جوان آنلاین: وزیر امور خارجه ایران عصر دیروز اعلام کرد که تنگه هرمز به عنوان بخشی از توافق آتش بس گشوده شده؛ آتشبسی که حالا دیگر فقط چهار روز از آن باقی مانده است. دقایقی بعد، دونالد ترامپ، بر اساس توییت عباس عراقچی اعلام کرد که «تنگه ایران» باز شده و البته تأکید کرد که محاصره دریایی ایران تا زمان تکمیل ۱۰۰ درصدی مذاکرات و دستیابی به توافق ادامه خواهد داشت. در حالی که تبادل لفظی دو طرف بر سر گشایش تنگه هرمز همچنان ادامه دارد، مقامهای ایرانی هشدار دادهاند ادامه محاصره دریایی، نقض آتشبس تلقی میشود و مسیر عبور در تنگه هرمز را مسدود خواهد کرد. تحت چنین شرایطی، به نظر میرسد جهان همچنان با عادیشدن ترددها از این باریکه آبی فاصله دارد.
به گزارش «جوان» تنگه هرمز در حال تبدیل شدن به قطعهای اصلی در پازل جنگ یا توافق احتمالی بین ایران و امریکاست. عصر دیروز حوالی ساعت ۱۷، عباس عراقچی، وزیر خارجه در یک توییت در شبکه ایکس نوشت: «در چارچوب آتشبس در لبنان، عبور و مرور تمامی کشتیهای تجاری از تنگه هرمز برای باقیمانده دوره آتشبس، از طریق مسیر هماهنگشدهای که پیشتر از سوی سازمان بنادر و دریانوردی جمهوری اسلامی ایران اعلام شده است، بهطور کامل باز اعلام میشود.» در چارچوب توافق آتشبسی که بین ایران و امریکا با میانجیگری پاکستان به دست آمده، قرار بود تنگه هرمز نیز گشوده شود ولی با ادامه حملات رژیمصهیونیستی به لبنان، ایران نیز گشوده شدن تنگه هرمز را تعلیق کرد تا اینکه از پنجشنبه شب، اسرائیلیها رسماً به آتشبس در لبنان تن دادند. حالا با فاصلهای کمتر از یک روز از شروع آتشبس در لبنان، ایران در شرایطی گشوده شدن تنگه هرمز را اعلام کرده که دونالد ترامپ میگوید محاصره دریایی ایران ادامه خواهد داشت؛ موضعی که نه تنها میتواند باعث تغییر در موضع اعلانی ایران درباره گشایش تنگه هرمز شود، بلکه ممکن است مقامهای ایرانی را متقاعد کند که در عمل، همچنان روند تردد در این آبراه را تحت تأثیر قرار دهد. ترامپ در اولین توییت خود بعد از اعلام گشایش تنگه هرمز نوشت: «ایران همین الان اعلام کرد که تنگه ایران کاملاً باز است و برای عبور کامل آماده است. ممنونم از شما!» او در این توییت، به شکل قابل توجهی از عبارت «تنگه ایران» استفاده کرد و به جای عبارت معمول «از توجه شما سپاسگزارم» از عبارت «ممنونم از شما!» ولی دقایقی بعد، این حسننیت ایران را با اعلام تداوم محاصره دریایی ایران پاسخ داد: «تنگه هرمز کاملاً باز و آماده برای تجارت و عبور و مرور کامل است، اما محاصره دریایی تا جایی که به ایران مربوط میشود، با تمام قوا و تا زمانی که معامله ما با ایران ۱۰۰درصد تکمیل شود، ادامه خواهد داشت. این روند باید خیلی سریع انجام شود، زیرا بیشتر نکات از قبل مذاکره شده است. از توجه شما به این موضوع متشکرم»!
