جوان آنلاین: هر عاقل و خاص و عامی فقط یک نتیجه از جنگ علیه ایران میبیند: ایران جنگ را برد و امریکا شکستی راهبردی داشت که در تاریخش بیسابقه بود. حالا ترامپ که ناتوان از بازکردن تنگه است، و از ۲۱ ساعت مذاکره در اسلامآباد هم نتیجهای نگرفت، تهدید کرده که اگر تنگه باز نشود ایران را در اقیانوس هند محاصره میکند و هر کشتی که به ایران عوارض عبور از تنگه بدهد، مجازات خواهد شد! نادانی، چون او نمیداند که این یعنی قفلی دیگر بر تنگه، و، چون اروپا و همپیمانان آسیایی امریکا مشغول مذاکره با ایران برای عبور با عوارض هستند، کار ترامپ یعنی جنگ با دنیا. ایران دستش مقابل این حرکت هم پر است؛ از بستن تنگه بابالمندب تا «نفت در برابر نفت»! یعنی اگر مانع نفت ایران در اقیانوس شود، ایران هم نفت منطقه را دود میکند و این تازه میشود نفت چندصددلاری و نابودی بازارهای جهان و تورمی نابودگر.
در شرایطی که همه نگاهها روز شنبه به اسلامآباد دوخته شده بود تا ببینند در گفتوگوهای ایران و امریکا چه نتیجهای حاصل میشود، اولین دور مذاکرات غیرمستقیم بین دو طرف که حدود ۲۱ ساعت به طول انجامید، چندان خوشایند نبود. در این مذاکرات که چهار دور بین هیئتهای ایرانی در سطوح بالا و کارشناسی و فنی با میانجیگری پاکستان برگزار شد، دو طرف نتوانستند اختلافات را حل کنند.
با اینکه طبق توافقات قبلی قرار بود طرح دهبندی ایران زیربنای مذاکرات باشد، نمایندگان امریکا از همان ابتدا مسائل لاینحل قبلی را پیش کشیدند که هیئت ایرانی هم زیر بار نرفت. جیدی ونس، معاون رئیسجمهور امریکا از گفتوگوهای بدون نتیجه در اسلامآباد خبر داد، در حالی که شواهد نشان میدهد ایران با حفظ مواضع اصولی خود، از پذیرش مطالبات یکجانبه واشینگتن خودداری کرده است. به گزارش الجزیره، ونس گفته که با وجود تلاشهای میانجیگرانه، از جمله نقش هیئت پاکستانی در نزدیک کردن دیدگاهها، طرفین به توافقی قابل قبول دست نیافتهاند: «ما به دنبال شواهد روشن و قوی هستیم که نشان دهد ایران به دنبال سلاحهای هستهای نیست.» ونس در اظهارات خود مدعی شد: «واشینگتن با حسن نیت وارد مذاکرات شده و پیشنهادهای خود را ارائه کرد، اما ایران این شروط را نپذیرفته است.»
این در حالی است که بر اساس رویکرد اعلامی، ایران همواره بر ضرورت دستیابی به توافقی متوازن، عادلانه و بهدور از فشار و تحمیل تأکید داشته و پذیرش هرگونه شروط یکجانبه را مغایر با منافع ملی خود میداند. گزارشها حاکی از آن است که هیئت ایرانی با تکیه بر تجربه مذاکرات گذشته، بر حقوق خود پافشاری کرده و از پذیرش پیشنهادهایی که تأمینکننده منافع کشور نبوده، خودداری کرده است.
تیم امریکایی خواستار خروج اورانیوم غنیشده ۶۰درصدی، کاهش برد موشکها به ۷۰۰ کیلومتر و مشارکت امریکا در کنترل تنگه هرمز بود که با مخالف هیئت ایرانی مواجه شد. به گزارش نیویورکتایمز، امریکا خواستار بازگشایی فوری تنگه هرمز بود، اما ایران مخالفت کرد. این در حالی است که ایران روز شنبه به نشانه حسن نیت در میانه مذاکرات به ۱۶ کشتی مجوز عبور داد و دیروز هم دو کشتی پاکستانی اجازه عبور پیدا کردند، ولی به محض شکست مذاکرات، دوباره این تنگه را به روی کشورهای متخاصم بست.
درخواست امریکا برای مشارکت در کشتیرانی تنگه هرمز در حالی است که این کشور هیچ مشروعیت قانونی برای این کار ندارد و ترامپ هم بارها گفته که آنها از تنگه هرمز استفاده نمیکنند، ولی اکنون که ایران قوانین جدیدی برای آن وضع کرده تا عوارض دریافت کند، به خاطر منافع مالی دنبال بهرهبرداری از این آبراه است.
