صنعت پتروشیمی ایران، به عنوان یکی از ارکان اصلی اقتصاد غیرنفتی، همواره نقشی حیاتی در تأمین ارزآوری، ایجاد اشتغال و توسعه صنایع پاییندستی ایفا کرده است. شرکت مدیریت توسعه صنایع پتروشیمی پتروشیمی خلیج فارس (پیدمکو)، به عنوان بازوی اجرایی و توسعهای در این حوزه، مسئولیت سنگینی بر عهده دارد. در این گفتوگوی تفصیلی، جناب آقای مهندس مصطفی متدین، مدیرعامل محترم پیدمکو، به تشریح استراتژیها، دستاوردها و چالشهای پیش روی این صنعت راهبردی میپردازند. ایشان در ابتدا بر این نکته تأکید میکنند که مأموریت پیدمکو فراتر از صرفاً مدیریت پروژهها، بلکه تعریف مسیر استراتژیک برای رسیدن به جهش صنعتی است. تمرکز اصلی، انتقال از اقتصاد متکی بر خامفروشی به یک اقتصاد دانشمحور و توسعهیافته است که محور آن، توسعه هوشمندانه ظرفیتهای پتروشیمی است.
اهمیت مدیریت توسعه صنایع پتروشیمی در ارتقای تابآوری اقتصادی کشور
مهندس متدین در پاسخ به سؤالی در مورد نقش پیدمکو در تابآوری اقتصادی، اظهار میدارد: "تابآوری اقتصادی یک شعار نیست، بلکه یک ضرورت عملیاتی در دنیای پرنوسان امروز است. صنعت پتروشیمی به دلیل ماهیت زنجیرهای و قابلیت تبدیل مواد اولیه به محصولات با ارزش افزوده بالا، سپر دفاعی اقتصاد کشور در برابر شوکهای قیمتی نفت و تحریمهاست. وظیفه ما در پیدمکو، هدایت سرمایهگذاریها به سمت پروژههایی است که نه تنها ظرفیت تولید را افزایش دهند، بلکه زنجیره ارزش را به داخل کشور بیاورند. به طور مثال، تمرکز بر تولید پلیمرهای خاص، الاستومرها و محصولات پتروشیمی تکمیلی به جای صرفاً محصولات پایه، وابستگی ما به بازارهای خام را کاهش میدهد. مدیریت ریسکهای بینالمللی و داخلی، اطمینان از تداوم خوراک و اجرای بهموقع طرحها، سه رکن اصلی پایداری و تابآوری ما در برابر هرگونه فشار خارجی است. ما در حال مهندسی یک اکوسیستم هستیم که در برابر اختلالات مقاوم باشد و بتواند با اتکا به توانمندیهای داخلی، نیازهای استراتژیک کشور را تأمین کند."
فعالیتهای محوری در توسعه صنعت و مدیریت منابع انسانی
مدیرعامل پیدمکو در تبیین فعالیتهای توسعهای، به رویکرد "توسعه مبتنی بر مزیت رقابتی" اشاره میکند. ایشان میگویند: "پروژههایی که تعریف میشوند، باید دارای حداقلهای تکنولوژیکی، اقتصادی و زیستمحیطی باشند. ما با دقت فراوان، مطالعات امکانسنجی را بازنگری میکنیم تا اطمینان حاصل شود که سرمایهگذاریها منجر به ایجاد ظرفیتهای پایدار و سودآور میشوند. یکی از مهمترین داراییهای ما در اجرای این پروژههای بزرگ، سرمایه انسانی است. مدیریت منابع انسانی در پیدمکو یک فرایند استراتژیک است. ما معتقدیم دانش فنی پیچیده پتروشیمی نیازمند نیروی انسانی نخبه است. رویکرد ما بر مبنای جذب نخبگان از دانشگاهها و مراکز علمی، و سپس توانمندسازی آنها از طریق آموزشهای تخصصی بینالمللی و داخلی است. همچنین، سامانههای ارزیابی عملکرد و پاداشدهی ما به نحوی طراحی شدهاند که انگیزه کارکنان برای دستیابی به بالاترین استانداردهای کیفی و زمانی را حفظ کنند. ما در حال ایجاد یک فرهنگ سازمانی هستیم که در آن، نوآوری و مالکیت فکری به عنوان ارزش بنیادین تلقی شود."