توییتدرمانی ترامپ
در حالی که منابع میگویند دور بعدی مذاکرات تهران –واشینگتن در اسلامآباد پاکستان برگزار خواهد شد و حتی برخی منابع پاکستانی درگیر میانجیگری بین ایالات متحده و ایران به رویترز گفتهاند که دیپلماسی پشت پرده پیشرفت داشته و نشست پیشرو ممکن است به یک تفاهمنامه و توافق گستردهتری در عرض ۶۰ روز منجر شود، هیچ چیزی هنوز مشخص نیست و در تهران هیچ مقام ایرانی، حتی زمان احتمالی مذاکرات در واشینگتن را هم تأیید نکرده است. ترامپ عصر دیروز چنانچه شیوه اوست، در فاصله کمتر از یک ساعت چندین توییت پیدرپی منتشر کرد تا موافقت ایران با گشوده شدن تنگه هرمز را یک پیروزی برای خود اعلام کند. او در شبکه اجتماعی تروث سوشال از «یک روز بزرگ و درخشان برای جهان» سخن گفت، از پاکستان و نخستوزیر و فرمانده ارتش این کشور قدردانی کرد و آنها را «افرادی فوقالعاده» خواند و مدعی شد که «ایران موافقت کرده است دیگر هرگز تنگه هرمز را نبندد» و تأکید کرد که «دیگر از آن به عنوان سلاحی علیه جهان استفاده نخواهد شد!» او سپس نوشت که «ایران با کمک ایالات متحده امریکا، همه مینهای دریایی را از بین برده یا در حال جمعآوری آنهاست. متشکرم!» در حالی که مقامهای ایرانی دستکم تا لحظه تنظیم این گزارش، هنوز هیچ واکنشی به توییتهای پیدرپی رئیسجمهور امریکا نشان ندادهاند، بعید نیست اعلام گشوده شدن تنگه هرمز تا زمان شروع مذاکرات، همچنان روی کاغذ باقی بماند، به خصوص که به گفته عباس عراقچی، گشایش تنگه هرمز در شرایط کنونی مربوط به دوره آتشبس (برای چهار روز آینده) است. در حالی که ایران رسماً گشایش تنگه هرمز را اعلام کرده، ولی در عمل نشان داده با اصرار دونالد ترامپ بر تداوم محاصره دریایی ایران، قادر است تاکتیکهایی اعمالی یا حتی لفظی به کار بگیرد که در عمل تنگه را گشوده نشده نگه دارد. یک منبع آگاه غروب دیروز در گفتوگو با خبرگزاری فارس هشدار داد: «این موضوع (گشایش تنگه) به اجرای برخی شروط و شرط آتشبس در لبنان بستگی داشت و اگر موضوع محاصره دریایی ادامه یابد، به عنوان نقض آتشبس تلقی میشود و مسیر عبوری تنگه هرمز بسته خواهد شد.» در عمل نیز حجم عظیم کشتیهایی که در هفتههای اخیر در انتظار عبور از تنگه هرمز سرگردان بودهاند، باعث خواهد شد، عدم اطمینان موجود دستکم در کوتاهمدت باقی بماند. به نوشته
Capital Economics، پاکسازی این ازدحام شناورها به تنهایی حداقل ۱۰روز زمان نیاز دارد. ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش امریکا، وضعیت منطقه را به «یک پارکینگ شلوغ در آخر هفته پرداخت حقوق» تشبیه و تأکید کرده که عبور و مرور در این شرایط بسیار دشوار است.
بیمه باور میکند؟!
گشایش عملی تنگه هرمز به خصوص با توجه به ریسک بیمهها روندی زمانبر است. متیو رایان، رئیس استراتژی بازار در Ebury میگوید: «عدمقطعیت زیادی در مورد میزان تردد کشتیها از طریق تنگه هرمز وجود دارد، با توجه به حقبیمههای بسیار بالا و ریسک بالای حملات بیشتر هنوز تردیدها جدی است، به عبارت دیگر حتی اگر ایران و امریکا به توافق برسند، شرکتهای کشتیرانی برای بازگشت به این مسیر تردید جدی خواهند داشت.» از این گذشته، حتی در صورت بازگشایی اسمی تنگه، گشایش عملی آن فرایندی زمانبر است. دیوید آکسلی، اقتصاددان ارشد
Capital Economics، پیشبینی میکند که راهاندازی مجدد تأسیسات نفتی تعطیلشده در منطقه خلیج فارس بین چهار تا شش هفته طول بکشد، این در حالی است که خسارتهای واردشده به تأسیسات گازی پایدارتر و طولانیتر خواهد بود. قطر، بزرگترین تولیدکننده جهانی گاز طبیعی مایع (LNG)، اعلام کرده که حملات ایران ۱۷درصد از ظرفیت تولید این کشور را تا پنج سال آینده از بین برده است. شرکت تحلیل انرژی OPIS نیز در سناریوی پایه خود، بازه هشت هفتهای برای ادامه جنگ و ۱۲هفته دوره بهبودی را پیشبینی کرده است که تا اواسط ژوئیه ادامه خواهد یافت.
