جوان آنلاین: ترامپ که پس از دیدار با نتانیاهو گفته بود ترجیح میدهد مسیر دیپلماسی با ایران را دنبال کند، حالا لحن خود را تغییر داده و در تازهترین موضع خود که بیشتر به تهدید شباهت داشت، گفت که «غنیسازی صفر» هدف اصلی واشینگتن است و حتی مدعی شد در صورت شکست مذاکرات که خودش نیز به آن خوشبین نیست، تغییر رژیم میتواند بهترین گزینه باشد. این مواضع تند درست پیش از دور دوم مذاکرات هستهای در ژنو نهتنها گرهی از اختلافات دو طرف باز نمیکند بلکه میتواند فرصتهای دیپلماسی را محدود کند، زیرا ایران بارها توقف غنیسازی را خط قرمز خود اعلام کرده و بر مواضع اصولی خود پایبند مانده است و با ادعاهای مکرر ترامپ برای اعزام ناوهای جدید به خاورمیانه هم بعید است گشایشی به نفع واشینگتن ایجاد شود.
به گزارش «جوان»، درحالی که مقامات ایرانی بارها تأکید کردهاند درهای دیپلماسی باز است و در صورتی که طرف امریکایی بر اساس احترام متقابل برخورد کند، امکان دستیابی به توافقی درباره برنامه هستهای وجود دارد، مسئولان واشینگتن همچنان بر خواستههای بلندپروازانه خود پافشاری میکنند. هرچند هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه اعلام کرده بود دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا با غنیسازی ایران در محدودههای مشخص شده موافقت کرده، اما اظهارات جدید ترامپ نشان داد که «در به همان پاشنه سابق میچرخد.»
ترامپ بامداد شنبه در گفتوگو با خبرنگاران در پاسخ به این سؤال که شما گفتید سایتهای هستهای ایران به کلی از بین رفته است، الان چه چیزی برای مذاکره باقی مانده است، گفت: «خب، شما میتوانید هر چه گرد و غبار در آنجا وجود دارد را دریافت کنید. اگر این کار را انجام دهیم، این کمترین مأموریت خواهد بود، اما میدانید، احتمالاً هر چه باقی مانده است را میگیریم. همانطور که میدانید محو شده است.»
ترامپ همچنین در این باره که ایران برای جلوگیری از درگیری نظامی چه کارهایی میتواند بکند، مدعی شد: «توافقی را به ما بدهند که باید بار اول به ما میدادند. آنها با ما معامله درستی انجام نمیدهند. آنها میخواهند صحبت کنند، اما تا اینجای کار زیاد حرف میزنند و هیچ اقدامی انجام نمیدهند.» ترامپ بار دیگر تأکید کرد که ایالات متحده با هرگونه غنیسازی هستهای توسط ایران مخالف است. وی مدعی شد: «مذاکره با ایران بسیار دشوار بوده است. فکر میکردم در دوره قبلی به توافق برسیم. آنها اکنون آرزو میکنند کاش این کار را کرده بودند.» به گزارش برخی منابع، امریکاییها در دور اول مذاکرات در عمان، پیشنهاد دادند که «ایران غنیسازی را برای سه تا پنج سال کاملاً متوقف کند و پس از آن تنها غنیسازی ۵/۱ درصد را داشته باشد. همچنین ۴۰۰کیلوگرم اورانیوم ۶۰درصد غنی شده را هم میخواستند که هر دوی این پیشنهادات از طرف ایران رد شد.
این سخنان ترامپ که هرچه امریکا میخواهد را ایران باید در میز مذاکره تحویل دهد نوعی تسلیم بیقید و شرط است. از نظر ترامپ، غنیسازی صفر درصد اولین کاری است که جمهوری اسلامی باید برای نشان دادن حسننیت خود انجام دهد، اما این شروط پا گذاشتن روی خطوط قرمز است و مقامات تهران بارها گفتهاند که غنیسازی حق مسلم کشور است و تسلیم فشارهای واشینگتن نخواهند شد.
واشینگتن فعلاً تمرکز خود را روی برنامه هستهای ایران گذاشته است و در صورت دستیابی به توافق، قصد دارد موضوعات موشکی را نیز در مذاکرات بگنجاند. این مسئله، درست مانند غنیسازی، خط قرمز تهران محسوب میشود و مقامات ایرانی بارها تأکید کردهاند که درباره برنامه دفاعی خود مذاکرهای صورت نخواهد گرفت.
