جوان آنلاین: هر قدر که دولت شاخصهای جدید خوشهبندی و دهکبندیها را برای تخصیص کالابرگ و یارانه توضیح میدهد، بیشتر به این اقدامات عجولانه میتوان پی برد. دولت تا مهر ماه امسال یارانه نقدی ۸میلیوننفر را حذف کرد، اما به دلیل رشد نرخ تورم و جراحی اقتصادی در آذر و دی ماه مجبور شد به ۸۵میلیون ایرانی کالابرگ یک میلیونتومانی تخصیص دهد. حال در شرایطی که همین کالابرگ هم در مقابل گرانیهای یک ماه اخیر خنثی شده است، از دولت خبر میرسد از اردیبهشت سال آینده شاخصهای جدیدی برای پرداخت یارانه نقدی و کالابرگ در دستور کار قرار گرفته است. محمد خوشچهره، استاد دانشگاه معتقد است در روشهای مطرحشده نوعی محدودنگری و خامی دیده میشود که باید دولت و مجلس آن را اصلاح کنند و به جای واژه معیشت، «ارتقای سطح رفاه ملی» را مدنظر قرار دهند و اتاق جنگ نظام سلطه را جدی بگیرند تا مسئله معاش مردم به خطر نیفتد.
شاخصهای سنجش سطح درآمد مردم و استطاعت مالی خانوار از سوی دولت همواره مبهم، غیرشفاف و از دیدگاه صاحبنظران غیرمنطقی و نادرست است. از سال ۱۳۸۹ تاکنون (آغاز هدفمندی یارانهها) مردم همواره شاهد اقدامات عجولانه و طرحهای خام و سطحی در بخش تخصیص یارانه نقدی هستند. دولتها به بهانههای مختلف دهکبندیها را تغییر و یارانههای برخی خانوار را حذف کردهاند. با حذف این یارانهها مجدداً سطح زندگی مردم تنزل کرده و در دهکهای ۶ یا ۷ درآمدی قرار گرفتهاند. بعضاً میزان تراکنشهای افراد، حتی پرداخت اجاره محل سکونت به عنوان تراکنش بالا ثبت شده و با افزایش تراکنشها مشمول حذف یارانه نقدی شدهاند، همچنین اخذ وام ازدواج یا تسهیلات بانکی برای عمل جراحی یا گرفتن قرض از دوستان و آشنایان و واریز آن به حساب سرپرست خانوار برای انجام خدمات پزشکی و دارویی موجب حذف یارانه نقدی شده است.
معیارهایی مبنی بر درآمد ۱۰ تا ۳۰میلیونتومانی، داشتن خودرو و خانه مسکونی به عنوان شاخص خانواده مرفه همواره مورد انتقاد مردم و کارشناسان اقتصادی است. متأسفانه دولت در شاخصهای دهکبندی خانوار، هزینه مسکن (اصلیترین هزینه ماهانه خانوار)، آموزش و بهداشت و درمان را نادیده میگیرد و صرفاً تأمین کالری مورد نیاز بدن را مورد توجه قرار میدهد و با رواج واژهای با عنوان معیشت، یارانه نقدی و کالابرگ را تخصیص میدهد. به عنوان مثال، وزیر رفاه در آبان ماه امسال در تشریح دهکبندیها و قطع یارانه دهکهای ۸ تا ۱۰ گفت: «هرکسی که در تهران مالک خانه باشد و کل درآمد خانواده سهنفرهاش ۳۰میلیونتومان در ماه باشد، جزو سه دهک بالاست و نباید یارانه نقدی دریافت کند. اگر مستأجر باشد، با حدود ۴۲میلیونتومان درآمد، یارانهاش حذف میشود و به دهک هشتم ورود میکند. با همین متر و معیار درآمدی، پس از جنگ (!) شروع به حذف یارانهبگیران سه دهک بالا و هر ماه ۳ میلیوننفر را حذف کردهایم. میتوانیم این مسیر را ادامه دهیم تا کل ۲۷میلیوننفر از یارانه نقدی خارج شوند.»
