جوان آنلاین: لرستان امروز به یکی از پیشرانهای اصلی صنعت شیلات کشور تبدیل شده است؛ استانی غیرساحلی که با اتکا به مزیتهای طبیعی، منابع غنی آبهای سرد و جاری، و سیاستگذاری هدفمند، توانسته رتبه نخست تولید ماهیان سردآبی ایران را به دست آورد. تولید بیش از ۴۲هزارتن انواع آبزیان در سال ۱۴۰۳، فعالیت حدود ۷۰۰مزرعه پرورش ماهی، و اشتغالزایی مستقیم و غیرمستقیم برای ۲۵هزار نفر، تنها بخشی از کارنامه شیلات لرستان است. در شرایطی که کشور با چالشهای فزاینده کمآبی، بیکاری و نیاز به ارزآوری غیرنفتی مواجه است، توسعه پرورش ماهیان سردآبی، گرمابی و خاویاری در لرستان، بهعنوان یک راهبرد اقتصادی و امنیتی، بیش از پیش اهمیت یافته است. مسئولان شیلات و جهاد کشاورزی استان معتقدند لرستان نهتنها توان تأمین بخش مهمی از نیاز داخلی کشور به آبزیان را دارد، بلکه میتواند با تکمیل زنجیره ارزش و توسعه صادرات، به یکی از بازیگران مؤثر بازار منطقهای آبزیان و خاویار تبدیل شود؛ مسیری که در صورت تداوم سرمایهگذاری و حمایت ملی، آیندهای متفاوت برای اقتصاد و اشتغال استان رقم خواهد زد.
صنعت شیلات در لرستان امروز فراتر از یک بخش کشاورزی، به یک فرصت اقتصادی و راهبردی تبدیل شده است. ترکیب اشتغالزایی گسترده، امنیت غذایی و ظرفیت بالای صادرات، این بخش را به یکی از کلیدهای توسعه پایدار استان بدل کرده؛ ظرفیتی که تحقق کامل آن، نیازمند حمایت ملی، سرمایهگذاری هدفمند و تکمیل زنجیره ارزش است. اگر این مسیر با جدیت ادامه یابد، لرستان میتواند الگوی موفق «اقتصاد آب» در ایران باشد.
بر اساس آمار رسمی، لرستان هماکنون رتبه نخست تولید ماهیان سردآبی کشور را در اختیار دارد. مدیرکل شیلات لرستان، با اشاره به جایگاه راهبردی استان در این حوزه میگوید: «درحال حاضر سالانه حدود ۴۲هزارتن ماهی در لرستان تولید میشود و پیشبینی میکنیم این رقم در سال جاری به ۴۵هزارتن افزایش یابد.»
به گفته کیارش بیرانوند، ۷۰۴مزرعه فعال پرورش ماهی در استان مشغول فعالیت هستند و لرستان از نظر زیرساختهای طبیعی، یکی از مستعدترین استانهای کشور برای توسعه آبزیپروری به شمار میرود.
این مسئول تصریح میکند: «لرستان دارای بیش از ۲هزارو۴۰۰ کیلومتر رودخانه و حدود ۳ هزار دهنه چشمه است که این ظرفیت کمنظیر، بستر اصلی توسعه پرورش ماهیان سردآبی، گرمابی و خاویاری را فراهم کرده است.»
اشتغالزایی پایدار با اقتصاد آب
صنعت شیلات در لرستان به یکی از مهمترین منابع اشتغال مولد تبدیل شده است. مدیرکل شیلات استان اعلام کرده است که این بخش بهطور مستقیم و غیرمستقیم برای حدود ۲۵هزارنفر اشتغال ایجاد کرده و با بهرهبرداری از طرحهای جدید، این رقم افزایش خواهد یافت.
بیرانوند در اینباره میگوید: «با تکمیل و بهرهبرداری از هفت مجتمع بزرگ پرورش ماهیان سردابی و خاویاری، سالانه ۲۰هزارتن به ظرفیت تولید آبزیان استان افزوده میشود که بهطور طبیعی، اشتغال جدید و پایدار ایجاد خواهد کرد.»
در همین راستا، رئیس سازمان جهاد کشاورزی لرستان نیز توسعه آبزیپروری را یکی از اولویتهای اصلی استان میداند و میگوید: «استفاده از استخرهای دومنظوره کشاورزی برای پرورش ماهی، میتواند هم درآمد کشاورزان را افزایش دهد و هم اشتغال مولد در روستاها ایجاد کند.»
