جوان آنلاین: در قلب هر جنگ، جبههای است که کمتر از آن صحبت میشود؛ جبههای که نه با توپ و تانک، که با کتاب و دفتر و تفکر کودکان و نوجوانانی تعریف میشود که قرار است فردا را بسازند. امروز، آمارها روایتگر حمله وحشیانهای دیگر از سوی دشمن هستند، حمله به زیرساختهای امید و آیندهسازی. ۹۴۲ مدرسه آسیبدیده، رقمی که تنها آجر، سیمان و آهن نیست، بلکه پشت هر عددش، کلاسهای درسی است که دیگر از شور و شادی خالی و در هالهای از تعلیق گرفتار شدهاست، اما در میانه این ویرانی، نقشه دیگری نیز در حال ترسیم است؛ نقشهای برای بازآفرینی. از نایب رئیس کمیسیون آموزش مجلس که از «پویش ملی بازسازی» سخن میگوید و هشدار میدهد که پیامدهای روانی و آموزشی این فاجعه، اگر مهار نشود، به «آسیب یادگیری» و «عقبماندگی آموزشی»ای عمیق و ماندگار خواهد انجامید، تا عضو شورای شهر تهران که از بودجه و «طرح دوفوریتی» برای افزایش اعتبارات میگوید. این صداها، نوید یک همپیمانی بیبدیل را میدهند، همپیمانی میان دولت، مجلس، مدیران شهری و آن نیروی همیشه پایدار تاریخ این سرزمین، یعنی مردم و خیران.
مردم و مسئولان اینبار نیز پای کار آمدند تا برای زدودن گرد و غبار جنگ از چهره آموزش نهایت تلاششان را انجام دهند. این یک عزم ملی است برای تبدیل یک بحران به فرصتی تاریخی، فرصتی نه فقط برای بازسازی دیوارها، که برای برپاکردن مدارسی ایمنتر و مجهزتر. بیتردید جنگ هم نمیتواند بر اندیشهای که بر پایه همبستگی و امید قد بر میافرازد، پیروز شود. پیکره مدارس و قلب هموطنان برای شهادت دانشآموزان و معلمان اگرچه زخمی شده، اما همچنان مشق وطندوستی، همدلی و همبستگی در سرتاسر مدارس کشور در حال نوشتن است.
شتاب در بازسازی مدارس
روز گذشته علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش از ساختمانهای شهید باهنر و شهید رجایی بازدید کرد. این مجموعهها که از مهمترین واحدهای اداری، آموزشی و فناوری کشور محسوب میشوند، در جریان جنگ تحمیلی سوم و حملات نیروهای صهیونیستی- امریکایی خسارات جدی دیدهاند.
کاظمی در این بازدید بر ضرورت بازسازی سریع فضاهای آموزشی و عادیسازی هر چه زودتر شرایط تأکید و از تشکیل کارگروههای ویژه برای ارزیابی دقیق خسارات و تسریع در روند بازسازی خبر داد.
کارشناسان آموزشی، جنگ رمضان را یکی از جدیترین بحرانهای اخیر در حوزه زیرساختهای آموزشی میدانند، بحرانی که نهتنها ساختمانها، بلکه آینده تحصیلی هزاران دانشآموز را تحتتأثیر قرار دادهاست.
بر اساس آمارها، در این جنگ علاوه بر تخریب بخشهایی از فضاهای آموزشی، بیش از ۳۵۰ معلم و دانشآموز جان باخته و به بیش از هزارو۲۰۰ واحد آموزشی، اداری و فرهنگی- تربیتی خسارات جدی وارد شدهاست. ابعاد انسانی این حادثه، عمق فاجعه را تلخ و مشقتبار کردهاست.
۴۵ میلیارد تومان کمکهای مردمی
پیش از این، کاظمی با تأکید بر نقش خیرین مدرسهساز در بازسازی مدارس آسیبدیده اعلام کرده بود: «روند بازسازی مدارس با شتاب بیشتری دنبال میشود. حدود ۸ هزار پروژه آموزشی که پیشتر در دستور کار قرار داشت، اکنون با سرعت بالاتری در حال اجراست.»
او همچنین از شکلگیری پویشهای مردمی مانند «فرشتههای میناب» و «دوباره میسازمت وطن» خبر داد: «تاکنون حدود ۴۵ میلیارد تومان کمکهای مردمی از طریق این پویشها جمعآوری شده و خیرین کشورهایی مانند هند، پاکستان، عراق و ترکیه نیز مشارکت داشتهاند.»
