جوان آنلاین: در حالی که امریکا با نقض تفاهمنامه اسلامآباد، دور تازهای از تجاوزات نظامی علیه جمهوری اسلامی ایران را آغاز کرده است، بررسی تحولات میدانی نشان میدهد راهبرد جدید واشینگتن بر انتقال فشار نظامی به ایران و تلاش برای تضعیف توان جمهوری اسلامی در مدیریت تنگه هرمز متمرکز شده است؛ راهبردی که همزمان با حملات به زیرساختهای راداری، نظامی و ارتباطی جنوب کشور دنبال میشود. با این حال، مجموعه اطلاعیههای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، بیانیههای ارتش جمهوری اسلامی ایران و اظهارات فرماندهان ارشد نظامی نشان میدهد نهتنها این راهبرد به نتیجه نرسیده، بلکه در مقابل، دامنه پاسخهای ایران از سطح دفاع از مرزهای سرزمینی فراتر رفته و پایگاههای امریکا در هفت کشور منطقه را به میدان اصلی نبرد تبدیل کرده است؛ روندی که بسیاری از تحلیلگران از آن با عنوان «فرو ریختن جغرافیای امن امریکا در غرب آسیا» یاد میکنند.
آنچه اکنون در میدان مشاهده میشود، صرفاً تبادل آتش میان دو طرف منازعه نیست؛ بلکه تغییر معادله جنگ به سود ایران است. اگر در روزهای نخست، امریکا تلاش داشت با هدف قرار دادن مراکز حساس کشور در استانهای جنوبی، ابتکار عمل را در اختیار بگیرد، اکنون موجهای متوالی عملیاتهای «نصر ۲» و «صاعقه» این پیام را مخابره میکند که هر نقطهای از استقرار نیروهای امریکایی در منطقه، میتواند در تیررس موشکها و پهپادهای ایرانی قرار گیرد.
مطابق ارزیابیهای میدانی، هدف اصلی امریکا از این حملات، کاهش توان جمهوری اسلامی ایران برای کنترل تنگه هرمز است. از همین رو، حملات خود را بر سه محور اصلی متمرکز کرده است؛ نخست، هدف قرار دادن زیرساختهای راداری و نظامی؛ دوم، کاهش توان تهاجمی نیروی دریایی جمهوری اسلامی ایران در تنگه هرمز و سوم، ایجاد اختلال در ارتباط بندرعباس با سایر نقاط کشور. این در حالی است که مجموعه تحولات میدانی نشان میدهد این حملات تاکنون هیچگونه تأثیری بر کنترل جمهوری اسلامی ایران بر تنگه هرمز نداشته و نیروهای مسلح همچنان مدیریت این گذرگاه راهبردی را در اختیار دارند. در مقابل، ایران دامنه عملیاتهای خود را از سطح پاسخهای موضعی فراتر برده و حملات گستردهای را در مقیاس منطقهای علیه مراکز استقرار ارتش امریکا آغاز کرده است؛ حملاتی که بر اساس تحلیلهای ارائهشده، علاوه بر پاسخ نظامی، بخشی از راهبرد فشار اقتصادی علیه امریکا و کشورهای همپیمان آن نیز محسوب میشود.
عبور ایران از ضربه همتراز به ضربه برتر
همزمان با تشدید حملات امریکا، سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا روز پنجشنبه شدیدترین هشدار روزهای اخیر را خطاب به واشینگتن صادر کرد. وی با تأکید بر اینکه جمهوری اسلامی ایران تحت هیچ شرایطی اجازه دخالت امریکا در تنگه هرمز را نخواهد داد، تصریح کرد: «این، خط قرمز شکستناپذیر ایران است.» سخنگوی قرارگاه مرکزی خاتمالانبیا همچنین هشدار داد در صورتی که تهدیدهای رئیسجمهور امریکا برای هدف قرار دادن زیرساختهای ایران عملی شود، «تمامی زیرساختهایی که بنا به نجابت ایران هنوز در منطقه سالم ماندهاند، زیر ضربات پولادین نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در هم کوبیده خواهند شد؛ آنچنان که گویی از ابتدا وجود نداشتهاند.» وی با تأکید بر اینکه پاسخ جمهوری اسلامی ایران «ضربه همتراز نیست، بلکه ضربه برتر است»، تصریح کرد حملات آینده شدیدتر، گستردهتر و ویرانکنندهتر از گذشته خواهد بود.