سیدعماد شاهرخی ادامه میدهد: «مجموعه پروژههای فعال و در دست اجرای شیلات در لرستان نشان میدهد، این استان از مرحله فعالیتهای خرد و پراکنده عبور کرده و وارد فاز توسعه صنعتی و مجتمعمحور آبزیپروری شده است؛ مسیری که با تکمیل زیرساختها، توسعه صنایع فرآوری و پیوند با بازارهای صادراتی، میتواند لرستان را به یکی از پایدارترین قطبهای اقتصاد شیلات کشور تبدیل کند.»
این مسئول با بیان اینکه بخش مهمی از پروژههای فعال شیلات لرستان به مراکز تکثیر و تفریخ بچهماهی اختصاص دارد و مراکزی مخصوص این کار هستند که بالای ۱۰۰ میلیون قطعه بچهماهی تولید میکنند، تصریح میکند: «لرستان توانایی تولید نیمی از بچهماهی مورد نیاز کشور را دارد و این مراکز نهتنها نیاز داخلی استان بلکه بخش عمدهای از نیاز ملی را تأمین میکنند.»
به گفته رئیس سازمان جهاد کشاورزی لرستان، این مراکز، زیرساخت کلیدی توسعه پایدار شیلات استان محسوب میشوند و وابستگی کشور به واردات تخم چشمزده را کاهش دادهاند.
خاویار، برگ برنده صادراتی
لرستان علاوه بر پرورش ماهی، در حوزه تکثیر نیز جایگاه ممتازی دارد. به گفته مدیرکل شیلات استان، ۳۵مرکز تکثیر در لرستان فعال هستند که سالانه بیش از ۱۱۰میلیون قطعه بچهماهی تولید میکنند.
بیرانوند میگوید: «لرستان توانایی تأمین حدود ۵۰درصد بچهماهی مورد نیاز کشور را دارد و حتی ظرفیت صادرات این محصول به کشورهای همسایه نیز فراهم است.»
افقگذاری استان، رسیدن به تولید ۶۰ هزار تن ماهی در سالهای آینده است؛ هدفی که در صورت تحقق، لرستان را به قطب بیرقیب آبزیپروری در غرب کشور تبدیل خواهد کرد.
یکی از محورهای جدید توسعه شیلات در لرستان، پرورش ماهیان خاویاری است. بر اساس آمار رسمی، استان توانسته از «صفر تولید» به بیش از ۵/۱ تن خاویار و ۲۵۰تن گوشت ماهیان خاویاری برسد.
در همین رابطه مدیرکل شیلات استان میگوید: «با تکمیل مجتمعهای خاویاری، لرستان این توان را دارد که در آینده، بهاندازه کل کشور خاویار تولید کند.»
با توجه به قیمت جهانی خاویار و محصولات آبزی، کارشناسان اقتصادی برآورد میکنند که توسعه صادرات آبزیان و خاویار از لرستان میتواند دهها میلیون دلار ارزآوری سالانه برای کشور به همراه داشته باشد؛ ظرفیتی که در صورت تکمیل صنایع فرآوری، بستهبندی و زنجیره سرد، چند برابر خواهد شد.
تولید ماهیان خاویاری
در کنار ظرفیتهای طبیعی، توسعه شیلات در لرستان مبتنی بر اجرای پروژههای متمرکز و مجتمعهای بزرگ پرورش آبزیان بوده است؛ پروژههایی که از مرحله زیرساخت عبور کرده و وارد فاز تولید اقتصادی شدهاند.
مدیرکل شیلات لرستان با اشاره به پروژههای فعال استان میگوید: «در حال حاضر چهار مجتمع بزرگ پرورش ماهی سردآبی و خاویاری در لرستان فعال هستند و هفت مجتمع دیگر نیز در مراحل مختلف تکمیل زیرساخت قرار دارند که پس از بهرهبرداری، ظرفیت تولید استان را بهصورت جهشی افزایش خواهند داد.»
یکی از مهمترین پروژههای فعال، مجتمع پرورش ماهیان خاویاری سپیددشت است که با ظرفیت اسمی حدود ۲هزارتن گوشت ماهیان خاویاری و تولید خاویار صادراتمحور، بهعنوان پایلوت توسعه خاویاری لرستان عمل میکند. این مجتمع نقش کلیدی در رسیدن استان از «صفر تولید خاویار» به بیش از ۵ /۱ تن خاویار در سالهای اخیر داشته است.
به گفته مسئولان، مجتمعهای خاویاری استان بهگونهای طراحی شدهاند که علاوه بر تولید گوشت، محور اصلی آنها خاویار با ارزش افزوده بالا و جهتگیری صادراتی است.
