جوان آنلاین: مرجفون مجازی مدتی است دائم شعار میدهند که «تنگه سوراخ است» و «اهمیت آن با اخلال ایران در آن کم میشود» ولی سه چیز را توضیح نمیدهند: اگر چنین است، این همه عجز و لابهی امریکا و اعراب در موضوع و موضع تنگه از چیست؟ و چرا نفت مانند قبل از جنگ ۶۰ تا ۷۰ دلار نیست و ۹۴ دلار است و نفت فیزیکی گرانتر هم فروخته میشود؟ مگر ترامپ نگفت «کنترل تنگه در اختیار امریکاست و بزودی و بلافاصله نفت حتی ارزانتر از قبل جنگ میشود»؟ و اینکه بهرغم ادعاهای شایعهسازان داخلی و معاند، شواهد و مستندات از سایتهای رهگیر گرفته تا گزارشهای خبرگزاریهای امریکایی چیز دیگری را نشان میدهد. بلومبرگ خبر میدهد «مجموع صادرات نفت و فرآورده از دریای سرخ پس از تنشهای منطقه کاهش ۲میلیونی داشته است. دیروز فقط یک نفتکش فوقبزرگ در بندر ینبع بود و حملات به تأسیسات نفتی عربستان و تغییر مسیر نفت به مصرف داخلی، چالشهای پیش روی ریاض را در منطقه نمایان کرده است».
در عینحال لارنس نورمن، خبرنگار والاستریتژورنال نیز ادعا کرد «در نهایت تهران و واشینگتن دوباره به همان یادداشت تفاهم بازخواهند گشت ولی اینبار بهای موافقت ایران بیشتر خواهد بود و تهران در آغاز کار امتیازات بیشتری دریافت میکند و ترامپ ناچار است این هزینه را بپردازد».
دنیا مقصر نرخ فعلی بنزین و سوخت را ترامپ میداند و امیدی به بهبود سریع آن ندارند تا جایی که منافع بلندمدت خود را نیز با موضعگیری علیه امریکا و ترامپ به خطر میاندازند، زیرا میدانند این منافع با کوتاهآمدن مقابل امریکا تأمین نمیشود. یک مقام کانادایی میگوید افراد بسیار عاقلی گفتهاند که نمیتوان با یک فرد بد، به توافقی خوب رسید، و این اصل دربارهی ترامپ صادق است، زیرا دلیل اینکه ما همگی برای بنزین هزینه بسیار زیادی پرداخت میکنیم، «جنگ نادرست ترامپ با ایران است».
این نگاه دنیا میتواند در عمل پاسخی باشد برای کسانی که میگویند «تنگه اگر بسته است، برای ما هم بسته است و ما در محاصرهایم»، زیرا جنگها و تقابلها را در تاریخ کسانی بردهاند که درست در لحظهای که گمان کردهاند مقاومتشان در حال فروپاشی است، با تغییر در سطح بازی و نه لزوماً افزایش شدت جنگ و با مدیریت عقلانی ریسک حتی به قدر یک ساعت طلایی بیشتر مقاومت کردهاند.
۲ خطای فاحش مرجفون
ادعای مرجفون که «تنگه سوراخ است» و «امریکا عجلهای برای بازگشت به تفاهم ندارد» (چون ترامپ چنین گفته است!) دو خطای فاحش دارد؛ اول اینکه دانسته یا نادانسته اهمیت کاهش حجم ترانزیت در تنگه را نادیده میگیرند. از منظر ژئوپلیتیک، حتی اگر حجم عبور نفت از تنگه نصف شود، کنترل بر همان نیمهی باقیمانده، همچنان قدرت اهرمی مطلق بر قیمت نفت را در دست ایران حفظ میکند. نفت کالایی است که مصرفکنندگانش، حتی اگر قیمتش حسابی گران شود، چارهای جز خریدن آن ندارند. شما برای راه انداختن ماشین یا گرمکردن خانه در زمستان، نفت یا بنزین لازم دارید و نمیتوانید یکشبه مصرفتان را کنار بگذارید یا جایگزین پیدا کنید. اگر تنها یکدرصد از عرضهی نفت کم شود، قیمتش ۱۰درصد بالا میرود، چون خریداران هر قیمتی را میپردازند.