ادعای تغییر رژیم
ترامپ که از آشوبگران ایرانی حمایت کرده و از برخورد جمهوری اسلامی با مخالفان به شدت انتقاد کرده بود، اکنون پا را فراتر گذاشته و از موضوعاتی سخن میگوید که تنها در حیطه اختیارات ایرانیها است. ترامپ با بیان اینکه در صورت شکست مذاکرات مسئله ایران را یک بار و برای همیشه حل خواهم کرد، مدعی شد: «به نظر میرسد تغییر رژیم بهترین چیزی است که میتواند اتفاق بیفتد. ایرانیها ۴۷ سال است که حرف میزنند و حرف میزنند. در این بین، ما در حین صحبت آنها جانهای زیادی را از دست دادهایم. پاها منفجر شده، بازوها منفجر شدهاند، صورتها منفجر شدهاند. مدت زیادی است که این سخنان ادامه دارد، پس بیایید ببینیم چه اتفاقی میافتد.» ترامپ در مورد اینکه در صورت تغییر رژیم چه کسی کنترل ایران را به دست خواهد گرفت، گفت: «من نمیخواهم در مورد آن صحبت کنم، افرادی هستند.»
ادعاهای ترامپ برای تغییر حکومت در شرایطی است که مردم ایران در راهپیماییهای گسترده ۲۲ دی در محکومیت اغتشاشات که با صحنهگردانی واشینگتن و تلآویو برگزار شد، و همچنین در سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی در ۲۲ بهمن نشان دادند که حامی نظام هستند و اجازه نمیدهند بیگانگان برای سرنوشت آنها تصمیم بگیرند. همانطور که ملت ایران نقشههای دشمنان در جنگ ۱۲ روزه و آشوبهای اخیر را خنثی کردند، در برابر هرگونه ماجراجویی در آینده نیز محکم پای جمهوری اسلامی خواهند ایستاد.
ترامپ در ادامه ادعاهای خود توسل به گزینه نظامی برای رسیدن به خواستههایش را رد نکرد و گفت: «قدرت عظیمی» به خاورمیانه وارد شده و الان یک ناوگان بزرگی در حال حرکت به سمت منطقه است. همانطور که میدانید، نیروی فوقالعادهای وارد شده است و برق اضافی نیز به ما رسیده است و سایر اپراتورها به زودی خاموش میشوند. بنابراین ما آن را خواهیم دید.
گفته میشود که ناو هواپیمابر جرالد فورد، از روز پنجشنبه از دریای کارائیب حرکت کرده و قرار است طی هفتههای آتی به خاورمیانه برسد.
با وجود حضور در میز مذاکرات و انتخاب دیپلماسی به عنوان مسیر کمهزینهتر برای حل اختلافات، ایران برای هر سناریویی آماده است. مقامات سیاسی و امنیتی تهران هر روز هشدار میدهند که اگر امریکا اشتباه کند، پاسخ سنگینی دریافت خواهد کرد و این وضعیت میتواند به یک جنگ منطقهای منجر شود.
تلاشهای امریکا برای گرفتن امتیازات حساس در میز مذاکرات، نوعی بازی با خطوط قرمز ایران است که نهتنها بحران را حل نمیکند بلکه مسیر گفتوگوها را نیز از ریل خود خارج میسازد. با اینکه ترامپ پس از دیدار با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل تلاش کرد در ظاهر نشان دهد تحت تأثیر فشارهای تلآویو برای حمله به ایران قرار نگرفته است ولی تغییر لحن او از ترجیح دیپلماسی به تهدید تغییر رژیم و جنگ نشان میدهد که بار دیگر سیاستهای تلآویو بر مواضعش تأثیر گذاشته است، چرا که اصرار بر عبور از خطوط قرمز ایران، نتیجهای جز افزایش احتمال درگیری نخواهد داشت.
مذاکرات سهشنبه در ژنو
به رغم اینکه اختلافات بین تهران و واشینگتن جدی است و نشانههایی از عقبنشینی دو طرف دیده نمیشود، قرار است روز سهشنبه دور دوم مذاکرات غیرمستقیم بین مقامات دو کشور در ژنو برگزار شود. رویترز دیروز به نقل از یک مقام امریکایی و سه منبع آگاه مدعی شد که هیئت امریکایی با حضور استیو ویتکاف، نماینده ترامپ در امور خاورمیانه و جارد کوشنر، داماد ترامپ قرار است روز سهشنبه در ژنو سوئیس با مسئولان ایرانی دیدار کند. همچنین نمایندگانی از کشور عمان به عنوان میانجی در این دور از مذاکرات در ژنو حضور خواهند داشت. مارکو روبیو، وزیر خارجه امریکا روز شنبه در سخنانی مدعی شد که ایالات متحده در حال تلاش برای دستیابی به توافقی با ایران است و دیدارهای پیش رو نشان خواهد داد که آیا پیشرفتی در این مسیر ممکن است یا نه. روبیو به بلومبرگ گفت: «ترامپ ترجیح میدهد با ایران توافق کند، اما این بسیار دشوار است.»
با وجود اینکه خود امریکاییها نیز نسبت به دستیابی به توافق با ایران خوشبین نیستند، درباره احتمال درگیری مستقیم نیز هنوز به جمعبندی نرسیدهاند. نیویورکتایمز به نقل از مقامات ارشد دولت امریکا نوشت: «ترامپ هنوز تصمیمی درباره حمله به ایران نگرفته است.»
