جوان آنلاین: یک کارشناس اقتصادی معتقد است در شرایط کنونی اقتصادی و پساجنگ، یکی از اولویتهای اصلی سیاستگذاری دولت، حفظ سطح اشتغال و جلوگیری از تعدیل نیروی کار در بنگاههای کوچک و متوسط است. این بنگاهها به عنوان رکن اصلی تولید و اشتغال در اقتصاد، در صورت حمایت مناسب، میتوانند نقش کلیدی در تثبیت اقتصاد ملی ایفا کنند. در این راستا، طرحهای حمایتی دولت، به ویژه اعطای تسهیلات سریع و هدفمند، باید به گونهای طراحی و اجرا شوند که کمترین بروکراسی و بیشترین اثربخشی را داشته باشند.
یکی از مهمترین آسیبهای نظام حمایت مالی از کسبوکارها، سنگینی و پیچیدگی دیوانسالاری است. در بسیاری از موارد، صاحب یک بنگاه خرد برای دریافت تسهیلات حمایتی ناچار است از چندین نهاد مختلف استعلام بگیرد، مدارک متعددی ارائه کند، ضامنهای دشوار تهیه کند و هفتهها یا ماهها در انتظار تأیید بماند. این روند نهتنها هزینه زمانی و روانی زیادی بر متقاضی تحمیل میکند، بلکه در عمل بسیاری از بنگاهها را از پیگیری منصرف میسازد. در اقتصاد امروز، زمان یک عامل حیاتی است و تأخیر در تزریق نقدینگی میتواند به معنای از دست رفتن مشتری، توقف چرخه تولید، یا ناتوانی در پرداخت حقوق و خرید مواد اولیه باشد. بنابراین، بروکراسی در حوزه تسهیلات حمایتی، صرفاً یک مشکل اداری نیست؛ بلکه مانعی جدی برای بقای تولید و اشتغال محسوب میشود.
در چنین شرایطی، سامانهای که اخیراً وزارت اقتصاد با عنوان «کات» رونمایی کرده است، میتواند نقش مهمی در اصلاح فرایندها و کاهش موانع ایفا کند. اگر این سامانه بهدرستی طراحی و اجرا شود، میتواند به درگاه واحدی برای ثبت درخواست، بررسی شرایط، اولویتبندی متقاضیان و پیگیری وضعیت تسهیلات تبدیل شود. مزیت اصلی چنین سامانهای این است که نیاز به مراجعههای حضوری و مکاتبات تکراری را کاهش میدهد و مسیر ارتباط بین بنگاه و نهادهای حمایتی را شفافتر میکند. در واقع، «کات» میتواند ابزار گذار از نظام سنتی به یک سازوکار هوشمند، سریع و دادهمحور باشد. پرداخت سریع تسهیلات حمایتی، فقط کمک مالی به یک واحد اقتصادی نیست؛ بلکه یک سیاست ضد رکود و اشتغالزاست. وقتی بنگاه خرد در زمان مناسب منابع لازم را دریافت کند، میتواند مواد اولیه بخرد، حقوق کارکنانش را پرداخت کند، سفارشهای جاری را تکمیل کند و از تعطیلی یا کاهش فعالیت جلوگیری نماید. این یعنی حفظ شغل، حفظ تولید و حفظ گردش پول در اقتصاد محلی. از سوی دیگر، وقتی فرایند دریافت تسهیلات شفاف و سریع باشد، اعتماد فعالان اقتصادی به دولت و نهادهای حمایتی افزایش مییابد. این اعتماد خود یک سرمایه مهم است که در آینده نیز مشارکت و همکاری بنگاهها را بیشتر میکند. در مقابل، تأخیر و بینظمی در پرداختها نهتنها بنگاه را متضرر میکند، بلکه پیام منفی به کل بازار میدهد و نشان میدهد حمایت دولتی در لحظه بحرانی قابل اتکا نیست.
بنابراین اهمیت راهبردی سامانه «کات» در تحول نظام حمایتی کشور و تضمین اشتغال پایدار با کاهش بروکراسی، تسریع در پرداخت و افزایش شفافیت در تسهیلات پرداختی شبکه بانکی، زمینهساز جلوگیری از تعدیل نیروی کار و حمایت ویژه از بنگاههای خرد و متوسط پس از جنگ خواهد بود.