همزمان با این هشدار، روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در اطلاعیه شماره ۱۵ عملیات «نصر ۲» از آغاز موج هشتم این عملیات خبر داد. در این اطلاعیه آمده است که در پاسخ به تجاوزات امریکا به سواحل و شهرهای جنوبی کشور، رزمندگان نیروی دریایی و نیروی هوافضای سپاه با اجرای یک عملیات ترکیبی موشکی و پهپادی، رادار پیشهشدار سامانه C-RAM مستقر در پایگاه علیالسالم کویت و همچنین محل تجمع نیروهای امریکایی را هدف قرار داده و منهدم کردند. سپاه در این اطلاعیه ضمن خطاب قرار دادن مردم کویت، تأکید کرد امریکا از خاک این کشور برای حمله به ایران استفاده میکند و از مردم این کشور خواست مانع ادامه حضور نیروهای امریکایی شوند.
مرکز فرماندهی امریکا زیر آتش خیبرشکن
تنها ساعاتی بعد، اطلاعیه شماره ۱۶ عملیات نصر ۲ از حمله موشکی به پایگاه الازرق اردن خبر داد.
بر اساس این اطلاعیه، پس از آنکه امریکا از این پایگاه برای حمله به نقاط مختلف ایران، از جمله محیط بیمارستان درمان کودکان سرطانی بقایی ۲ در اهواز استفاده کرد، رزمندگان هوافضای سپاه طی دو موج حمله موشکی با استفاده از موشکهای بالستیک خیبرشکن، رمپ نگهداری جنگندههای امریکایی و مرکز فرماندهی و کنترل جدید امریکا در غرب آسیا را هدف قرار داده و منهدم کردند. سپاه در ادامه، مردم اردن را مخاطب قرار داد و خواستار جلوگیری از استفاده امریکا از خاک این کشور برای حمله به کشورهای اسلامی شد.
انهدام سامانههای ارتباطی امریکا در کویت
روابط عمومی سپاه در اطلاعیه شماره ۱۷ اعلام کرد موج نهم عملیات نصر ۲ با رمز «یا رقیه (س)» و با تقدیم به کودکان شهید جنگ اخیر انجام شده است. در این عملیات، مرکز ارتباطات ماهوارهای، رادار هشدار اولیه پایگاه هوایی علیالسالم و اسکله نظامیان امریکایی در شعیبیه کویت با عملیات ترکیبی موشکی و پهپادی هدف قرار گرفت و منهدم شد. سپاه در این اطلاعیه بار دیگر تأکید کرد بازگشایی تنگه هرمز تا پایان یافتن شرارتهای امریکا در منطقه امکانپذیر نخواهد بود.
بحرین و سوریه؛ گسترش دامنه عملیات
در ادامه عملیاتها، اطلاعیه شماره ۱۸ از انهدام رادار کشف و کنترل هوایی و ایستگاه پمپاژ مخازن سوخت جنگندههای امریکا در پایگاه شیخ عیسی بحرین خبر داد.
سپاه اعلام کرد این حمله در پاسخ به حملات امریکا به پایگاههای ساحلی و برخی مراکز غیرنظامی ایران، از جمله بیمارستان کودکان سرطانی و کارخانه تولید آب برای زائران کربلا انجام شده است. تنها چند ساعت بعد نیز اطلاعیه شماره ۱۹ عملیات نصر ۲ از حمله غافلگیرانه به مرکز فرماندهی عملیات ویژه امریکا در منطقه التنف سوریه خبر داد. بر اساس این اطلاعیه، رزمندگان نیروی هوافضای سپاه علاوه بر انهدام یک سامانه راداری و چند فروند بالگرد ویژه، تعداد زیادی از نیروهای امریکایی را نیز هدف قرار دادند. سپاه در این اطلاعیه بار دیگر تأکید کرد که کنترل کامل تنگه هرمز همچنان در اختیار نیروهای جمهوری اسلامی ایران قرار دارد و تا زمانی که شرارتهای امریکا ادامه داشته باشد، صادرات نفت و گاز از این منطقه انجام نخواهد شد.