وی برای نشان دادن تصویری از وضعیت عمومی خانوارها تأکید میکند: «۵۳درصد از خانوادههای ایران، خودرو دارند و ۴۷درصد فاقد خودرو هستند، سطح درآمد هم تقریباً همینطور متفاوت است.»
این اظهارات موجب گلایه مردم شد، زیرا در اظهارات میدری شاخص مسکن و اجارهخانه، هزینههای درمان و آموزش اصلاً دیده نشده و جای اشکال است، همچنین در شاخصهای جدیدی که دو روز گذشته وزارت رفاه پس از فشارهای شدید مجلس رونمایی کرده است نیز هزینههای مسکن، آموزش و بهداشت و درمان نادیده گرفته شده است و ۸۵درصد جمعیت کشور در جمع یارانهبگیران قرار گرفتهاند.
اقدامات دولت در بخش یارانهها و کالابرگ عجولانه است
محمد خوشچهره، استاد دانشگاه و تحلیلگر اقتصادی در گفتوگو با «جوان» طرحهای حمایتی دولت را در بخش یارانه نقدی و تخصیص کالابرگ عجولانه میداند و معتقد است: دولت تلاش میکند به مردم خدمتی ارائه کند، اما طرحها خام و روشهای اجرا سطحی هستند. اقدامات دولت صرفاً نقش مسکن دارد و تلاش میشود با شوکدرمانی کار را پیش ببرند، در حالی که این کارها نه تنها مشکلات را تسکین نمیدهد، بلکه به اصطلاح خوابآور است. وی گفت: دولت و مجلس هنوز تعریف درستی از واژه معیشت ندارند و نمیدانند هدف اصلی از بهبود معیشت مردم چیست. معیشت به معنای زندگی و در ادبیات اقتصادی به معنای ارتقای سطح رفاه ملی و بهبود عمومی سطح زندگی است. در سایر کشورها، دولت برای رسیدن سطح زندگی مردم به رفاه عمومی شاخصهایی را در نظر میگیرد و تمام هزینههای خانوار را مقابل درآمد ماهانهشان قرار میدهد تا بتواند به درستی سطح زندگی و استطاعت مالی خانوار را بسنجد.
خوشچهره افزود: در ایران این شاخصها مطرح نیست. مهمترین هزینه خانوار که مسکن است متأسفانه به فراموشی سپرده شده و اصلاً برنامهای برای آن پیشبینی نشده است. علاوه بر این هزینههای آموزش، بهداشت و درمان، پوشاک و حتی تفریح نیز معیار قرار نمیگیرد و درآمد را مقابل خرید مواد غذایی قرار دادهاند و بر اساس آن توان اقتصادی خانوار را ارزشیابی میکنند. در کشورمان پنج، شش سال است از واژه معیشت استفاده میشود، بدون اینکه مفهومسازی درست و برنامهریزی برای تحقق اهداف وجود داشته باشد.
خوشچهره گفت: دولت و مجلس فقط به خوراک خانوار و تأمین کالری مورد نیاز افراد خانواده توجه میکنند و فقط چند قلم را به عنوان اقلام ضروری مدنظر قرار میدهند. به عنوان مثال در بخش لبنیات فقط دو تا سه قلم کالا مورد حمایت است، در حالی که بر اساس آمار ۲۵درصد مردم ایران فقط شیر مصرف میکنند و سرانه مصرف بسیار پایین است. تمامی نیازهای خانوار در سبد کالا جمع شده است. مجلس ساعتها وقت میگذارد برای طراحی سازوکار و نحوه تخصیص این سبد. در نهایت دولت برنامه دیگری جایگزین آن میکند و هر بار با اجرای این کمکهای حمایتی «مسابقه پول و قیمت» به راه میافتد و همچنان قدرت خرید مردم روزبهروز کاهش مییابد. این استاد دانشگاه تصریح کرد: متأسفانه آشفتگی جدی در اجرای این برنامههای حمایتی وجود دارد و شک ندارم اتاقهای فکر موساد برای فشار بیشتر اقتصادی بر مردم روزبهروز فعالتر شده و پیشرفت میکند. مهمترین معضل فعلی کشور افت ارزش پول ملی است که دولت و مجلس برای رفع آن اصلاً برنامهای ندارند. اگر دولت برای مسئله معاش مردم فکری نکند، انسجام ملی و مشارکت مردم که برای مقابله با دشمن ضروری است، از بین میرود. با این لشکر بیکاری و فشارهای اقتصادی که بر دوش مردم است، انگیزه دفاع از کشور و مشارکت برای حمایت از نظام و حکومت پایین میآید. متأسفانه در طول این سالها مأموران اسرائیلی با آسیبشناسی مشکلات اقتصادی مردم گاه در تصمیمگیریهای دولت نفوذ کردهاند و مشاورههای غلط میدهند و با عنوان غفلت، سوار بر جریانی شدهاند که درک صحیح از واژهها و بهبود و رفاه عمومی مردم ندارند. در کنار این جریانها، برخی از جناحها و گروههای سیاسی به دنبال منافع خود هستند و مأموریتشان خیانت به کشور است. دولت و مجلس باید اتاق جنگ نظام سلطه را جدی بگیرند و برای خنثی شدن نقشههای آنها تدابیری اتخاذ شود.
