جوان آنلاین: کارتهای اعتباری تجربهای است که برای تحریک و افزایش تقاضا برای خرید انواع لوازم خانگی در دولتهای گذشته اجرا شده است. دولت چهاردهم در ادامه اجرای برنامه ۲۰ بندی با هدف مهار تورم و تقویت معیشت خانوار بعد از اجرای طرح کالابرگ، اجرای طرح ملی «اعتبار ایرانیان» را از روز گذشته آغاز کرده است. سقف اعتبار این کارتها ۳۰میلیونتومان است که برای خرید مایحتاج خانوار اعم از خوراک، پوشاک، لوازم خانگی و حتی بهداشت و درمان استفاده میشود. کارمزد این کارتها ۵درصد با بازپرداخت شش ماهه است که ابتدا در یکی از استانهای بزرگ کشور به عنوان آزمایشی اجرا میشود و ممکن است زمان بازپرداخت به ۱۲ ماه نیز تغییر کند. مزیت این کارتهای اعتباری این است که در صورت خوشحساببودن سرپرستان خانوار، مبلغ کارت قابل شارژ است و جامعه هدف در قدم نخست دهکهای یک تا ۵ است.
طرح اعطای کارتهای اعتباری یا کارتهای خرید کالا در دولتهای گذشته نیز اجرا شده و تا حدودی موفق بوده است. در این روش، متقاضی برای خرید کالای لوازم خانگی به شعبه بانک مراجعه میکرد و مانند اخذ تسهیلات بانکی باید ضامن، چک و سفته و تمامی مدارک شناسایی را تحویل شعبه میداد. در برخی مواقع نیز این کارت برای خرید کالا استفاده نمیشد و با ترفندهای مختلف نقد و در جای دیگری مصرف میشد. برخی صاحبان صنایع معتقدند تجربه اعطای کارتهای اعتباری در سالهای گذشته موفق بوده است، اما به صورت مقطعی. استفاده از کارتهای اعتباری با اینکه توانسته است تقاضا را در بازار تحریک کند، اما به دلیل کوتاهمدتبودن طرح، مثل یک مسکن عمل کرده و در برخی مواقع به افزایش تقاضا منجر نشده و گاهی هم مورد سوءاستفاده قرار گرفته است.
در ماههای گذشته دولت برای مدیریت بازار ارز و حمایت از معیشت مردم، بستهای جامع از سیاستها را با ۲۰ بند پیشبینی کرد که شامل ثباتبخشی به بازار، حمایت از تولیدکنندگان و خانوارها و طرح اعتبار ملی ایرانیان برای تقویت دسترسی مالی و اشتغال است.
بعد از اجرای موفق تخصیص کالابرگ، نوبت به اجرای طرح ملی اعتبار ایرانیان رسیده است که با اعتبار ۳۰میلیونتومانی میتواند به معیشت خانوار و تأمین هزینهها کمک کند.
طرح اعتبار ایرانیان که به اسم وام اعتباری ۳۰ میلیونی معروف شده است، یکبار مصرف نیست و بعد از پرداخت اقساط قابلیت شارژ مجدد دارد. یکی از مزیتهای این طرح این است که نیازی به مراجعه به بانک و معرفی ضامن و مدارک شناسایی ندارد. در شرایطی که نرخ سود مصوب بانکی اعداد بالای ۲۳درصد را نشان میدهد و دریافت وام خرد از شبکه بانکی مسیر سادهای ندارد، نرخ کارمزد طرح اعتبار ایرانیان یک مزیت بزرگ محسوب میشود. در قدم نخست، پنج دهک اول درآمدی امکان استفاده از وام اعتباری ۳۰ میلیونی را خواهند داشت. اعتبار ۳۰ میلیونی در حساب سرپرست خانوار شارژ خواهد شد و با سود ۵درصد و دوره بازپرداخت شش تا ۱۲ ماه خواهد بود.
وزیر اقتصاد فلسفه طرح اعتبار ملی ایرانیان را در دو موضوع خلاصه میکند؛ از یک طرف با تحریک تقاضای خرید به کمک کسبوکارها و مشاغل میآید و از سوی دیگر به تقویت قدرت خرید منجر میشود.
بهرهمندی نیمی از جمعیت کشور
عدد دقیقی از جمعیت دهکها وجود ندارد، اما با نگاهی به آمارهای جمعیتی و ساختار دهکبندی یارانهها میتوانیم تخمینی از جمعیت مشمولان داشته باشیم که معادل ۴۵ تا ۵۰میلیون نفر از کل جمعیت کشور را شامل میشود. بر اساس آخرین دادههای مرکز آمار و سازمان هدفمندی یارانهها هر دهک درآمدی جمعیتی حدود ۸ تا ۹میلیون نفر را دربرمیگیرد، بنابراین بیش از نیمی از جمعیت کشور که در طبقات پایین و متوسط درآمدی قرار دارند، میتوانند از طرح اعتبار ایرانیان استفاده کنند. طرح اعتبار ایرانیان که به اسم وام ۳۰میلیونی شناخته میشود به همه اعضای خانواده تعلق نمیگیرد. این اعتبار ساختاری مشابه یارانه نقدی دارد و بر مبنای خانوار تعریف شده است. اعتبار ۳۰میلیونتومانی در حساب متصل به کد ملی سرپرست خانوار شارژ میشود، بنابراین یک خانواده چهار نفره پدر یا سرپرست خانواده اعتبار ۳۰میلیونی در اختیار خواهد داشت.
