جوان آنلاین: بازار جهانی نفت این روزها شاهد رفتارهای متفاوت از گذشته است که بیش از هر چیز نوعی بیانگر تغییر در نحوه ادراک ریسکهای سیاسی تلقی میشود. افزایش دوباره قیمت نفت پس از اظهارات اخیر رئیس رژیم آمریکا، نشانهای از این تغییر محسوب میشود چه آنکه بیتوجه به دروغبافیهای رژیم آمریکا برای مدیریت بازار انرژی مسیر خود را میرود و طبعا زمانی که تهدیدها اثرگذاری خود را از دست میدهند، بازار به سمت واقعیتهای عینی حرکت میکند و این دقیقا همان اتفاقی است که اکنون در حال رخ دادن است.
در هفته گذشته، اعلام یک مهلت زمانی برای مذاکرات با ایران که در راستای فریب رژیم تروریستی آمریکا مطرح شد، توانست بهطور موقت قیمت نفت را مقداری کاهش دهد چراکه بازار در آن مقطع، این پیام را بهعنوان نشانهای از احتمال تغییر در مواضع ایران مقتدر تفسیر کرد و واکنش خود را در قالب افت قیمتها نشان داد. اما تکرار همان الگو با ادبیاتی متفاوت، این بار نتیجهای معکوس به همراه داشت به طوری که تعویق جدید در تهدید حمله به تاسیسات انرژی کشورمان که باز هم در راستای فریب دشمن قابل تحلیل است، باعث کاهش قیمت نشد، بلکه بازار را به سمت افزایش دوباره هدایت کرد.
این تفاوت واکنش را باید در کاهش اعتبار سیگنالهای سیاسی جستوجو کرد. بازار نفت بهطور سنتی به اخبار ژئوپلیتیک حساس بوده است و این حساسیت وقتی تشدید میشود که پیامها از انسجام و قابلیت تحقق برخوردار باشند. هنگامی که تهدیدها بهصورت مکرر مطرح میشوند و در عمل بهخاطر تهدید قاطعانه جمهوری اسلامی ایران مبنی بر زدن سر در مقابل چشم، به اقدام مشخصی منجر نمیشوند، بهتدریج اثرگذاری خود را از دست میدهند. در چنین شرایطی، فعالان بازار ترجیح میدهند تصمیمات خود را بر اساس دادههای واقعی و قابل سنجش اتخاذ کنند.
بازار نفت به مرحلهای از بلوغ رسیده که میان «گفتار سیاسی» و «واقعیت عملی» تمایز قائل میشود. افزایش قیمتها پس از توئیت اخیر رئیس رژیم تروریستی آمریکا، در واقع بازتاب این درک جدید است که بازار متوجه استفاده این رژیم از حربه کثیف فریب در مقابل مقاومت جانانه محور مقاومت شده است، اما ریسکهای ساختاری همچنان پابرجاست. این ریسکها بیشتر به وضعیت میدانی در منطقه و بهویژه تنگه هرمز مرتبط است؛ جایی که ایران در حال اعمال کنترل بیشتری بر تردد کشتیها است.
در این میان، نقش ایران بهعنوان یک بازیگر تعیینکننده در بازار انرژی بیش از گذشته برجسته شده است. مدیریت هدفمند تنگه هرمز و ایجاد سازوکارهای نظارتی جدید، نشان داده است که ایران توانایی تاثیرگذاری مستقیم بر جریان عرضه انرژی را دارد و ین واقعیت باعث شده است که بازار، تحولات مرتبط با ایران را با دقت بیشتری دنبال کند و وزن بیشتری به آن بدهد.
افزایش قیمت نفت به بالای ۱۰۹ دلار را باید در همین چارچوب تحلیل کرد. بازار به این جمعبندی رسیده است که تهدیدهای لفظی نمیتواند جایگزین واقعیتهای میدانی شود. در شرایطی که مسیرهای انتقال انرژی با محدودیت مواجه شده و هزینههای حملونقل افزایش یافته است، انتظار کاهش پایدار قیمتها چندان منطقی به نظر نمیرسد. این موضوع بهویژه برای کشورهایی که به واردات انرژی وابسته هستند، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
از منظر اقتصادی، این تحولات پیامدهای قابل توجهی به همراه دارد. افزایش قیمت نفت میتواند به رشد هزینههای تولید و در نهایت افزایش تورم در سطح جهانی منجر شود. در مقابل، کشورهایی که از منابع انرژی برخوردار هستند، فرصت بیشتری برای بهرهبرداری از این شرایط خواهند داشت. ایران در این میان، با وجود فشارهای خارجی، توانسته است جایگاه خود را بهعنوان یک بازیگر اثرگذار حفظ کند.
پیوند این تحولات با شعار سال نیز قابل توجه است. زمانی که اقتصاد یک کشور با فشارهای خارجی مواجه میشود، اهمیت تکیه بر ظرفیتهای داخلی و مدیریت هوشمند منابع بیش از پیش نمایان میشود. تجربه اخیر بازار نفت نشان میدهد که اتکا به توان داخلی و استفاده از ابزارهای راهبردی میتواند در برابر فشارهای خارجی، نوعی موازنه ایجاد کند. این همان رویکردی است که در سیاستهای کلان اقتصادی کشور مورد تاکید قرار گرفته است.
در شرایطی که بیثباتی در سطح بینالمللی افزایش یافته، کشورهایی موفقتر عمل میکنند که بتوانند تصمیمات خود را بر اساس تحلیل دقیق شرایط اتخاذ کنند. ایران با مدیریت تنگه هرمز و حفظ جریان تجارت انرژی، نشان داده است که میتواند میان ملاحظات امنیتی و اقتصادی تعادل برقرار کند. این تجربه میتواند بهعنوان یک الگو در سایر حوزههای اقتصادی نیز مورد توجه قرار گیرد.
بازار نفت اکنون در حال ارسال این پیام است که دوره اثرگذاری تهدیدهای سیاسی به پایان رسیده و این ایران است که هر حرفی که میزند، برای تاثیرگذاری واقعی، اقدامات عملی نیز انجام دهد. در چنین فضایی، کشورهایی که از ابزارهای واقعی قدرت برخوردار هستند، دست برتر را خواهند داشت. ایران با تکیه بر موقعیت ژئوپلیتیک و منابع انرژی خود، توانسته است در این معادله نقش فعالی ایفا کند.
در نهایت، آنچه از تحولات اخیر میتوان برداشت کرد، تغییر در قواعد بازی در بازار انرژی است. بازاری که روزگاری به هر سیگنال سیاسی واکنش نشان میداد، اکنون به مرحلهای رسیده که به واقعیتهای قابل لمس توجه میکند. این تغییر، فرصتهایی را برای کشورهایی فراهم میکند که بتوانند از ظرفیتهای خود بهدرستی استفاده کنند. ایران در شرایط کنونی، با بهرهگیری از این ظرفیتها، توانسته است جایگاه خود را در این بازار حفظ کرده و حتی تقویت کند.