موجهای نخست عملیات «نصر ۲» اگر با هدف قرار دادن مراکز راداری، سامانههای هشدار اولیه و مراکز فرماندهی امریکا در کویت، اردن، بحرین و سوریه آغاز شد، ادامه این عملیاتها نشان میدهد نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران مرحله تازهای از راهبرد «مقابله به مثل منطقهای» را وارد میدان کردهاند؛ مرحلهای که دیگر صرفاً مراکز دیدبانی یا سامانههای پشتیبانی را هدف قرار نمیدهد، بلکه زیرساختهای اصلی عملیات، انبارهای مهمات، سامانههای موشکی، مراکز لجستیکی، هواپیماهای سوخترسان و حتی قرارگاههای فرماندهی ارتش امریکا را در سراسر منطقه زیر آتش گرفته است.
کویت زیر آتش موشکها و پهپادهای سپاه
روابط عمومی سپاه در اطلاعیه شماره ۲۰ عملیات «نصر ۲» اعلام کرد که پس از حملات امریکا به مراکز غیرنظامی، از جمله مراکز مخابراتی، راهآهن و خودروهای عبوری که به شهادت و مجروح شدن تعدادی از شهروندان منجر شد، رزمندگان سپاه عملیات جدیدی را علیه مواضع ارتش امریکا آغاز کردند. بر اساس این اطلاعیه، در نخستین پاسخ به این حملات، رزمندگان نیروی هوافضای سپاه در موج دوازدهم عملیات «نصر ۲» با رمز «یا اباعبدالله الحسین (ع)» یک رادار کشف و شناسایی پدافند موشکی، چند انبار مهمات، دو سکوی پرتاب موشک «هیمارس» و تعدادی از موشکهای ذخیره این سامانه را هدف قرار دادند؛ حملهای که آتشسوزی گستردهای را در پایگاه امریکا در کویت رقم زد.
رادارهای امریکا در عمان هم منهدم شدند
همزمان با ادامه عملیاتها، اطلاعیه شماره ۲۱ سپاه از حمله به مواضع امریکا در عمان خبر داد. بر اساس این اطلاعیه، نیروی دریایی سپاه در موج سیزدهم عملیات «نصر ۲» با رمز «یا اباعبدالله الحسین (ع)» رادار کنترل دریایی مستقر در صخرههای سلامه و همچنین رادار کنترل هوایی امریکا در منطقه غنم عمان را هدف قرار داده و منهدم کرد. سپاه در پایان این اطلاعیه بار دیگر تأکید کرد که تنگه هرمز همچنان در قبضه قدرت رزمندگان نیروی دریایی جمهوری اسلامی ایران قرار دارد و عملیات مقابله به مثل با قاطعیت ادامه خواهد یافت.
در اطلاعیه شماره ۲۲ عملیات «نصر ۲»، سپاه از حمله دوباره به پایگاه الازرق اردن خبر داد. بر اساس این اطلاعیه، رزمندگان هوافضای سپاه در پاسخ به استفاده امریکا از این پایگاه برای حمله به پلها، محلات مسکونی و مرکز پمپاژ آب در بندرعباس، جنگندهها و هواپیماهای سوخترسان مستقر در این پایگاه را طی دو مرحله و با استفاده از چندین فروند موشک بالستیک و پهپادهای متعدد هدف قرار دادند. در نتیجه این عملیات، چند فروند هواپیمای سوخترسان و جنگنده امریکایی منهدم و تعدادی دیگر نیز دچار آسیب جدی شدند.
هیمارس و ضدانقلاب زیر آتش
اطلاعیه شماره ۲۳ سپاه نیز از ادامه عملیات در کویت و عراق حکایت دارد. بر اساس این اطلاعیه، رزمندگان نیروی زمینی سپاه علاوه بر انهدام سکوها و موشکهای هیمارس در کویت، طی عملیات مشترک موشکی و پهپادی، چندین محل استقرار نیروهای امریکایی و عناصر ضدانقلاب را هدف قرار دادند. سپاه اعلام کرد که در این عملیات، شمار زیادی از نیروهای ویژه امریکا و عناصر ضدانقلاب کشته شدند و عملیات مقابله به مثل همچنان ادامه دارد.
