جوان آنلاین: مناطق آزاد در اقتصادهای نوظهور، به عنوان اهرمهایی برای شتاببخشی به تولید، توسعه صادرات، تسهیل واردات هدفمند و خلق فرصتهای گسترده اشتغال نقشآفرینی میکنند. در شرایطی که اقتصاد ملی بیش از هر زمان دیگری به تنوعبخشی به مبادی تجارت و تقویت زنجیرههای ارزش نیاز دارد، منطقه آزاد اینچهبرون در استان گلستان میکوشد با تمرکز بر تکمیل زیرساختها، نقش خود را در این معادله ایفا کند. اجرای همزمان پروژههای تأمین آب، انتقال برق، گازرسانی، فیبر نوری و انتقال پساب گرگان، نشاندهنده رویکردی زیرساختمحور برای استقرار صنایع صادراتگراست. در همین چارچوب، آغاز واگذاری نخستین زون صنعتی ۴۰۰ هکتاری و همچنین احداث نخستین مرکز تجاری، گردشگری و خدماتی منطقه با سرمایهگذاری هزار و ۲۰۰ میلیارد تومانی، از عزم مدیریتی برای عبور از مرحله طراحی به فاز عملیاتی حکایت دارد. مسیری که البته تکمیل جاده دسترسی و همراهی دستگاههای ملی را بهعنوان پیشنیاز توسعه پایدار طلب میکند.
منطقه آزاد اینچهبرون در شمال استان گلستان و در همجواری مرز ترکمنستان، در نقطه تلاقی کریدورهای ریلی و جادهای بینالمللی قرار گرفته است. موقعیتی که آن را به یکی از مستعدترین پهنههای تجاری کشور بدل کرده است. اتصال ریلی به آسیای میانه، ظرفیت بالای اراضی، نزدیکی به بازارهای منطقهای و برخورداری از نیروی انسانی جوان، این منطقه را به گزینهای راهبردی برای توسعه صادرات غیرنفتی تبدیل کرده است. با این حال، تحقق این ظرفیتها در گرو تکمیل زیرساختها و همافزایی ملی است. موضوعی که در تور رسانهای اخیر منطقه آزاد، بهصورت میدانی مورد بررسی قرار گرفت.
زیرساختها در مدار اجرا
در جریان تور رسانهای منطقه آزاد اینچهبرون با حضور خبرنگاران و مدیران رسانهای گلستان، روند اجرای پروژههای زیربنایی بهعنوان ستون فقرات توسعه منطقه تشریح شد. تمرکز مدیریتی بر آن است که پیش از استقرار گسترده صنایع، زیرساختهای حیاتی به سطحی پایدار برسند.
مدیرعامل منطقه آزاد اینچهبرون در این بازدید گفت: «اجرای همزمان پروژههای تأمین آب، انتقال برق، گازرسانی، فیبر نوری و انتقال پساب گرگان در دستور کار قرار دارد. تکمیل زیرساختها پیشنیاز استقرار صنایع صادراتمحور و جذب سرمایهگذاری در منطقه آزاد است.» وی افزود: «در کوتاهمدت سه حلقه چاه برای تأمین آب پیشبینی شده که دو حلقه آن تکمیل شده و خط انتقال ۱۱ کیلومتری نیز در حال اجراست.» به گفته حسن ملکحسینی، در افق بلندمدت، انتقال سالانه ۲۰ میلیون مترمکعب پساب گرگان با اجرای حدود ۴۲ کیلومتر خط انتقال و سرمایهگذاری برآوردی هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان دنبال میشود؛ رویکردی که همزمان ملاحظات زیستمحیطی و نیاز صنعتی را مدنظر دارد. در حوزه برق نیز خط انتقال از نیروگاه علیآباد با ظرفیت نهایی ۷۰۰ مگاوات طراحی شده که در فاز نخست، تأمین ۳۰ مگاوات هدفگذاری شده است.
جاده دسترسی، حلقه مفقوده
با وجود پیشرفتهای زیرساختی، توسعه منطقه آزاد اینچهبرون بدون تکمیل جاده دسترسی با چالش مواجه خواهد بود. مسیر فعلی پاسخگوی حجم ترددهای آتی کامیونها و فعالان اقتصادی نیست و پروژه جاده آققلا- اینچهبرون در زمره مطالبات جدی استان قرار دارد.
مدیرعامل منطقه آزاد اینچهبرون معتقد است که تکمیل جاده دسترسی نقش تعیینکنندهای در توسعه منطقه دارد و تحقق آن نیازمند همراهی دستگاههای ملی است.
وی افزود: «سازمان منطقه آزاد با وجود محدودیتهای قانونی برای هزینهکرد خارج از محدوده، پیگیری این مطالبه را بهصورت مستمر در دستور کار قرار داده است.»
در کنار این پروژه، احداث نخستین مرکز تجاری، گردشگری و خدماتی منطقه با سرمایهگذاری هزار و ۲۰۰ میلیارد تومانی و در زمینی به مساحت ۱۰/۲ هکتار قرار است طی ۱۸ ماه آینده به بهرهبرداری برسد؛ مجموعهای که شامل فضاهای تجاری، اداری، رفاهی و گردشگری است و میتواند چهره ورودی منطقه را متحول کند.
زون صنعتی ۴۰۰ هکتاری
ورود به فاز واگذاری نخستین زون صنعتی، بهمنزله عبور از مرحله آمادهسازی به مرحله جذب فعال سرمایه است. این پهنه ۴۰۰ هکتاری بر اساس مطالعات طرح جامع، برای استقرار صنایع تولیدی صادراتمحور طراحی شده و قرار است از پراکندگی و استقرار واحدهای فاقد پیوست توسعهای جلوگیری شود.