مهندسی ارزش، چابکی و سرعت عمل توأم با دقت
در حوزه بهینهسازی، مهندس مصطفی متدین بر نقش حیاتی "مهندسی ارزش" تأکید میکند: "در پروژههای چند میلیارد دلاری پتروشیمی، حتی صرفهجویی یک درصدی از طریق مهندسی ارزش، رقم قابل توجهی است. تیمهای تخصصی ما به طور مداوم تمامی مراحل طراحی، خرید و اجرا را با هدف حذف هزینههای غیرضروری، بدون به خطر انداختن عملکرد و ایمنی، بازبینی میکنند. این رویکرد به ما کمک میکند تا در شرایط تحریم و محدودیت منابع، به حداکثر بازدهی دست یابیم."
وی در ادامه به موضوع چابکی سازمانی میپردازد: "صنعت پتروشیمی به شدت تحت تأثیر تغییرات فناوری و ژئوپلیتیک است. دیگر نمیتوانیم منتظر فرآیندهای اداری کند باشیم. عزم مجموعه پیدمکو بر چابکی و سرعت در تصمیمگیری است، اما این سرعت هرگز نباید به قیمت دقت فدایی شود. ما با تفویض اختیارات هدفمند و تعریف پروژههای کوچکتر و قابل مدیریتتر توانستهایم زمان اجرای پروژهها را کاهش دهیم. دقت ما در این مسیر، بر پایههای فنی، رعایت استانداردهای ایمنی (HSE) و انطباق کامل با مقررات زیستمحیطی استوار است. این توازن میان سرعت و دقت، کلید موفقیت ماست."
عزم در استفاده از توان شرکتهای دانشبنیان
مهندس متدین با اشاره به لزوم بومیسازی فناوری، اظهار میدارد: "نفت و پتروشیمی، حوزه فناوریهای پیچیده است و وابستگی به لایسنسهای خارجی در بلندمدت قابل قبول نیست. استراتژی ما حمایت فعال از شرکتهای دانشبنیان داخلی است. ما به دنبال همکاری صرف نیستیم؛ بلکه به دنبال تعریف پروژههای مشترک هستیم که در آنها، دانشبنیانها بتوانند راهکارهای بومی برای مشکلات پیچیده طراحی فرآیند، ساخت کاتالیستها، یا توسعه تجهیزات خاص ارائه دهند. مکانیزمهایی را تعریف کردهایم که شرکتهای داخلی بتوانند در مراحل اولیه طراحی پروژههای بزرگ حضور یابند و دانش مورد نیاز را جذب کنند. این رویکرد، هم نیاز ما را به واردات دانش و تجهیزات کاهش میدهد و هم موجب ایجاد اشتغال با کیفیت بالا و توسعه پایدار در حوزه فناوریهای مادر میشود."
جمعبندی و چشمانداز آینده
در پایان، مدیرعامل پیدمکو به آینده نگاهی خوشبینانه دارد: "مسیر توسعه پتروشیمی ایران طولانی اما روشن است. هدف ما تبدیل شدن به یکی از بازیگران اصلی تولید محصولات ارزشمند در منطقه است. این امر نیازمند سرمایهگذاری مستمر، حفظ نیروی انسانی متعهد، اعمال دقیق مهندسی ارزش برای کنترل هزینهها، و از همه مهمتر، پذیرش ریسکهای هدفمند در حوزه نوآوری با کمک دانشبنیانهاست. پیدمکو نه تنها توسعهدهنده فیزیکی طرحها، بلکه توسعهدهنده فکری و استراتژیک صنعت پتروشیمی کشور خواهد ماند تا تابآوری اقتصادی ایران را در سختترین شرایط تضمین کند. ما متعهد به اجرای شفاف، دقیق و سریع هستیم."
