«ایران متحد؛ پلیس فداکار» عنوان شعاری است که فرمانده انتظامی برای امسال برگزیده است. ایران متحد، ملتی هستند که زیر باران موشکها در خیابانها ماندهاند و پلیس فداکار، مدافعان امنیت هستند که دل هایشان برای تامین امنیت مردم میتپد. با بروز جنگ بسیاری از شهروندان ناگزیر به ترک محل زندگی خود شدند و ساختمانهای بسیاری در حملات دشمن تخریب شد. هلال احمر روز گذشته گزارش داد ۱۰۲ هزار و ۴۳ واحد غیرنظامی شامل ۲۰ هزار و ۹۱۷ واحد تجاری و ۸۰ هزار و ۲۱۲ واحد مسکونی آسیب دید. درتهران ۳۱ هزار و ۵۶۲ واحد مسکونی و تجاری کاملا از بین رفتند و یا آسیبهای جدی دیدند. در چنین شرایطی هستند مجرمانی که وضعیت موجود را به فرصتی برای رسیدن به اهداف مجرمانه خود میبینند و تلاش میکنند از جراحتهای به جای مانده بر دل شهرها خواستههای خود را دنبال کنند. در همین حال فرمانده پلیس آگاهی کشور گزارش داد گشتهای ویژه پلیس در سراسر کشور فعال شده است به گونهای که باندهای سرقت بسیاری متلاشی و اموال مسروقه بسیاری کشف شد. فرمانده مرزبانی هم با تاکید بر برقراری امنیت در مرزها گزارش داد تردد در گذرگاههای مرزی و مسیرهای ارتباطی با کشورهای همسایه بدون مشکل و با تکیه بر دیپلماسی فعال و تعامل سازنده انجام میشود.
طبیعی است که در چنین شرایطی، یکی از بزرگترین نگرانیهای مردم، امنیت خانهها و اموالشان باشد. وقتی خانوادهای ناچار میشود خانه خود را برای مدتی ترک کند، این سؤال مدام در ذهنش تکرار میشود: آیا خانهام سالم میماند؟ آیا کسی به اموالم دستاندازی نمیکند؟ این نگرانی کاملاً طبیعی است. خانه فقط یک ساختمان نیست؛ مجموعهای از خاطرات، داراییها و حاصل سالها تلاش یک خانواده است. اما در همین روزهای دشوار، مجموعهای از تدابیر امنیتی در شهرها اجرا شده تا مردم بدانند خانههایشان تنها نیست.
در بسیاری از مناطق شهری، گشتهای انتظامی و نیروهای امنیتی حضور خود را افزایش دادهاند و به پلیس این اختیار داده شده است به سمت مجرمان شلیک کند. گشتهای بسیج، کلانتریها و پاسگاهها به صورت شبانهروزی فعال هستند و گشتهای محلهای در کوچهها و خیابانها رفتوآمد میکنند. در ورودی و خروجی برخی شهرها و محلات نیز ایستگاههای بازرسی فعال شده تا هرگونه رفتوآمد مشکوک کنترل شود.
این اقدامات با یک هدف روشن انجام میشود: مردم حتی در شرایط جنگی نیز نباید نگران امنیت اموالشان باشند.
از سوی دیگر، اعلام شده است که با هرگونه تلاش برای سوءاستفاده از شرایط بحران و دستاندازی به اموال مردم، برخورد قاطع صورت خواهد گرفت. در واقع کسانی که تصور میکنند در فضای جنگی میتوانند از خانههای خالی یا ساختمانهای آسیبدیده سوءاستفاده کنند، باید بدانند که چنین اقداماتی با واکنش جدی نیروهای امنیتی روبهرو خواهد شد.
اما در کنار همه این اقدامات، یک واقعیت مهم وجود دارد: امنیت محلهها تنها با حضور نیروهای رسمی برقرار نمیشود؛ مردم نیز بخشی از این زنجیره امنیت هستند.
تجربه بسیاری از بحرانها نشان داده است که وقتی همسایهها نسبت به محیط اطراف خود حساس باشند، احتمال وقوع جرم به شکل قابل توجهی کاهش مییابد. یک نگاه دقیق به رفتوآمدهای غیرعادی، یک تماس کوتاه برای اطلاعرسانی و حتی توجه ساده به اتفاقات محله میتواند نقش مهمی در جلوگیری از وقوع جرم داشته باشد. اگر فردی در محله با رفتوآمدهای غیرمعمول، جابهجایی مشکوک وسایل یا تلاش برای ورود به خانههای خالی روبهرو شد، بهترین اقدام اطلاع دادن به پلیس است. چنین گزارشهایی میتواند از وقوع سرقت یا آسیبهای بیشتر جلوگیری کند.
در واقع، همکاری مردم و نیروهای انتظامی میتواند امنیت محلهها را چند برابر کند. در کنار این موضوع، توجه به برخی نکات ساده نیز میتواند نگرانی خانوادهها را کمتر کند. برای مثال، اگر خانوادهای خانه خود را ترک میکند، بهتر است در صورت امکان با یکی از همسایگان مورد اعتماد هماهنگ کند تا گاهی به وضعیت خانه سر بزند. روشن کردن چراغ در برخی ساعات یا بررسی دورهای ساختمان میتواند نشانهای از حضور و مراقبت باشد و احتمال سوءاستفاده را کاهش دهد. همچنین اطلاع دادن به مدیر ساختمان یا همسایهها درباره سفر یا ترک موقت خانه، کمک میکند دیگران نیز نسبت به آن واحد مسکونی توجه بیشتری داشته باشند. در چنین شرایطی، محلهها میتوانند به یک شبکه مراقبت جمعی تبدیل شوند؛ شبکهای که در آن هر همسایه مراقب خانه همسایه دیگر است. در کنار امنیت فیزیکی، موضوع مهم دیگری نیز وجود دارد: امنیت روانی مردم.
جنگ علاوه بر خسارتهای مادی، فشار روانی زیادی نیز بر جامعه وارد میکند. شایعات، اخبار نگرانکننده یا بزرگنمایی خطرات میتواند اضطراب مردم را بیشتر کند. به همین دلیل لازم است در چنین شرایطی، اطلاعات درست و دقیق جایگزین شایعات شود.
مردم باید بدانند که در کنار دفاع از کشور در میدانهای نبرد، حفظ امنیت شهرها و محلهها نیز به طور جدی دنبال میشود. نیروهای انتظامی، گشتهای محلی و نهادهای امنیتی شبانهروز برای حفاظت از آرامش جامعه فعالیت میکنند. همین آگاهی میتواند تا حد زیادی از نگرانی خانوادههایی که ناچار به ترک موقت خانههایشان شدهاند بکاهد. در نهایت باید به یک حقیقت مهم اشاره کرد: جامعهای که در آن مردم به یکدیگر اعتماد داشته باشند، کمتر در برابر بحران آسیب میبیند. اگر همسایهها مراقب یکدیگر باشند، اگر مردم نسبت به محیط اطراف خود بیتفاوت نباشند و اگر همکاری میان جامعه و نیروهای امنیتی ادامه داشته باشد، حتی در سختترین روزها نیز امنیت شهرها حفظ خواهد شد.
خانههایی که امروز موقتاً خالی شدهاند، خانههایی هستند که صاحبانشان روزی دوباره به آن بازخواهند گشت. مهم آن است که در این فاصله، محلهها و شهرها به دست کسانی سپرده شده باشد که دلشان برای امنیت مردم میتپد؛ و این همان چیزی است که میتواند در دل روزهای سخت، احساس آرامش و اطمینان را در جامعه زنده نگه دارد.