نقش ظرفیت بانکهای دولتی در پرداخت تسهیلات حمایتی به تولید
در همین رابطه، ارسلان محمدی، کارشناس اقتصادی، در گفتوگو با «جوان» با اشاره به اهمیت بکارگیری ظرفیت بانکهای دولتی در پرداخت تسهیلات حمایتی به تولید گفت: سامانه «کات» به عنوان یک ابزار نوین و کارآمد، میتواند در تحقق این اهداف نقش محوری ایفا کند و باعث تحول در فرایندهای حمایتی بانکی شود.
وی افزود: یکی از مهمترین راهکارها برای تسریع پرداخت تسهیلات، حذف استعلامهای زائد و تکراری است. در بسیاری از فرایندهای فعلی، یک بنگاه خرد باید اطلاعاتی را بارها به نهادهای مختلف ارائه دهد، در حالی که همین دادهها در سامانههای رسمی کشور وجود دارد یا قابل بازیابی است. اگر سامانه «کات» بتواند با پایگاههای اطلاعاتی مالیاتی، بیمهای، بانکی و صنفی ارتباط مؤثر برقرار کند، بسیاری از مراحل را میتوان بهصورت خودکار انجام داد. به جای آن که از متقاضی خواسته شود هر بار اسناد جدیدی بارگذاری کند، سیستم میتواند با تکیه بر دادههای موجود، اعتبارسنجی اولیه را انجام دهد و تنها در موارد خاص، مدارک تکمیلی بخواهد. این تغییر ساده، اما بسیار مهم، میتواند زمان رسیدگی را از هفتهها به روزها یا حتی ساعتها کاهش دهد. در واقع، اعتماد به داده جایگزین بیاعتمادی اداری میشود و همین امر، سرعت و کارآمدی حمایت را بهطور چشمگیری بالا میبرد.
این کارشناس اقتصادی با اشاره به اثربخشی تسهیلات حمایتی با پرداخت سریع و بدون بروکراسی آن، خاطرنشان کرد: یکی از چالشهای مهم در اجرای برنامههای حمایتی، تضمین عدالت و اثربخشی توزیع منابع است. سامانه «کات» با قابلیت ثبت و ارزیابی دقیق درخواستها، میتواند نقش مهمی در جلوگیری از تخلفات و تبعیض داشته باشد. با استانداردسازی فرایندها و اتوماسیون کامل، امکان نظارت بر عملکرد بانکها و نهادهای مرتبط افزایش مییابد و اطمینان حاصل میشود که منابع مالی صرفاً در جهت حمایت واقعی بنگاههای نیازمند و پایدار مصرف میشود. این سامانه همچنین با فراهم کردن شفافیت در فرایندها، اعتماد عمومی به سیاستهای حمایتی دولت را تقویت میکند.
محمدی اضافه کرد: سامانه «کات» با قابلیت ثبت و پیگیری وضعیت کارگاهها و کارگران، امکان ارزیابی مستمر و دقیق را فراهم میکند. به عنوان نمونه، در طرح حمایت از عدم تعدیل نیرو، پس از پایان مهلت تعیینشده، سامانه میتواند با تحلیل دادهها، وضعیت کارگاهها را ارزیابی و نرخ بازپرداخت وامها را بر اساس آن تنظیم کند. این رویکرد، انگیزهای برای بنگاهها ایجاد میکند که در حفظ و نگهداری نیروی کار خود کوشا باشند و در نتیجه، پایداری اشتغال در کشور تضمین میشود.
وی در پایان گفت: یکی از مهمترین اهداف طرحهای حمایتی، تسریع در پرداخت تسهیلات و اطمینان از دریافت بهموقع آن است. چنین سامانهای با طراحی فرایندهای مبتنی بر استعلام برخط و خودکار، امکان تأیید سریع و زیر یک هفتهای درخواستها را فراهم میکند. این ویژگی به خصوص در شرایط بحرانها و نیازهای فوری، نقش حیاتی دارد و میتواند مانع از توقف فعالیتهای تولیدی و کاهش اثرات منفی بر اشتغال شود. همچنین این سامانه با کاهش نیاز به مراجعات حضوری و کاهش زمان انتظار، تجربه کاربری متقاضیان را بهبود میبخشد و اعتماد آنان را به سیستم حمایتی افزایش میدهد.