در همین راستا مدیرعامل منطقه آزاد اینچهبرون توضیح داد: «واگذاری نخستین زون صنعتی بهزودی آغاز میشود و این اقدام گام مهمی در مسیر جذب سرمایهگذاری و توسعه تولید خواهد بود.» وی تأکید کرد: «ایجاد زیرساختهای آب، برق، گاز و فیبر نوری همزمان با آمادهسازی اراضی در حال انجام است تا سرمایهگذاران با اطمینان بیشتری فعالیت خود را آغاز کنند.»
این رویکرد نشان میدهد که مدیریت منطقه بهدنبال شکلدهی خوشههای صنعتی هدفمند است. مدلی که میتواند با تمرکز بر صنایع فرآوری، بستهبندی و صادراتگرا، ارزش افزوده محصولات کشاورزی و صنعتی شمال کشور را افزایش دهد. یکی از الزامات حقوقی و اجرایی مناطق آزاد، محصورسازی محدوده و اعمال کامل ضوابط گمرکی است. در اینچهبرون، فاز نخست محصورسازی در وسعت ۴ هزار هکتار به پیشرفت ۸۰ درصدی رسیده است.
ملکحسینی در اینباره گفت: «پروژه محصورسازی شامل ۳۰ کیلومتر فنس و دیوار بتنی است و تاکنون حدود ۸۰ درصد پیشرفت داشته است.» وی افزود: «با تکمیل این پروژه، ضوابط و مقررات گمرکی بهطور کامل در محدوده منطقه اجرایی میشود و امنیت و شفافیت فعالیتهای اقتصادی افزایش مییابد.»
تحلیل این اقدام نشان میدهد که منطقه آزاد اینچهبرون در حال تکمیل الزامات نهادی برای تبدیل شدن به یک سکوی رسمی تجارت خارجی است؛ موضوعی که برای اعتماد سرمایهگذاران داخلی و خارجی اهمیت بنیادین دارد.
جهش لجستیک در مرز
مرکز لجستیک اینچهبرون را میتوان قلب تپنده منطقه آزاد دانست. جایی که مزیت جغرافیایی به مزیت عملیاتی تبدیل میشود. براساس آمار ارائهشده، حجم تخلیه و بارگیری کالا از کمتر از ۴۰۰ هزار تن به بیش از یک میلیون و ۲۰۰ هزار تن افزایش یافته و رشدی سهبرابری را ثبت کرده است.
مدیرعامل منطقه آزاد اینچهبرون گفت: «مرکز لجستیک مهمترین پروژه راهبردی منطقه است و موقعیت آن در تلاقی کریدورهای بینالمللی، ظرفیت کمنظیری برای توسعه ترانزیت ایجاد کرده است.»
وی افزود: «نخستین پایانه تخصصی تخلیه و بارگیری کانتینری با سرمایهگذاری حدود ۱۲ میلیون یورو به پیشرفت بالای ۸۵ درصد رسیده و بهزودی بهرهبرداری کامل میشود.»
همچنین شش انبار سرپوشیده به مساحت ۱۲ هزار مترمربع و دو سردخانه در آستانه بهرهبرداری قرار دارند. ظرفیت حملونقل جادهای منطقه حدود یک میلیون تن و ظرفیت ریلی ۴۷۰ هزار تن در سال اعلام شده که در مجموع به حدود ۱/۵ میلیون تن میرسد؛ ظرفیتی که میتواند گلستان را به یکی از گرههای مهم لجستیکی شمال کشور بدل کند.
تجارت خودرو و نسل نو
واردات خودرو در اینچهبرون، اگرچه در افکار عمومی پررنگ است، اما از منظر مدیریتی بهعنوان بخشی از زنجیره بزرگتر توسعه تجارت تعریف میشود. تاکنون بیش از ۵۷۰ دستگاه خودرو وارد، ترخیص و پلاکگذاری شده و حدود ۶۰۰ دستگاه دیگر در حال طی مراحل قانونی است. حدود ۵۰ شرکت واردکننده در منطقه فعالند.
ملکحسینی گفته، هدف ما فقط ورود خودرو نیست، بلکه ایجاد بستر توسعه تجارت و شکلگیری شرکتهای بازرگانی توانمند در استان است.
وی افزود: «بخش قابل توجهی از این شرکتها توسط جوانان گلستانی مدیریت میشود و این روند میتواند به تربیت نسل جدیدی از تجار در استان منجر شود.» از منظر تحلیلی، هر خودرو وارداتی یک زنجیره خدمات شامل ثبت سفارش، حمل، امور گمرکی، بازاریابی و خدمات پس از فروش را فعال میکند؛ زنجیرهای که در صورت مدیریت صحیح، به انتقال دانش تجارت بینالملل و افزایش مهارت نیروی انسانی محلی میانجامد. آنچه در اینچهبرون در حال شکلگیری است، تلاشی برای تبدیل یک مزیت منطقهای به اقتصادی پایدار است. از تکمیل زیرساختهای آب و برق تا توسعه لجستیک گرفته تا واگذاری زون صنعتی تا شکلگیری شرکتهای بازرگانی جوان. با این حال، سرعتگیری این روند در گرو تکمیل حلقههای بیرونی توسعه، بهویژه جاده دسترسی و حمایت دستگاههای ملی است. اگر این همافزایی محقق شود، منطقه آزاد اینچهبرون میتواند نهتنها پیشران اقتصاد گلستان، بلکه یکی از قطبهای نوظهور تجارت و ترانزیت در شمال کشور باشد.