کاظمی با قدردانی از مشارکت عتبه حسینیه در ساخت مدرسهای در میناب، به همکاری آستان قدس رضوی نیز اشاره کرد: «این نهاد آمادگی خود را برای ساخت چند مدرسه جدید و حمایت از خانوادههای شهدا اعلام کرده و قرار است یادمانهای ماندگاری برای این حوادث طراحی و اجرا کند.»
وعده بازسازی تا مهر
جنگ تحمیلی سوم و تخریب مدارس کشور در اثر اصابت موشکهای دشمن، باعث تعطیلی بیش از ۴۰ روزه آموزش حضوری شد و البته این آموزشهای مجازی تا پایان فروردینماه نیز ادامه دارد. علی فرهادی، سخنگوی وزارت آموزش و پرورش، با اشاره به تقویت سامانه «شاد» و نظارت معاونان آموزشی گفت: «با رصد وزیر و معاونان، آموزش مجازی تقویت و در حال انجام است.»
برای دانشآموزان دور شدن از فضای مدرسه و همکلاسیهایشان در شرایط جنگی دشوار بودهاست. فرهادی از توجه نظام آموزشی کشور به این مسئله خبر داد و گفت: «سامانه ۱۵۷۰ با ظرفیت ۶۰۰ مشاور، به صورت فعال برای ارائه مشاورههای آموزشی و درمانی به دانشآموزان در خدمت بودهاست.»
او تعداد مدارس آسیبدیده را ۹۴۲ واحد اعلام کرد و گفت: «این مدارس با کنشگری سریع وزارتخانه رصد و برای تعمیرشان برنامهریزی شدهاست.»
سخنگوی آموزش و پرورش با تأکید بر فعالیت بیوقفه این وزارتخانه، درباره تأمین بودجه افزایش حقوق فرهنگیان و بازسازی مدارس اظهار داشت: «در قانون بودجه ۱۴۰۵، اعتبار لازم برای هر دو موضوع پیشبینی شده و با اعلام آمادگی گسترده خیران، مشکلی وجود ندارد. تلاش میکنیم تا مهرماه بیشتر مدارس بازسازی شوند و برای مدارس کاملاً تخریبشده (۱۸ مدرسه) در بهار و تابستان مدرسه جایگزین قرار دهیم.»
فرهادی در پایان خاطر نشان کرد: «بیشترین آسیبها به استانهای هرمزگان، آذربایجان شرقی، تهران، اصفهان و کرمانشاه وارد شدهاست.»
هشدار پیامدهای عمیق جنگ بر آموزش
هفته اول فروردین ماه بود که فرشاد ابراهیمپور، نایبرئیس کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس با تأکید بر نقش آموزش در توسعه ملی، درباره پیامدهای مخرب جنگ اخیر هشدار داد: «جنگ نهتنها عرصه نظامی و امنیتی، بلکه بهطور بیسابقهای به زیرساختهای آموزشی کشور آسیب زده و مدارس بسیاری را در نقاط مختلف تخریب کردهاست.»
او با اشاره به آمارهای رسمی و بینالمللی، نمونه شاخص این آسیبها را حمله موشکی به مدرسه «شجره طیبه» در میناب عنوان کرد که در ۹ اسفند ۱۴۰۴ منجر به تخریب کامل ساختمان و شهادت یا مجروحیت بیش از ۱۶۸ دانشآموز، معلم و همراه شد.
ابراهیمپور تأثیر روانی و آموزشی را فراتر از آمار دانست و گفت: «تعطیلی مدارس، جابهجایی کلاسها و اضطراب ناشی از ناامنی، باید به درستی مدیریت شود تا در سالهای آینده منجر به آسیب یادگیری، ترک تحصیل و عقبماندگی آموزشی نشود.»
او در مورد مسئولیت بازسازی توضیح داد: «اگرچه مسئولیت فنی و اجرایی بر عهده دولت و سازمان نوسازی مدارس است، اما با توجه به وسعت تخریب، منابع دولتی به تنهایی کافی نیست. بر همین اساس، بر مشارکت گسترده مردم و خیران مدرسهساز تأکید داریم. تجربه تاریخی کشور پس از حوادثی مانند زلزله نشان میدهد مشارکت مردمی میتواند زمان بازسازی را کوتاه و کیفیت آن را افزایش دهد.»
ابراهیمپور با اشاره به لزوم همافزایی ملی، پیشنهاد راهاندازی «پویش ملی بازسازی مدارس آسیبدیده از جنگ» را مطرح کرد و گفت: «این پویش باید زمینه همکاری دولت، مجلس، نهادهای مردمی، بخش خصوصی و خیران را فراهم آورد تا مدارس نهتنها بازسازی، بلکه با استانداردهای ایمنی و آموزشی بالاتری نسبت به قبل بازسازی شوند.»
