جوان آنلاین: سفر اردوغان به عربستان سعودی، از مهمترین رویدادهای مربوط به دیپلماسی ترکیه در روزهای اخیر بود. رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه به دعوت محمد بن سلمان ولیعهد عربستان سعودی به ریاض سفر کرد و یک بار دیگر نشان داد که موضوع پرونده خاشقچی و اختلافات منطقهای پیشین، به تمامی کنار نهاده شده و آنکارا اشتیاق برای توسعه روابط با ریاض فراوانی دارد.
به گزارش تسنیم، اردوغان در دیدار با بن سلمان تاکید کرد که روابط با عربستان سعودی از نظر استراتژیک برای صلح، ثبات و رفاه منطقهای مهم است و لازم است، همکاری فراتر از اقتصاد، به هماهنگی دیپلماتیک مشترک گسترش یابد.
تحلیلگران دیدگاه شورای آتلانتیک بر این باورند که دیپلماسی اقتصادی گسترده، ترکیه را به عنوان بخشی از توسعه استراتژیک فراتر از ناتو مطرح خواهد کرد. در همین حال، رسانهها و اندیشکدههای نزدیک به حزب عدالت توسعه، آشکارا به این اشاره میکنند که ترکیه اولویتهای مهم خود در توسعه روابط با عربستان سعودی را دسته بندی کرده و به طور مشخص، به دنبال پیشرفت در این حوزهها است:
الف) همکاری در حوزه انرژی.
ب) افزایش مبادلات تجاری، همکاری اقتصادی و سرمایه گذاری مستقیم.
د) همکاری گسترده در حوزه صنایع دفاعی.
با وجود اقدامات مکرر تیم سیاست خارجی اردوغان برای توسعه روابط اقتصادی با عربستان سعودی، حجم مبادلات تجاری طرفین هنوز هم در سطح پایینی است و به سختی به رقم ۴ میلیارد دلار در سال رسیده است.
این در حالی است که طرفین قصد دارند حجم تجارت دوجانبه را در کوتاهمدت به ۱۰ میلیارد دلار و در بلند مدت به ۳۰ میلیارد دلار برسانند و از این گذشته، مجمع سرمایهگذاری عربستان سعودی و ترکیه، ارقام کلانی را برای پروژههای مختلف، ثبت کند.
هر دو طرف میخواهند همکاری را از انرژی به دفاع، فناوری، پتروشیمی، زیرساختها و پروژههای بزرگ چشمانداز ۲۰۳۰ عربستان سعودی گسترش دهند که فرصتهای بزرگی را برای شرکتهای ترک فراهم میکند.
گام جدید در زمینه انرژی
عربستان سعودی موافقت کرد که در پروژههای خورشیدی در ترکیه با ظرفیت حدود ۵ گیگاوات سرمایهگذاری کند که انتظار میرود برای حدود ۲.۱ میلیون خانوار برق تولید کند. خبرگزاری رویترز سرمایهگذاری ۲ میلیارد دلاری عربستان در مزرعه خورشیدی ترکیه را به عنوان یک گام استراتژیک قلمداد کرده که نشاندهنده تداوم مسیر جدید روابط عملگرایانه بین آنکارا و ریاض است.
آلپ ارسلان بایراکتار، وزیر انرژی و منابع طبیعی ترکیه، اعلام کرد که امضای قرارداد سرمایهگذاری ۲ میلیارد دلاری در زمینه انرژی خورشیدی بین عربستان سعودی و ترکیه و همچنین امضای «قرارداد بین دولتی در مورد پروژههای نیروگاههای انرژی تجدیدپذیر» اقدامی ارزشمند در توسعه روابط طرفین دانست.
بایراکتار در جمع خبرنگاران در ریاض گفت: «ترکیه اهداف بسیار بزرگی در زمینه انرژیهای تجدیدپذیر دارد و تا سال ۲۰۳۵ به ظرفیت نصب شده ۱۲۰ هزار مگاوات در انرژی خورشیدی و بادی خواهد رسید. بنابراین، برای رسیدن به این قدرت، باید هر ساله ۱۰ هزار مگاوات ظرفیت جدید به سیستم خود اضافه کنیم».
بایراکتار در مورد قرارداد پروژه نیروگاه انرژی تجدیدپذیر امضا شده با عربستان سعودی گفت: «محدوده ظرفیت این پروژه ۵۰۰۰ مگاوات است. بخش اول شامل ۲۰۰۰ مگاوات پروژه خورشیدی است. ۱۰۰۰ مگاوات از این مقدار در سیواس و ۱۰۰۰ مگاوات در تاشلی خواهد بود. ما برق تولید شده را با قیمت ۱.۹۹ یورو به ازای هر کیلووات ساعت خریداری میکنیم. قیمتی که بر روی آن توافق کردیم برای یک بازه ۲۵ ساله است. ما پایهگذاری را در سال ۲۰۲۷ انجام خواهیم داد و قصد داریم فاز اول را تا پایان سال ۲۰۲۷ و کل پروژه را در سالهای ۲۰۲۸ و ۲۰۲۹ تکمیل کنیم».
وزیر انرژی و منابع طبیعی ترکیه به این موضوع نیز اشاره کرد که در آیندهای نزدیک، تیمی از کارشناسان و مشاورین وزارتخانه متبوع او به ریاض خواهند رفت تا درباره پروژه انتقال برق از عربستان به ترکیه، امکان سنجی و گفتوگوهای اولیه را انجام دهند.