آخرین حلقه این سلسله عملیاتها در اطلاعیه شماره ۲۴ عملیات «نصر ۲» منتشر شد. سپاه اعلام کرد رزمندگان نیروی هوافضا در موج شانزدهم عملیات، حملهای سنگین و غافلگیرانه به پایگاه هوایی العدید قطر انجام دادند. بر اساس این اطلاعیه، یک سامانه راداری برد بلند، چندین فروند هواپیمای راهبردی سوخترسان امریکا به طور کامل منهدم و چند فروند دیگر نیز دچار خسارت جدی شدند. سپاه در پایان این اطلاعیه هشدار داد که اگر حملات امریکا به مردم و زیرساختهای غیرنظامی ادامه یابد، پاسخهای بعدی «خردکنندهتر» خواهد بود؛ پاسخهایی که به تعبیر این اطلاعیه، «در تاریخ نبردها ماندگار خواهد شد.»
ارتش نیز حلقه فشار را تکمیل کرد
در کنار عملیاتهای سپاه، ارتش جمهوری اسلامی ایران نیز چهار مرحله جدید از عملیات «صاعقه» را اجرا کرد؛ عملیاتی که به بنابر اعلام روابط عمومی ارتش، در پاسخ به حملات امریکا به مناطق مختلف کشور و شهادت جمعی از نیروهای ارتش در ایرانشهر انجام شد.
در مرحله نهم عملیات «صاعقه»، پهپادهای انهدامی آرش سامانههای ارتباطی، سایت راداری و مخازن سوخت پایگاه الازرق اردن را هدف قرار دادند. در مرحله دهم، سامانههای راداری، پدافند پاتریوت، مخازن سوخت و مراکز ارتباطی امریکا در پایگاه علیالسالم کویت و همچنین سامانههای راداری و پاتریوت مستقر در پایگاه شیخ عیسی بحرین هدف حمله قرار گرفت. مرحله یازدهم عملیات نیز به حمله پهپادی به محل استقرار هواپیماهای شناسایی ۸-P و بالگردهای امریکایی در پایگاه الصخیر بحرین اختصاص داشت. در مرحله دوازدهم نیز پهپادهای ارتش مراکز پشتیبانی و محل استقرار نیروهای امریکایی در کویت را هدف قرار دادند. ارتش در تمامی اطلاعیههای خود تأکید کرده است که هرگونه خطای محاسباتی امریکا، هزینهای سنگین برای این کشور در پی خواهد داشت و نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در دفاع از امنیت ملی و استقلال کشور، از هیچ اقدامی فروگذار نخواهند کرد. همزمان با گسترش دامنه عملیاتها، اربیل عراق نیز به یکی از کانونهای تحولات تبدیل شد. رسانههای منطقهای از وقوع انفجارهای شدید در اربیل، به صدا درآمدن آژیرهای هشدار در پایگاه امریکا، شنیده شدن صدای انفجار در اطراف کنسولگری امریکا و برخاستن ستونهای دود از محل استقرار نیروهای امریکایی خبر دادند. در ادامه این تحولات، برق بخش عمدهای از مناطق اربیل قطع شد و همزمان پرواز مستمر جنگندههای امریکایی بر فراز این منطقه ادامه یافت؛ رخدادهایی که نشان میدهد دامنه پاسخهای ایران از مرزهای خلیج فارس نیز فراتر رفته و جبهه جدیدی را در شمال عراق گشوده است.
کنترل هرمز، راهبرد غیرقابلبازگشت ایران
در کنار عملیاتهای میدانی، فرماندهان ارشد نیروهای مسلح نیز بر استمرار راهبرد کنترل تنگه هرمز تأکید کردهاند. امیر سرتیپ محمد اکرمینیا، سخنگوی ارتش جمهوری اسلامی ایران، با بیان اینکه «کنترل راهبردی تنگه هرمز برای جمهوری اسلامی ایران به یک خواسته عمومی و ملی تبدیل شده است»، تصریح کرد نیروهای مسلح از اصول و حقوق مردم ایران عقبنشینی نخواهند کرد. وی با اشاره به اظهارات رئیسجمهور امریکا درباره کنترل تنگه هرمز، تأکید کرد که این مواضع نشان میدهد هدف اصلی واشینگتن، تسلط بر تجارت و مسیر انرژی منطقه است. اکرمینیا همچنین با اشاره به نقض تفاهمنامه اسلامآباد از سوی امریکا و ایجاد مسیر غیرقانونی در جنوب تنگه هرمز، این اقدامات را نشانهای از تداوم سیاستهای مداخلهجویانه امریکا دانست و تصریح کرد نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران مقتدرانه در برابر این تجاوز ایستادهاند. سخنگوی ارتش همچنین تأکید کرد تا زمانی که امریکا قوانین مورد نظر جمهوری اسلامی ایران درباره مدیریت تنگه هرمز را نپذیرد و به شرارتهای خود پایان ندهد، این گذرگاه راهبردی بازگشایی نخواهد شد. وی در ادامه با هشدار به کشورهای همسایه نیز خاطرنشان کرد جمهوری اسلامی ایران هیچگاه آغازگر جنگ با همسایگان نبوده است، اما در اختیار قرار دادن پایگاههای نظامی برای حمله به خاک ایران اقدامی نیست که بدون پاسخ باقی بماند.
