جوان آنلاین: در واشینگتن، دونالد ترامپ رئیسجمهور امریکا گزارشهای پیدرپی اطلاعاتی دریافت کرده که میگویند ایران در ضعیفترین وضعیت خود بعد از انقلاب سال ۱۳۵۷ قرار دارد، گزارشهایی که مبدأ و منشأ همه آنها دستراستیهای نزدیک به لابی اسرائیلی هستند که طی ۱۳ ماه بعد از ورود ترامپ به کاخ سفید، او را احاطه کردهاند. احتمالاً به همین خاطر است که رئیسجمهور امریکا طی هفتههای اخیر، شرطهای مذاکراتی خود را سفت و سختتر کرده و اصرار دارد که ایران علاوه بر هستهای، برنامه موشکی خود را هم محدود کند و دست از حمایت متحدان در محور مقاومت بردارد؛ شروطی که در تهران پذیرش آن معنی خودکشی دارد. حالا، در پایتختهای عربی و مسلمان، متحدان ایران در حال صف کشیدن پشت آن هستند. در تازهترین موضعگیری، حزبالله هشدار داده «کوچکترین آسیب به امام خامنهای، اعلان جنگ به تمام شیعیان است.» شیخ عیسی قاسم رهبر شیعیان بحرین گفته «میلیونها نفر آماده فدا شدن برای امام خامنهای هستند» و در بغداد، فرمانده کتائب حزبالله عراق میگوید که در صورت آغاز جنگ میان امریکا و ایران، (شخصاً) داوطلب انجام عملیات استشهادی خواهد شد. همینها باعث شده میدلایستآی بنویسد بحثها در داخل دولت ترامپ درمورد اقدام علیه ایران، «آشفته» است، و درباره پیامدهای احتمالی تلافی ایران اختلاف نظر وجود دارد، چیزی که البته تضمینی وجود ندارد ترامپ درباره آنها گوش شنوایی داشته باشد.
فضای تصمیمسازی در کاخ سفید درباره ایران، بیش از هر زمان دیگری دوگانه به نظر میرسد. رئیسجمهور امریکا از یک سو دستور اعزام ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن، جنگندههای اف- ۱۵ و ناوشکنهای مجهز به موشکهای تاماهاوک به منطقه را داده و گفته که ناوگانی عظیم به منطقه اعزام شده و وضعیت با ایران «در نوسان» است: «ما یک ناوگان عظیم در کنار ایران داریم، بزرگتر از ونزوئلا». ترامپ از طرف دیگر در تازهترین مصاحبه خود که آکسیوس آن را منتشر کرده، میگوید که «دیپلماسی هنوز روی میز است». ترامپ در گفتوگو با وبسایت آکسیوس مدعی شده که «ایران میخواهد توافق کند» و حتی «بارها تماس گرفته است». احتمال اینکه ترامپ بخواهد با استفاده از حضور نظامی به قول خودش «عظیم» در خارج نزدیک ایران، مقامهای ایرانی را به یک توافق وادارد، هیچ بعید نیست، ولی نیویورکتایمز فاش کرده که او اخیراً چندین گزارش اطلاعاتی دریافت کرده که میگویند ایران در «ضعیفترین موقعیت» خود از سال ۱۳۵۷ قرار دارد، گزارشهایی از سیاستمداران حول و حوش ترامپ که اکثراً به لابی اسرائیلی نزدیک هستند، منشأ و مأخذ آنها تا حد زیادی مشخص است. همین باعث شده که لیندسی گراهام، سناتور جمهوریخواه نزدیک به ترامپ صراحتاً از «پایان دادن به رژیم» سخن بگوید. همین باعث شده که ترامپ شرط و شروط خود را نسبت به قبل سفتتر و انعطاف ناپذیرتر کند. «باراک راوید» خبرنگار اسرائیلی آکسیوس در گزارش خود از مصاحبه با ترامپ نوشت: «مقامات امریکایی میگویند هرگونه توافقی باید شامل حذف تمام اورانیوم غنیشده از ایران، محدود کردن ذخایر موشکهای دوربرد ایران، تغییر در سیاست ایران در حمایت از گروههای نیابتی در منطقه و ممنوعیت غنیسازی مستقل اورانیوم در این کشور باشد.»