اشتباه فاحش دوم، همان است که اگر تنگه بیاهمیت بود، لابی نفتی تگزاس و قراردادهای آتی نفت واکنش صفر نشان میداد، ولی شاخص «قیمت نقدی فیزیکی» در بازارهای آسیایی با پریمیوم (حقبیمه) بیش از ۴دلار نسبت به برنت معامله میشود که نشاندهندهی ترس از قطع زنجیرهی تأمین است. وعدهی ترامپ مبنی بر نفت ارزانتر به بنبست خورده، زیرا قیمت نفت وقتی سایه جنگ بر نفتکشها افتاده باشد، فقط تابع عرضه نیست و به حقبیمهی ریسکهای ژئوپلیتیک هم واکنش دارد. پس یا باید جنگ را برای همیشه تمام کنند یا آن تهدید مؤثر در لایههای بازار نهادینه میشود و رسوب میکند و دیگر نفت ارزان حتی اگر تمام اعراب خائن هرچه دارند رو کنند، در دسترس نخواهد بود.
شایعهسازان و سادهسازان باید توجه کنند که بندر ینبع قرار بود جای تنگههرمز را پرکند! ولی حالا بلومبرگ خبر ناامیدکننده دارد! این یعنی مسیرهای جایگزین همانند خط لولهی شرق- غرب عربستان نیز ظرفیت جبران این خلأ را ندارند. حملات به تأسیسات نفتی عربستان نیز معادله را پیچیدهتر کرده است. پس نقطهی زایش نفت ۹۴ دلاری پیچیدهتر از این حرفهاست.
عادت دیرینهی امریکا در گرانخریدن صلح
اذعان خبرنگار والاستریت ژورنال به بازگشت تسلیموار امریکا به تفاهمنامه، یک افشاگری راهبردی است. بله! «بهای موافقت ایران بیشتر خواهد بود»، و این بها، دیگر با پول و نفت و دلار جبران نمیشود. اعتبار غرب و امریکا از دست میرود و اعتبار ایران بالا خواهد رفت، چیزی که قیمتی ندارد. وقتی ترامپ یکجانبه از برجام خارج شد، در دور دوم مذاکره، وزن و ارزش قولهای شفاهی امریکا به صفر رسید. اکنون ایران پیشپرداخت میخواهد، نظیر آزادسازی منابع بلوکهشده یا تضمین عملی برای پایان جنگ با خروج نیروها از منطقه!
ترامپ از برجام خارج شد، از تفاهم خارج شد و هربار خلفوعدهی تازهای کرد ولی در برجام میخواست امتیاز بیشتری بگیرد، در جنگ میخواست هستهای و نفت را بگیرد، در تفاهم میخواست تنگه هرمز را باز کند، و حالا همه آن خواستهها را از دست داده و باید برای بازشدن بابالمندب و بازگشت نفت عربستان به بازار مذاکره کند. این عقبنشینیها را آیا مرجفون در نظر میآورند؟!
کسانی که میگویند «تنگه بسته شود، به ضرر ما نیز تمام میشود»، نقش نامتقارن هزینهها را محاسبه نمیکنند. ایران نیمقرن است اقتصاد خود را ضدتحریم بسته است. دبیر شعام میگوید ما همچنان نفت صادر میکنیم، زیرا همگان میدانند که ایران در شرایط تحریم، الگوی صادرات خود را به سمت نفتکشهایی با شناسهی خاموش و مقاصد شرق آسیا تغییر داده است. اما اروپا و امریکا برای تأمین سوخت زمستانی و کنترل تورم، به روانبودن مسیرهای جنوبی تنگه وابستهاند که با سخنان تازهی دبیر جدید شورای عالی امنیت ملی ایران قرار است چنین اجازهای هم داده نشود!
