جوان آنلاین: اغتشاشات دیماه، از یک تجمع محدود صنفی آغاز شد، اما در مدت کوتاهی با ورود هستههای سازمانیافته، به موجی از خشونت، ترور و تخریب در دهها شهر کشور تبدیل شد؛ بررسیهای میدانی نشان میدهد این وقایع در چهار مرحله مشخص پیش رفت و تلفات انسانی بر جای گذاشت.
در پی رخدادهای اخیر، بر اساس مستندات و برآوردهای میدانی، وقایع دیماه در چهار مرحله قابل تقسیمبندی است. این گزارش، روایتی مبتنی بر دادههای موجود است:
مرحله نخست: آغاز ناآرامیها (۷ تا ۱۰ دیماه)
در روز هفتم دی، تجمعی صنفی و محدود در بازار تهران شکل گرفت. این حرکت در روزهای بعد به شهرهایی، چون همدان، شیراز، کرمان، اصفهان و ایلام گسترش یافت. برآوردهای اولیه حاکی از حضور کمتر از ۸ هزار نفر در سراسر کشور بود.
دانشجویان در برخی دانشگاههای این شهرها به تجمعات پیوستند.
اگرچه شعارهایی با مضامین تند و ساختارشکنانه شنیده میشد، اما در این مرحله خشونت فیزیکی قابلتوجهی گزارش نشد. با این حال، در شهرهایی مانند فسا، کوهدشت و دورود، حملاتی پراکنده علیه اماکن نظامی و دولتی رخ داد. همچنین در ایلام، یک عملیات تروریستی ثبت شد که گفته شده تلفات جانی در پی نداشت.
مرحله دوم: گسترش و تشدید (۱۱ تا ۱۷ دیماه)
همزمان با اجرای طرحهای جدید اقتصادی، افزایش قیمتها و طراحی سرویسهای جاسوسی دشمن، ناآرامیها ابعاد گستردهتری یافت. در این مرحله، درگیریها به ۱۰۳ شهرستان کشیده شد و خشونت، هر چند در سطحی محدود آغاز شد.
تجمعات عمدتاً در قالب گروههای ۵۰ تا ۲۰۰ نفره و در حدود ۶۰۰ نقطه مختلف برگزار میشد. شعارها تندتر شد و نخستین نشانههای خشونت جدی و سازماندهیشده پدیدار گشت.
حملات به برخی پایگاههای نظامی و آغاز «عملیات کشتهسازی» توسط هستههای ترور از ویژگیهای این دوره ذکر شدهاست. برآورد جمعیت حاضر در این مرحله در کل کشور حدود ۷۰ هزار نفر بود. متأسفانه، اغتشاشات در این بازه زمانی با ۳۶ کشته و شهید همراه شد.
مرحله سوم: نقطه اوج خشونت (۱۸ و ۱۹ دیماه)
وضعیت در این مرحله به طور کامل تغییر کرد و خشونت به سطح بیسابقهای رسید. شامگاه پنجشنبه ۱۸ دی، شاهد درگیریهای بسیار شدید و سازماندهی شدهبودیم. در این شب، پلیس و نیروهای حافظ امنیت هنوز مسلح نبودند. بیشترین تعداد کشتهها و عملیاتهای تروریستی در همین شب رخ داد که قربانیان آن شامل مردم عادی، نیروهای انتظامی، بسیج و حافظان امنیت بودند.
نحوه کشتهسازیها در گزارشهای میدانی به عنوان «دلخراش و قسیالقلبانه» توصیف شدهاست. در ساعت ۱۱ شب ۱۸ دی، با هدف قطع بستر سازماندهی اغتشاش، دستور محدودیت اینترنت صادر شد.
آمار تلفات این مرحله «چند هزار نفر» کشته و زخمی برآورد شده که بیشترین آن در شامگاه ۱۸ دی متمرکز بود و در روز بعد نیز ادامه داشت، اما میزان آن کاهش یافت. از عصر ۱۹ دی، پلیس مجهز به سلاح شد، اما تنها در موارد حمله به اماکن حساس مجوز استفاده از سلاح داشت. برآورد میشود در این دو شب، حدود ۳۵۰ تا ۴۰۰ هزار نفر در تجمعات کل کشور حضور داشتهاند. همچنین، گزارشهای متعددی از آتشزدن اموال عمومی و خصوصی، بانکها، مساجد، کلیسا، امامزادهها و خودروهای عمومی و شخصی ثبت شدهاست.