بحثهای آشفته در کاخ سفید
اینکه ترامپ تصمیم به اقدام نظامی علیه ایران گرفته یا نه هنوز مشخص نیست، به خصوص که آکسیوس نوشته که او «از بحث در مورد گزینههای ارائه شده توسط تیم امنیت ملی خود یا اینکه کدام یک را ترجیح میدهد، خودداری کرد» و خودش هم گفت که وضعیت با ایران «در حال نوسان» است. منابع آگاه از اوضاع گفتهاند که ترامپ هنوز تصمیم نهایی را نگرفته و احتمالاً این هفته مشورتهای بیشتری خواهد داشت و «گزینههای نظامی بیشتری» به او ارائه خواهد شد. همین باعث شده که میدلایستآی بنویسد: «بحثها در داخل دولت ترامپ درمورد اقدام علیه ایران، «آشفته» بوده و درباره پیامدهای احتمالی تلافی ایران اختلاف نظر وجود دارد.» طی روزهای اخیر، گزارشهای مختلفی درباره آمادگی نظامی ایران منتشر شده است. یکشنبه این هفته برخی رسانههای چینی تصاویری از ارسال گسترده تجهیزات نظامی به ایران منتشر کردند و نوشتند که ۱۶ هواپیمای فوق سنگین نظامی چینی طی ۵۶ ساعت، یک انتقال بیسابقه تجهیزات به ایران را انجام دادهاند. یک روز بعد، یعنی روز دوشنبه، مجدداً برخی منابع خارجی نوشتند که سپاه رادار «وستوک- ۱» بلاروس را مستقر کرده، راداری دوبعدی که قادر به شناسایی اهداف هوایی در برد تا ۳۶۰ کیلومتر و در ارتفاعات ۳۰تا ۳۵ کیلومتر است. برخی منابع هم، همزمان با ورود ناو گروه یواساس آبراهام لینکلن به منطقه فرماندهی مرکزی امریکا، نوشتند که نیروی دریایی ایران ۱۰زیردریایی کلاس قدیر مسلح به اژدر هوت، همراه با ناوگروه ۸۶ و ناو جنگ الکترونیک زاگرس را به دریای عمان و تنگه هرمز اعزام کرد، تحولاتی همزمان با گزارشهای عینی برخی از شهروندان ایرانی از آزمایش ادوات در نقاط مختلف کشور، باعث شد که یدیعوت آحارونوت دیروز بنویسد که رسانههای بینالمللی از استقرار تجهیزات نظامی ایران در تنگه هرمز و خلیج فارس خبر میدهند. العربیالجدید روز سهشنبه نوشت که طرف ایرانی «پیامهایی تهدیدآمیز از امریکا دریافت کرده مبنی بر اینکه واکنش خود به هرگونه تجاوز را محدود کند»، اما در پاسخ، پیامی شدیداللحن ارسال کرده و هشدار داده که واکنش به هر حمله امریکا - فارغ از گستره آن - این بار محدود نخواهد بود و نسبت به وقوع یک جنگ تمامعیار در منطقه هشدار داده است.