نکته مهمی که مشمولان باید بدانند، این است که وام ۳۰میلیونی به شکل پول نقد واریز نمیشود و امکان برداشت از خودپرداز وجود ندارد. این طرح که به اسم اعتبار ۳۰میلیونی استارت میخورد، غیرنقدی و اعتباری تعریف شده است. اعتبار فقط برای خرید کالا و خدمات اعم از خوراک، پوشاک، بهداشت و درمان و حتی خدمات قابل استفاده است و هیچ محدودیتی برای خرید نوع کالا وجود ندارد، همچنین خرید باید از طریق پلتفرمهای دیجیتال مشخص، فروشگاههای زنجیرهای طرف قرارداد و اصناف مجهز به پایانه فروشگاهی طرح انجام شود.
این مدل سازوکار تضمین میکند که منابع تزریقشده مستقیم وارد بازار شده است و به سمت بازارهای سفتهبازی منحرف نمیشود.
آغاز طرح پس از عید مبعث
در این خصوص معاون امور بانکی، بیمه و شرکتهای دولتی در گفتوگو با شادا، از اجرای همزمان دو طرح مکمل دولت برای حمایت از بنگاههای اقتصادی و خانوارها خبر داد و اعلام کرد: «طرح ملی اعتبار ایرانیان» به خانوارها اعتبار خرید میدهد که تفاوت اساسی با تسهیلات نقدی دارد و تأمین مالی غیرتورمی را به دنبال خواهد داشت.
امیر باقری با اشاره به طرح جدید دولت مبنی بر تغییر مسیر یارانهها از اجرای دو طرح موازی خبر داد و اظهار داشت: اولین طرح تأمین سرمایه در گردش بنگاههاست که با توجه به افزایش هزینههای بنگاههای اقتصادی ناشی از تغییر نرخ ارز، سیستم بانکی موظف شده است منابع لازم را برای تأمین سرمایه در گردش آنها فراهم سازد و جزئیات آن به زودی منتشر میشود.
وی دومین طرح را طرح ملی اعتبار ایرانیان اعلام کرد و گفت: این طرح، اعتباری را در اختیار خانوار قرار میدهد که ماهیت آن تسهیلات نیست و بهصورت اعتبار خرید در زنجیره تولید به کار گرفته میشود و به مناسبت مبعث پیامبر (ص) از روز یکشنبه آغاز شده است. باقری در تشریح این طرح عنوان کرد: مصرفکننده پس از دریافت اعتبار، برای خرید کالا (عمدتاً کالاهای زودمصرف) به فروشگاهها مراجعه میکند. این اعتبار در نهایت به تولیدکننده منتقل میشود تا بتواند با اتکا بر آن، خرید مواد اولیه را انجام دهد و پول در گردش قرار بگیرد.
معاون وزیر تأکید کرد: نیاز به نقدینگی در این طرح کمتر از تسهیلات است و به نوعی «تأمین مالی غیرتورمی» تلقی میشود. این طرح دو هدف اصلی را دنبال میکند؛ «تأمین نیاز خانوار» و «تأمین نیاز بنگاه» که به طور غیرمستقیم به ایجاد و حفظ اشتغال نیز کمک میکند.
اجرای پایلوت و جزئیات بازپرداخت
وی به اجرای طرح ملی اعتبار ایرانیان به صورت پایلوت در یکی از استانها اشاره کرد و افزود: قراردادهایی از سوی چند بانک با فروشگاههای منتخب منعقد شده است که طبق آن در هفته پیش رو، به برخی سرپرستان خانوار (جامعه اولیه هدف، یارانهبگیران) پیامک ارسال میشود تا با مراجعه به سایت بانک و ثبت درخواست، پس از انجام اعتبارسنجی تا سقف ۳۰میلیونتومان اعتبار دریافت کنند. وی ادامه داد: نرخ سود در طرح پایلوت حدود ۵درصد تعیین شده است که در صورت بازپرداخت موفق، درجه اعتباری خانوار بهبود مییابد و امکان تمدید اعتبار مجدد برای آنها فراهم میشود. پس از جمعبندی نتایج طرح پایلوت، این طرح در سطح کل کشور و شامل تمامی دهکهای مشمول طرح هدفمندی یارانهها اجرایی خواهد شد.