او در مورد چالش بازماندن دانشآموزان از تحصیل افزود: «تا زمان بازسازی، باید از راهکارهای جایگزین مانند استفاده از فضاهای آموزشی دیگر در منطقه، شیفتبندی کلاسها، تجهیز مدارس موقت استاندارد و تلفیق آموزش حضوری با مجازی استفاده کرد تا وقفه در یادگیری به حداقل برسد.»
نایبرئیس کمیسیون آموزش مجلس با نگاهی جامعتر هشدار داد: «جنگ بر عوامل اجتماعی، خانوادگی و اقتصادی نیز تأثیر میگذارد. بنابراین، بازسازی مدارس باید همراه با بازسازی اجتماعی و حمایت از دانشآموزان و معلمان باشد تا آثار روانی و تحصیلی جنگ کاهش یابد.» او در پایان گفت: «مدارس نماد امید، توسعه و آیندهسازی هستند. تخریب آنها ضربهای عمیق به سرمایه انسانی کشور است. بازسازی و حفاظت از فضاهای آموزشی باید به اولویت ملی تبدیل شود تا نسل آینده بتواند مسیر یادگیری و رشد خود را بدون اختلال ادامه دهد.»
مسئولیتی سنگینتر از قبل
تهران از جمله شهرهایی بوده که مدارس آن، آسیب قابلتوجهی دیدهاست. علوی، عضو شورای شهر تهران، با اشاره به لزوم همکاری بیندستگاهی اعلام کرد: «شورای شهر تهران همواره خود را در کنار معلمان و دانشآموزان میبیند. برای سال ۱۴۰۵، حتی پیش از آغاز جنگ، اعتباری بالغ بر ۵۰۰ میلیارد تومان جهت تجهیز و بهسازی مدارس در بودجه مناطق بیستودوگانه مصوب شدهبود، اما اکنون مسئولیت ما سنگینتر شدهاست.»
او ادامه داد: «مدیریت شهری با احساس مسئولیت مضاعف، شانه به شانه آموزش و پرورش به میدان آمدهاست. کمیته مشارکتهای مردمی در حال تهیه طرحی دوفوریتی برای افزایش چشمگیر اعتبارات بازسازی است تا به عنوان بازوی اجرایی و حمایتی در کنار این وزارتخانه باشیم.»
علوی در پایان با بیان تعهدی امیدوارکننده گفت: «ما به شهروندان اطمینان میدهیم که با نصرت الهی و مشارکت مردم، تمامی مدارس آسیبدیده را زیباتر، مجهزتر و مستحکمتر از پیش بنا خواهیم کرد تا فرزندان این مرز و بوم در امنترین سنگرهای دانایی به تحصیل ادامه دهند.»
وعده تسهیلات برای بازسازی مدارس غیردولتی
در میان مدارس آسیبدیده، شمار قابلتوجهی نیز مدارس غیردولتی هستند که بازسازی آنها تابع قوانین مدارس دولتی نیست. احمد محمودزاده، رئیس سازمان مدارس و مراکز غیردولتی، در این رابطه اعلام کرد: «پیگیریهای لازم برای ارائه تسهیلات و حمایتهای مالی به منظور بازسازی مدارس غیردولتی آسیبدیده آغاز شدهاست» و وعده داد این روند با سرعت مناسب پیش خواهد رفت.
او آمار مدارس غیردولتی آسیبدیده را ۱۴۶ ساختمان در استانهای مختلف عنوان کرد.
رضا زینیوندمقدم، مدیر کل مدارس و مراکز غیردولتی نیز با اشاره به مصوبه شورای راهبردی و تأکید وزیر آموزش و پرورش گفت: «ارزیابی و مستندسازی خسارتها در حال انجام است و پس از تکمیل گزارشهای کارشناسی، تسهیلات لازم برای تعمیر یا بازسازی واحدهای غیردولتی آسیبدیده اختصاص خواهد یافت.»
به گزارش «جوان» اکنون سرنوشت یک نسل در میانه مدارس تخریب شده و آسیبدیده و میان نقشههای معماری و جرثقیلها، در حال نوشتهشدن است. نتیجه آن را نه در بودجهها و تسهیلات و مصاحبههای مسئولان، که در گامهای دانشآموزانی باید یافت که از کنار تابلوی «احتیاط، عملیات بازسازی» میگذرند و وارد کلاسی میشوند که بوی گچ تازه میدهد. زمان در حال شمارش است و فاصله میان آخرین موشکی که مدارس را آوار کرد تا نخستین زنگ بازگشت دانشآموزان به کلاسهای درسشان شمرده میشود. این فاصله است که معیار نهایی برای سنجش اراده مسئولان و مردم برای دفاع از آیندهشان را نشان میدهد.