صفبندی بیسابقه متحدان تهران
همزمان با دوئل تهران- واشینگتن، یک صفآرایی جدید در پایتختهای عربی و مسلمان، به خصوص ظرف یک هفته اخیر شکل گرفته که فراتر از آمادگی نظامی در ایران، میتواند برآوردهای کاخ سفید را تحت تأثیر قرار دهد. طی روزها اخیر، خیابانها در بغداد شاهد کاروانهای خودرویی و تجمعات مردمی با شعار «لبیک یا خامنهای» بودهاند؛ تصاویری که حامل پیامی روشن به واشینگتن است: هرگونه اقدام علیه ایران، محدود به جغرافیای این کشور نخواهد ماند. هر چند واشینگتن طی هفتههای اخیر دولت مستقر در بغداد را تحت فشار قرار داده تا حشدالشعبی و نیروهای نزدیک به ایران را از ورود به تقابل احتمالی منصرف کند، ولی روز سهشنبه فرمانده کتائب حزبالله عراق پا را از موضعگیری سیاسی فراتر گذاشت و به صراحت اعلام کرد که در صورت آغاز جنگ میان امریکا و ایران، شخصاً داوطلب انجام عملیات استشهادی خواهد شد. در بحرین نیز، آیتالله شیخ عیسی قاسم، رهبر شیعیان این کشور، در یک موضعگیری بیسابقه هشدار داد که «میلیونها نفر آماده فدا شدن برای امام خامنهای هستند». او سیاستهای امریکا را «ویرانگر و سلطهجویانه» خوانده و تأکید کرده که تهدید ایران، تهدید امنیت جهانی است. موضع حزبالله لبنان که طی ماههای بعد از آتشبس با اسرائیل، تقریباً هر روز زیر آتش ترور جنگندهها و پهپادهای اسرائیلی قرار داشته، از این هم فراتر است. ضاحیه جنوبی بیروت، روز دوشنبه شاهد یک تجمع بزرگ بود که به دعوت حزبالله لبنان انجام شد و همزمان با آن، تجمعاتی گسترده هم در صور، نبطیه و بعلبک برگزار شد. شیخ نعیم قاسم در این تجمعات گفت که در جنگ ایران با امریکا بیطرف نخواهد بود و هرگونه حمله به ایران، به مثابه حمله به حزبالله خواهد بود. دبیرکل حزبالله لبنان با اشاره به تهدیدها علیه رهبر انقلاب گفت: «همیشه با شما هستیم و از خدا میخواهیم توفیق این را بدهد که پرچم را مستقیماً به امام زمان ارواحنا فداه بسپارید»؛ جملهای که شبیه به آن، از زبان شیخ علی الخطیب نایب رئیس مجلس اعلای اسلامی شیعیان لبنان تکرار شد: «حماقتی که امریکا ممکن است در صورت آسیب رساندن به رهبر معظم انقلاب، سید علی خامنهای مرتکب شود، هشدار میدهیم. هرگونه آسیبی به آیتالله سید علی خامنهای، جنگی علیه جامعه مسلمانان شیعه در سراسر جهان تلقی خواهد شد.» در حالی که یمنیها آمادگی نظامی خود را افزایش دادهاند و خود را بخشی از رویارویی آینده با ایران میدانند، موضعگیریها از تهران، تا بغداد و بیروت و از آنجا تا صنعا و منامه، نشانهای بیسابقه از معادله نظامی- اجتماعی در برابر سناریوهای نظامی امریکا به دست میدهند. تحت چنین شرایطی، استفان دوجاریک، سخنگوی دبیرکل سازمان ملل روز سهشنبه در نشستی خبری گفته که شاهد گزارشها از تنشهای نظامی فزاینده هستیم که در واقع بسیار نگرانکننده هستند: «ما بسیار نگران افزایش فعالیتها و لفاظیهای نظامی هستیم که فکر میکنیم برخلاف ثبات منطقه عمل میکند.» واینت نیوز و رویترز درباره تبعات گسترده هرگونه حمله نظامی به ایران نوشتهاند؛ از جهش قیمت نفت تا گسترش درگیریهای منطقهای و پاسخ مستقیم به پایگاهها و متحدان امریکا. اکونومیست، با ترسیم سه سناریوی حمله محدود تا ضربه به رأس حاکمیت ایران، نتیجه میگیرد که واشینگتن هنوز مطمئن نیست حاضر است هزینه یک جنگ طولانی و پرمخالفت را بپردازد یا نه.