چه میزان درآمد باعث حذف یارانه میشود؟
معاون رفاه و امور اقتصادی وزیر کار ضمن تشریح جزئیات حذف دهکبندی از دریافت یارانه گفت که در بحث حذف یارانه، کل درآمد اعضای خانواده و ارزش کل خودروهای اعضای خانواه را جمع میبندیم که بر همین اساس خانوارهایی که درآمد یک نفره آنها بیش از ۳۰میلیونتومان و درآمد خانواده دو نفره بیش از ۳۶میلیونتومان باشد، از دریافت یارانه حذف میشوند.
یعقوب اندایش در یک گفتوگوی تلویزیونی به تشریح جزئیات حذف دهکبندی از دریافت یارانه اشاره و اظهار کرد: مبنا مصوبه هیئت وزیران است که ۲۵آذرماه مصوب شده و در آنجا چند شرط گذاشته شده و یکی از شروط درآمد است.
معیار حذف یا ماندن یارانه دارایی و درآمد کل خانوار است
معاون رفاه و امور اقتصادی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در پاسخ به این پرسش که آیا تصور بر این است که با ۳۰میلیونتومان میتوان یک زندگی را اداره کرد؟ گفت: اطلاعات ما میگوید که اگر بخواهیم بر مبنای درآمدها حذف کنیم، فقط ۱۵درصد جامعه حذف میشوند و باقی یعنی ۸۵درصد یارانهبگیر خواهند بود. اندایش ادامه داد: غیر از این دو، شرط دیگر هم هست که خودرو، املاک و مستغلات و خانه است که مجموع اینها اگر بالاتر از ۵۰میلیاردتومان باشد، مشمول حذف یارانه میشود.
وی در پاسخ به این پرسش که آیا این مسئله فقط مشمول سرپرست خانوار میشود یا اعضای خانواده را هم دربرمیگیرد؟ توضیح داد: همه خانوار را یکجا میبینیم، مثلاً اگر کل خانواده چهار خودرو داشته باشند یا جمعاً ۱۵۰میلیونتومان درآمد داشته باشند، یکجا جمع میزنیم و بر مبنای آن مشمول حذف یا عدمحذف قرار میگیرند. معاون رفاه و امور اقتصادی وزیر کار افزود: در مورد خودرو نیز به همین ترتیب است و اگر مجموع ارزش خودروهای خانوار بالاتر از ۵میلیاردتومان باشد، مشمول حذف میشوند، بنابراین دیگر بحث دهکبندی مطرح نیست که فرد جزو دهک۹ یا دهک۱۰ است و باید حذف شود بلکه فقط مبنا درآمد، خودرو و خانه لوکس است.
به گفته اندایش ترتیب به این نحو است که سازمان امور مالیاتی تأیید میکند که درآمد مشمول مالیاتی این فرد بالاتر از ارقامی است که اعلام شده و باید حذف شود و در عین حال خودروی لوکس یا املاک لوکس دارد.