مرحله چهارم: فروکش تدریجی (۲۰ تا ۲۲ دیماه)
از روز ۲۰ دی، شدت درگیریها به شکل محسوسی کاهش یافت. در این دو روز پایانی، حدود ۴۵ کشته و شهید گزارش شدهاست.
بررسی دقیق و نهایی آمار شهدا، کشتهشدگان و قربانیان ترور، مستلزم انجام پروژهای کارشناسی با در نظر گرفتن جزئیاتی، چون نوع سلاح به کار رفته (سرد یا گرم)، محل کشف اجساد، سوابق افراد و تحلیل اطلاعاتی نحوه شلیکها است. این فرآیندی زمانبر است.
به گزارش خبرگزاری فارس، در طول این دوره رسانههای معاند به تولید و انتشار روایتها و آمارهای جعلی دست زدند. بر اساس اطلاعات موجود، مراحل پایانی شناسایی و تدقیق آمار در حال انجام است و انتظار میرود در آینده نزدیک، آمار دقیق و رسمی اعلام گردد.
در همین رابطه، خبرگزاری تسنیم نوشته است در جریان آشوبها و اغتشاشات اخیر، خسارات بعضاً گستردهای از سوی تروریستها به بخشهای مختلف وارد شد. این خسارات از نظر تنوع هدف متعدد بودند و از مراکز و خودروهای درمانی و امدادی مانند درمانگاهها، بیمارستان و آمبولانسهای اورژانس و خودروهای آتشنشانی تا بانک و ایستگاه اتوبوس و واحدهای صنفی را در بر گرفتهاست، در مواردی حتی این اغتشاشگران به درختان و اماکن ثبتشده تاریخی هم رحم نکردند و آنها را به آتش کشیدند، البته تمام این موارد جدای از تمام جانهای عزیزی است که از نیروهای امنیتی تا مردم عادی را قربانی این وحشیگری کرد.
لیست زیر، صرفاً بخشی از خسارات مادی است که اغتشاشگران تروریست در نقاط مختلف کشور بهجا گذاشتهاند.
۳۱۴ مکان دولتی مورد حمله قرار گرفت و تخریب شد، ۱۵۵ مکان دولتی نیز به آتش کشیده شد.
۳۹۹ بانک تخریب و ۳۰۳ بانک نیز به آتش کشیده شد.
۷۰۴ مورد حمله و تخریب اماکن خصوصی متعلق به مردم عادی رخ دادهاست، همچنین ۳۸۴ مورد اماکن مردم آتش زده شدهاست.
۴۱۹ شعبه فروشگاههای زنجیرهای در هشت استان غارت، تخریب و به آتش کشیده شد.
۲۵۳ ایستگاه اتوبوس تخریب یا به آتش کشیده شد.
۲۴ پمپ بنزین که متعلق به مردم عادی بود، تخریب یا به آتش کشیده شد.
۲۲۰ موتورسیکلت مردم عادی تخریب شد و در آتش سوخت.
۳۰۵ خودروی عمومی مانند اتوبوس و آمبولانس تخریب و در ۹۳ مورد به آتش کشیده شد.
۷۴۹ خودروی متعلق به پلیس تخریب شد و ۹۰ دستگاه خودرو نیز به آتش کشیده شد.
۳۵۰ مسجد خسارت دید و ۱۳۴ مسجد نیز دچار آتشسوزی شد.
درباره سایر اماکن مذهبی مانند حسینیهها و امامزادهها نیز، ۳۶ مکان مورد تخریب و ۴۸ مکان مورد آتشسوزی قرار گرفت.
۸۹ حوزه علمیه نیز در نقاط مختلف کشور تخریب یا به آتش کشیده شد.