ادامه شلیکهای هدفمند تا بازگشت آرامش
همزمان، سردار سید مجید موسوی، فرمانده نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نیز بر استمرار عملیاتها تأکید کرد. وی در پیامی اعلام کرد: «در نظام محاسباتی ما، خاک، خاک است؛ تهران تا جنوب، یکپارچه برای ایران هستند. شلیکهای مؤثر و هدفمند ما از سراسر ایران بر سر دشمن تا بازگشت آرامش به خط ساحلی جنوب و تنگه هرمز ادامه خواهد داشت.» این اظهارات در کنار اطلاعیههای متوالی سپاه، نشان میدهد عملیاتهای موشکی و پهپادی نیروهای مسلح صرفاً واکنشی مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک راهبرد مستمر برای بازگرداندن بازدارندگی و افزایش هزینههای تجاوز امریکا محسوب میشود.
آنچه از کنار هم قرار گرفتن اطلاعیههای سپاه و ارتش به دست میآید، تصویری از گستردهترین عملیات منطقهای جمهوری اسلامی ایران علیه مواضع امریکا در سالهای اخیر است. در جریان این عملیاتها، پایگاهها، مراکز فرماندهی، رادارها، سامانههای هشدار اولیه، سامانههای پدافندی، سکوهای موشکی هیمارس، مراکز ارتباطات ماهوارهای، اسکلههای نظامی، انبارهای مهمات، مراکز لجستیکی، محل استقرار جنگندهها، هواپیماهای سوخترسان و نیروهای ویژه امریکا در کویت، اردن، بحرین، قطر، عمان، سوریه و عراق هدف حملات موشکی و پهپادی قرار گرفتند.
تصاویر ماهوارهای؛ روایت میدان در برابر تکذیبها
در کنار اطلاعیههای رسمی، انتشار مجموعهای از تصاویر ماهوارهای نیز ابعاد دیگری از تحولات میدانی را آشکار کرده است. این تصاویر، خسارات واردشده به پایگاههای مختلف امریکا و متحدانش را در نقاط گوناگون منطقه به نمایش میگذارند؛ از انهدام سولههای محل استقرار نیروهای امریکایی در پایگاه الظفره امارات و تخریب انبارهای مهمات در پایگاه العدید قطر گرفته تا خسارات واردشده به مقر ناوگان پنجم نیروی دریایی امریکا در بحرین، تخریب مراکز ذخیرهسازی در شهرک نظامی زاید، اصابت موشکها به پایگاه ملک فیصل اردن، آسیب به سامانههای پاتریوت در اربیل عراق و آتشسوزی در سکوهای پرتاب موشک هیمارس در مرز کویت و عراق. همچنین تصاویر منتشرشده از بحرین، امارات، قطر و اردن، آثار اصابت مستقیم موشکها و پهپادهای ایرانی به اهداف تعیینشده را نشان میدهد؛ تصاویری که به روایت منتشرکنندگان آنها، ادعاهای مطرحشده درباره رهگیری کامل موشکها یا عدم اصابت آنها به اهداف نظامی را با چالش مواجه کرده است. آخرین ارزیابیهای میدانی و تصاویر ماهوارهای از خروج دهها فروند جنگنده و سوخترسان امریکایی از بزرگترین پایگاه هوایی العدید امریکا در قطر حکایت دارد. این اقدام در پی تهدید حملات موشکی ایران صورت گرفته و هواپیماها به پایگاههایی در خاک عربستان و سرزمینهای اشغالی منتقل شدهاند.