ترکیه و عربستان به دنبال آن هستند تا در زمینه اتصال برق، فناوریهای هیدروژن پاک و استقرار انرژیهای تجدیدپذیر، همکاری گستردهتری داشته باشند. برای عربستان سعودی، سرمایهگذاری در انرژی غیرنفتی در خارج از کشور، بخشی از تنوعبخشی مرتبط با اهداف چشمانداز ۲۰۳۰ است. البته ضرورت سرمایهگذاریهای بزرگ در انرژی تجدیدپذیر و مقررات پیچیده و همچنین ریسک ارزی در ترکیه و رقابت برای سرمایه، از چالشهای این مسیر است. ضمن این که پروسه ادغام، مخاطراتی دارد و اتصال شبکه فرامرزی و استقرار فناوری هیدروژن نیاز به هماهنگی فنی قابل توجهی دارد.
البته این فقط یکی از حوزههای همکاری است و در عین حال، ممکن است تجارت پتروشیمی نیز بین طرفین، در میان مدت به سطح بالایی برسد. روزنامه انگلیسی زبان دیلی صباح مستقر در استانبول، همکاری ترکیه و عربستان در زمینه انرژی را به عنوان یک اهرم مثبت برای ثبات و ادغام اقتصادی منطقهای تفسیر میکند و پایگاه اینترنتی الشرق بیزینس نیز، سفر اخیر اردوغان به ریاض را به عنوان نشانهای از عزم طرفین برای توسعه همکاری در بخش انرژی، وصف کرده است.
همکاری اقتصادی و تجاری
هدف گذاری افزایش حجم مبادلات تجاری به ۱۰ میلیارد دلار در کوتاهمدت و ۳۰ میلیارد دلار در بلندمدت، ایده بلندپروازانهای برای توسعه روابط است. تحقق این اهداف، مستلزم مشارکت جدی بخش خصوصی و افزایش سرمایهگذاری عربستان سعودی در زیرساختها، ساختوساز، امور مالی و گردشگری ترکیه است.
اما ریاض تاکنون در این زمینهها، رفتاری محتاطانه داشته و سرمایههای خود را به سوی ترکیه سرازیر نکرده است. با این حال، طرفین در حال تسریع مذاکرات در مورد توافق تجارت آزاد بین ترکیه و کشورهای شورای همکاری خلیج فارس هستند.
به باور کارشناسان، توسعه روابط اقتصادی آنکارا – ریاض، چالش بزرگی به نام «عدم تقارن اقتصادی» دارد. چرا که نوسانات اقتصادی ترکیه، عملاً باعث شده انگیزهای برای سرمایهگذاری خصوصی سعودیها وجود نداشته باشد.
همچنین در بخش هماهنگی نظارتی و گمرکی، مشکلاتی وجود دارد که ناشی از تفاوت سیستمهای اقتصادی دو طرف است. در نتیجه هماهنگسازی رژیمهای تجاری و قوانین سرمایهگذاری به زمان و مذاکره نیاز دارد.
اردوغان امیدوار است با امضای توافق تجارت آزاد با شورای همکاری خلیج فارس و بهرهگیری از پروژههای چشمانداز ۲۰۳۰ عربستان و تخصص ساختوساز پیمانکاران ترکیه، این معادله را تغییر دهد.
همکاری در صنایع دفاعی
در چند سال گذشته، عربستان سعودی نیز به خیل مشتریان و خریداران پهپادهای تولید شرکت بایکار ترکیه پیوسته است. ولی اردوغان میخواهد، همکاری در حوزه صنایع دفاعی، گستردهتر از فروش پهپاد باشد و در زمینه خودروهای زرهی، کشتیسازی، مهمات و تجهیزات جنگ الکترونیک نیز، عربستان خریدارِ محصولات ترکیه باشد و حتی هدف مهمتری به نام تولید مشترک و اشتراکگذاری فناوری، در دستور کار گنجانده شود. البته چنین چیزی با اهداف عربستان نیز منافات ندارد و به عنوان مکمل اهداف بومیسازی عربستان در چشمانداز ۲۰۳۰ دیده میشود.
ترکیه و عربستان سعودی قصد دارند همکاریهای فناوری دفاعی را از طریق آموزش و برنامههای مشترک تقویت کنند. با این حال، موانع و چالشهایی نیز وجود دارد و همسویی استراتژیک با ناتو و مشارکتهای خلیج فارس، ضرورت ایجاد تعادل در روابط دفاعی غرب، پای موضوعاتی همچون حساسیت غرب به مسائل ناوبری ژئوپلیتیکی را به میان میکشد.
با این حال، در روزهای اخیر مشخص شده که ترکیه در حال مذاکره برای پیوستن به چارچوب توافقنامه دفاعی متقابل استراتژیک عربستان و پاکستان است. حتی اگر این ائتلاف شکل نگیرد، ترکیه در همکاری با عربستان سعودی به دنبال افزایش مشارکت و همکاری دفاعی در زمینه پهپادها، تولید تسلیحات و الکترونیک است.
در مجموع، چنین به نظر میرسد روابط ترکیه و عربستان سعودی در حال ورود به مرحلهای از عمق استراتژیک است که سرمایهگذاری در انرژی، ادغام اقتصادی و همکاری در صنعت دفاعی را به جای دیپلماسی سنتی و موردی در بر میگیرد.
