲۸ متر) است. بنابراین برای ایمنسازی آن جهت عبور VLCCها (نفتکشهای بسیار بزرگ) تنها به مقدار کمی لایروبی نیاز بوده است. مقامهای امریکایی مدعیاند که اجرای این عملیات پس از یک کارزار نظامی دو هفتهای سنتکام علیه سامانههای راداری و تجهیزات نظارت دریایی ایران امکانپذیر شده است. به گفته آنها، این عملیات توان ایران برای رصد رفتوآمد کشتیها در بخش جنوبی تنگه هرمز را به میزان قابلتوجهی کاهش داده است. در حالی که یک مقام امنیتی ایرانی به پرستیوی گفته روایت امریکا درباره مسیر جنوبی با «واقعیتهای میدانی مطابقت ندارد» و آن را تلاش برای تأثیرگذاری بر قیمت جهانی انرژی دانسته است.
بازار فیزیکی متفاوت است
تحت چنین شرایطی، به نظر میرسد دولت امریکا آگاهانه در حال ایجاد روایتی برای شکلدادن به انتظارات بازار درباره تنگه هرمز است؛ روایتی که تلاش دارد تصویری از افزایش جریان نفت و کاهش اهرم ایران ارائه کند. تحلیلگران بازار انرژی هشدار میدهند که خبرها میتوانند انتظارات بازار را جابهجا کنند، اما نمیتوانند واقعیت فیزیکی عرضه و عبور نفت را برای مدت طولانی جایگزین کنند. وضعیت بازار در امریکا رویکردی را که برخی آن را «عادینمایی» شرایط هرمز میخوانند، تأیید نمیکند. اوله هانسن، رئیس استراتژی کالا در Saxo Bank، معتقد است که «بازار فیزیکی انرژی همچنان بسیار دور از حالت عادی است»؛ چیزی که شرایط اقتصادی در امریکا نیز آن را تأیید میکند. میانگین قیمت بنزین معمولی از چهار دلار در هر گالن بالاتر رفته و حدود یک دلار بیشتر از یک سال قبل است؛ موضوعی که دولت ترامپ را وادار کرده برای کاهش فشار بر مصرفکنندگان و مهار پیامدهای سیاسی افزایش قیمت سوخت، با پالایشگاهها و خردهفروشان سوخت وارد گفتوگو شود. فشار به کشاورزی امریکا نیز افزایش یافته است. رویترز گزارش داده دولت ترامپ در حال بررسی افزایش معافیت پالایشگاههای کوچک از الزامات سوخت زیستی است تا قیمت بنزین کاهش یابد؛ اقدامی که با اعتراض شدید کشاورزان و تولیدکنندگان سوخت زیستی روبهرو شده است. همچنین بهتازگی فایننشالتایمز گزارش داده کشاورزان امریکایی با بدترین بحران اقتصادی چهار دهه اخیر روبهرو شدهاند؛ علت هم جهش هزینه سوخت و کود در پی جنگ ایران و اختلال زنجیرههای تأمین است. برآورد این گزارش، زیان کشاورزان ذرت و سویا در ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ را در صورت نبود کمک دولتی به دهها میلیارد دلار میرساند. جف استیر، مشاور مؤسسه هارتلند، به فایننشالتایمز گفته که عرضه جهانی کود شیمیایی اکنون در دست دشمنان امریکا متمرکز شده است: «چین، روسیه و ایران بازار جهانی کود را کنترل میکنند. این میتواند منجر به افزایش شدید قیمت مواد غذایی شود.» او به سه عامل ایجاد بحران غذا در امریکا اشاره و ادعا کرد که جنگ در اوکراین، کنترل ایران بر تنگه هرمز و نقش ادعایی چین در بازار جهانی کود، این سه عامل هستند و توضیح میدهد که وضعیت کود و غذا در امریکا در آشفتهترین حالت خود قرار دارد.
