جوان آنلاین: صنعت زنبورداری با تولید ۱۲۷ هزار تن عسل در سال ۱۴۰۴، فقط ۱۳۰۰ تن صادرات داشته و تولیدکنندگان با مالیات بر ارزش افزوده، کمبود منابع مالی و نبود پوشش بیمهای روبهرو هستند، از همینرو معاون وزیر جهاد کشاورزی معافیت محصولات زنبورداری از مالیات بر ارزش افزوده را خواستار شده و اتحادیه زنبورداران اصلاح قانون مالیاتی و اجرای بیمه تأمین اجتماعی را مطالبه کرده است، در حالی که منابع صندوق زنبورداری نیز حدود ۳۰ میلیارد تومان اعلام شده است.
مالیات بر ارزش افزوده، کمبود سرمایه و مسائل مربوط به بیمه، سه مطالبه اصلی فعالان صنعت زنبورداری است که در مراسم روز ملی عسل بار دیگر مطرح شد و جهاد کشاورزی مشمول شدن محصولات زنبورداری در مالیات بر ارزش افزوده را نادرست دانست، به طوری که روحالله زحمتکش، معاون وزیر جهاد کشاورزی در امور تولیدات دامی، اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده برای محصولات زنبورداری را کجسلیقگی و ظلم به تولیدکنندگان عسل دانست و اظهار داشت: به اشتباه بخش زنبورداری مشمول مالیات بر ارزش افزوده شده است و با پیگیری وزارت جهاد کشاورزی و همکاری مجلس و شورای نگهبان این مشکل برطرف خواهد شد. مسئولان وزارت جهاد کشاورزی معتقدند اجرای مالیات بر ارزش افزوده درباره محصولات زنبورداری با ماهیت این فعالیت سازگار نیست و برای رفع آن همکاری مجلس و شورای نگهبان دنبال خواهد شد، چراکه عسل فقط محصول زنبورداری نیست و محصولاتی مانند ژل رویال، برهموم، گرده گل و موم نیز در این زنجیره قرار دارند و باید در سیاستهای حمایتی دولت جایگاه مشخصی داشته باشند. طبق اعلام فعالان صنعت زنبورداری، اصلاح قانون مالیات بر ارزش افزوده محصولات زنبورداری تاکنون دو بار در صحن مجلس تصویب شده، اما هر دو بار شورای نگهبان با آن مخالفت کرده است. از نگاه فعالان این صنعت، مالیات فقط یک هزینه در زمان فروش عسل نیست و اثر آن در زنجیره تولید و عرضه نیز دیده میشود و هزینههای نگهداری زنبورها، جابهجایی کندوها، تغذیه، دارو و تجهیزات بخشی از هزینههایی است که تولیدکننده پیش از رسیدن محصول به بازار پرداخت میکند. در نتیجه هر هزینه اضافی در این مسیر، حاشیه سود تولیدکننده را کاهش میدهد یا در نهایت به قیمت محصول منتقل میشود.
تولید بالا، صادرات پایین
مسئله صنعت زنبورداری فقط مالیات نیست، چراکه آمار تولید و صادرات عسل نیز فاصله زیادی میان ظرفیت تولید و حضور این محصول در بازارهای خارجی را نشان میدهد. طبق اعلام جهاد کشاورزی، ایران در سال ۱۴۰۴ حدود ۱۲۷ هزار تن عسل تولید کرده، اما تنها ۱۳۰۰ تن از این میزان صادر شده است. به این ترتیب حدود یک درصد از کل تولید عسل کشور به صادرات اختصاص پیدا کرده است. بنابراین این میزان صادرات متناسب با ظرفیت صنعت زنبورداری نیست و باید بازارهای داخلی و خارجی توسعه داده شود. البته صادرات عسل فقط به حجم تولید وابسته نیست و قیمت تمامشده، کیفیت محصول، بستهبندی، استانداردهای کشورهای مقصد، شبکه توزیع و دسترسی به بازار نیز در این بخش اثر دارد. بنابراین افزایش صادرات نیازمند مجموعهای از اقدامات است و حذف مالیات به تنهایی پاسخگوی همه مشکلات این بازار نخواهد بود. توسعه فرآوری نیز یکی از مسیرهایی است که در صورت سرمایهگذاری مناسب، امکان افزایش ارزش محصولات زنبورداری را فراهم میکند. عسل خام فقط یکی از محصولات این صنعت است و ژل رویال، برهموم، گرده گل و موم نیز بازارهای جداگانهای دارند و طبعاً هرچه سهم فرآوری و بستهبندی استاندارد در این زنجیره بیشتر شود، امکان عرضه محصول با ارزش افزوده بالاتر نیز افزایش پیدا خواهد کرد.
صندوقی با منابع محدود
طبق آمار ارائه شده، حدود ۹۳ هزار زنبورستان در کشور فعال هستند و حدود ۲۹۰ تشکل زنبورداری نیز بخشی از زنبورداران را سازماندهی کردهاند. همچنین حدود ۷۰ درصد زنبورداران در قالب تشکلهای تولیدی فعالیت دارند و سهامدار صندوق تخصصی صنعت زنبورداری هستند. وجود چنین شبکهای این امکان را فراهم میکند که تأمین مالی بخشی از تولیدکنندگان از مسیر صندوقهای تخصصی انجام شود، اما محدودیت سرمایه صندوق، ظرفیت تسهیلاتدهی را کاهش میدهد. رقم پیشبینی شده برای فروش و مولدسازی اموال مازاد وزارت جهاد کشاورزی ۵۰ هزار میلیارد تومان اعلام شده است. البته اختصاص بخشی از این منابع به صندوقهای کشاورزی به معنای تزریق فوری کل این رقم به صنعت زنبورداری نیست و میزان منابعی که در نهایت به این بخش اختصاص پیدا میکند، به تصمیمهای اجرایی و نحوه تخصیص منابع بستگی خواهد داشت.