اصرار امریکاییها به خروج اورانیوم غنیشده و کاهش برد موشکها نیز در حالی است که تهران پیش از این گفته در مورد این مسائل حیاتی کوتاه نمیآید و نشان میدهد که نمایندگان واشینگتن حسن نیت نداشتند و آمده بودند تا در یک جلسه شکستهای ۴۷ ساله خود را جبران کنند که ایرانیها اجازه ندادند.
توسل ترامپ به محاصره دریایی
با وجود اینکه ایران در مورد وضعیت تنگه هرمز سرسختانه ایستاده، دونالد ترامپ بار دیگر مدعی شد که امریکا توان نظامی ایران را از بین برده و این تنگه به زودی باز خواهد شد. ترامپ در شبکه تروثسوشال مدعی شد: «جلسه بهخوبی پیش رفت، بیشتر موارد مورد توافق قرار گرفت، اما تنها موضوعی که واقعاً اهمیت داشت، یعنی هستهای، حل نشد.» او بلافاصله گفت که نیروی دریایی ایالات متحده روند محاصره کامل تمام کشتیهایی را که قصد ورود یا خروج از تنگه هرمز دارند آغاز خواهد کرد: «در نهایت به وضعیتی خواهیم رسید که همه اجازه ورود داشته باشند و همه اجازه خروج، اما ایران با مطرح کردن این موضوع که ممکن است جایی مینگذاری شده باشد، مانع این کار شده است.» ترامپ با این ادعا که این یک باجگیری در سطح جهانی است، تأکید کرد: رهبران کشورها، بهویژه ایالات متحده هرگز تسلیم باجگیری نخواهند شد. همچنین به نیروی دریایی خود دستور دادهام که در آبهای بینالمللی، هر کشتیای را که به ایران عوارض پرداخت کرده باشد، شناسایی و متوقف کند. هیچکس که چنین عوارض غیرقانونیای پرداخت کند، در آبهای آزاد عبور امن نخواهد داشت. ترامپ همچنین ادعا کرد: «ایرانیها پول میخواهند و مهمتر از همه دنبال برنامه هستهای هستند، ولی واشینگتن آماده است تا اندک توان نظامی ایران را از بین ببرد.»
تلاش ترامپ برای محاصره دریایی ایران نشان میدهد که سیاست پیشین او برای بازگشت به جنگ در صورت شکست مذاکرات، کنار گذاشته شده و با توجه به قدرتنمایی نیروهای مسلح ایران در مدت ۴۰ روز، رویارویی را وارد سطحی جدید کشیده است. تنها دقایقی بعد از اعلام محاصره دریایی، منابع از حادثه دریایی در سواحل یمن خبر دادند. مرکز هماهنگی دریایی بریتانیا (UKMTO) از وقوع یک حادثه در فاصله ۵۴ مایل دریایی جنوب غربی الحدیده در یمن گزارش داد و گفت که یک قایق کوچک حامل ۱۰ تا ۱۲ نفر که برخی از آنها مسلح بودند، به یک کشتی نزدیک شد.
امریکا مسبب شکست مذاکرات
هر چند امریکا سعی کرد توپ را در زمین ایران بیندازد و تهران را مسبب اصلی هرگونه شکست گفتوگوها معرفی کند، اما نمایندگان ایران میگویند که خواستههای واشینگتن زیادهخواهانه بود که مسیر توافق را سد کرد. اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت خارجه گفت: «در این مذاکرات در مورد یک سری مسائل و موضوعات به تفاهم رسیدیم، ولی در مورد دو الی سه موضوع مهم دیدگاهها از یکدیگر فاصله داشت و نهایتاً منجر به توافق نشد.» سخنگوی وزارت خارجه تأکید کرد: «نکته دیگری که باید مدنظر داشته باشیم، پیچیدگی مذاکرات و شرایط بود؛ برخی از موضوعات جدید به موضوع مذاکرات اضافه شده بود مثل تنگه هرمز و منطقه، و این خود شرایط، ویژگیها و مقتضیات خاص خود را دارد.»
به گفته بقائی، مذاکرات در یک فضای مملو از بدگمانی و سوءظن انجام شد. «به هر حال طرف امریکایی مرتکب تجاوز نظامی شده بود و لذا طبیعی است که از ابتدا نباید این انتظار وجود داشته باشد که ظرف یک جلسه بتوانیم به توافق برسیم و فکر نمیکنم کسی چنین انتظاری را داشته باشد، همان طور که گفتم این جلسه طولانیترین جلسهای بود که در یک سال اخیر داشتیم.» بقائی با بیان اینکه دیپلماسی کماکان ادامه دارد، تأکید کرد که تیم ایرانی پیگیر منافع ملت ایران است.
ایران به دلیل تجربه تلخ بدعهدیهای امریکا، اعتمادی به طرف مقابل ندارد و تا زمانی که به صورت مکتوب با خواستههای تهران اعم از توقف دائمی جنگ و لغو تحریمها موافقت نکند، فضای بدبینی همچنان ادامه خواهد داشت.
محمد مرندی، تحلیلگر مسائل بینالملل حاضر در پاکستان، نیز در ارتباط با نتیجه مذاکرات اسلامآباد گفت: «واضح است که دولت ترامپ مذاکره را جدی نمیگرفت.» همچنین برخی منابع به نقل از سیدعباس عراقچی، وزیر خارجه، نوشتند که اسرائیلیها مکرر با تیم امریکایی تماس میگرفتند تا خواستههای خود را به ایران تحمیل کنند که این مسئله تمرکز را از پرداختن به اختلافات واشینگتن و تهران به منافع اسرائیل تغییر داد. همچنین برخی فعالان سیاسی امریکا هم در شبکه ایکس نوشتند که ونس حافظ منافع اسرائیل بود نه امریکا و صلاحیت حضور در مذاکرات با ایران را نداشت.
از آنجا که به دلیل شکست مذاکرات اولیه احتمال ماجراجویی امریکا و رژیم صهیونیستی وجود دارد، ایران نیز برای همه سناریوها خود را آماده کرده است. کاظم غریبآبادی، معاون وزیر خارجه، با بیان اینکه این دور از گفتوگوها با ادوار قبلی متفاوت بود و ایران به عنوان مطالبهگر برای تحقق منافع خود حضور داشت، تأکید کرد: «سطح هیئت ایران در این دوره نشان از جدیت جمهوری اسلامی ایران دارد. ایران برای هر سناریویی آماده و جدی است. اگر سناریوی نظامی و دفاع باشد، کاملاً جدی است و در حوزه مذاکره و گفتوگو هم کاملاً جدی است و این جدیت ایران را نشان میدهد.»
پنجره دیپلماسی باز است
بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، عصر دیروز خواستار تداوم مذاکرات شد و توییت کرد: «وقتی چند ساعت پیش از آغاز جنگ با ونس دیدار کردم، این برداشت را داشتم که هم او و هم رئیسجمهور ترجیح واقعی و قوی برای پرهیز از درگیریهای جنگ دارند.» هرچند صهیونیستها و رسانههای همسو با آن تلاش میکنند تا روند دیپلماسی را شکستخورده جلوه داده و شرایط را برای جنگافروزی مجدد علیه ایران آماده کنند، اما بسیاری بر این باورند که میتوان در روزهای آینده به توافقاتی دست پیدا کرد. به گزارش روزنامه نیویورک تایمز، تحلیلگران میگویند که مسائل مورد اختلاف دو کشور آنقدر پیچیده و اختلافات آنها آنقدر ریشهدار است که دستیابی به توافق در یک دور مذاکرات بسیار بعید بوده است. به نظر میرسد مذاکرهکننده ارشد ایرانی روز یکشنبه، پس از آنکه مذاکرات صلح طولانی بین ایران و ایالات متحده نتوانست فوراً به توافقی برای پایان جنگ منجر شود، در را برای دیپلماسی آینده باز گذاشت.
میخائیل اولیانوف، نماینده روسیه در آژانس بینالمللی انرژی اتمی، هم در واکنش به اظهارات جیدی ونس در مورد نرسیدن به توافق با ایران گفت: «آیا واقعاً معاون رئیسجمهور انتظار داشت درباره موضوعی تا این حد پیچیده و چندوجهی، در عرض چند ساعت به توافق برسد؟ اگر طرف امریکایی به دنبال توافق است، باید خود را برای چندین دور مذاکره همراه با نشستهای متعدد در سطح کارشناسی آماده کند و این از بدیهیات دیپلماسی است.» شبکه العربیه هم مدعی شد که احتمال دارد آتشبس تمدید تا امکان ادامه تماسها و مذاکرات میان طرف امریکایی و ایرانی فراهم شود.
