جوان آنلاین: شفافیت یک جنبه حیاتی اصلاحات مالیاتی است. قبل از گسترش پایه مالیاتی، داشتن اطلاعات جامع در مورد معاملات اقتصادی در بخشها ضروری است. شفافیت اقتصادی تنها از طریق اجرای نظام واحد مالیاتدهندگان امکانپذیر است. این سامانه پایه محکمی برای جمعآوری و تجزیه و تحلیل مبادلات اقتصادی است و امکان شناسایی دقیق مالیات دهندگان جدید و رسیدگی به اختلافات در پرداختهای مالیاتی را فراهم میکند.
اجرای کامل سامانه مؤدیان مالیاتی در کاهش فرار مالیاتی، به ویژه در میان فراریان مالیاتی با حجم بالا و اقتصاد غیررسمی غیرشفاف، مفید است. سامانه مؤدیان مالیاتی با اعمال انطباق و حصول اطمینان از گزارش دقیق مالیاتی، نقشی محوری در مهار شیوههای فرار مالیاتی ایفا میکند. این به مقامات امکان میدهد تا بخشهایی را شناسایی کنند که کمتر از مالیات پرداخت میکنند یا به طور کامل فرار میکنند و امکان اقدامات هدفمند برای رسیدگی مؤثر به این مسائل را فراهم میکند. برای دستیابی به توزیع مجدد عادلانه ثروت، ایجاد پایههای مالیاتی جدید ضروری است. با این حال، این نیاز به درک کامل مبادلات اقتصادی بین بخشهای مختلف دارد. سامانه مؤدیان مالیاتی جمعآوری دادههای جامع را تسهیل میکند و سیاستگذاران را قادر میسازد تا پایههای مالیاتی را به طور دقیق بازتعریف کنند. سامانه مؤدیان مالیاتی با شفافیت تراکنشهای اقتصادی و امکان تعیین هوشمند مالیات بر اساس دادههای متقن و شفاف اقتصادی حاصل از تقاطع جریان کالا و خدمات با جریان مالی اطمینان حاصل میکند که بار مالیاتی به طور عادلانه در بین بخشهای مختلف توزیع میشود و افرادی که درآمدهای بیشتری دارند به تناسب، مالیات بیشتری نیز میپردازند.
زیرساخت ایجاد فاکتور الکترونیکی مهمترین مزیت تقاطعگیری جریان مالی و کالایی
سامانه مؤدیان مالیاتی با شفافیت ایجاد شده در بخش جریان کالا و تقاطعگیری آن با جریان تراکنشی و مالی درون یا بیرون بانکی میتواند به عنوان یک سازوکار اساسی برای اجرا و ارائه فاکتور یا صورتحساب الکترونیکی کارآمد عمل کند. فاکتورهای الکترونیکی شفافیت در زنجیره توزیع کالا، مبارزه با احتکار و تسهیل وصول مالیات بر عایدی سرمایه برای سودهای ناشی از سوداگری در اقتصاد کشور را فراهم میکند. صورتحساب الکترونیکی با شفافیت زنجیره موجب اخذ کامل مالیات بر ارزش افزوده خواهد شد و همچنین با شکلگیری زیرساخت ارائه فاکتور الکترونیک، با اعمال سیاستهای اقتصادی صحیح مرتبط با پایههای مالیاتی جدید، فرآیندهای جمعآوری مالیات را ساده و از هدف دولت برای توزیع مجدد ثروت حمایت میکند. در سامانه مؤدیان، ایجاد یک صورتحساب الکترونیکی منحصر به فرد برای هر تراکنش، یک نقطه اصلاح محوری است. این فاکتور الکترونیکی مسیر کامل یک محصول را از زمان ورود آن به کشور تا مصرف آن از سوی کاربران نهایی ردیابی میکند. این دولت را قادر میسازد تا مالیاتهای نظارتی و مالیات بر درآمد را بر اساس شفافیت و زیرساخت صورتحسابهای الکترونیکی جمعآوری کند. این سامانه توزیع مجدد ثروت دقیق را تضمین و از سیاستهای اقتصادی مؤثر حمایت میکند.
مزایای ایجاد زیرساخت صورتحساب و فاکتور الکترونیکی
اجرای صورتحساب الکترونیکی یک پایگاه داده متمرکز و بیدرنگ را فراهم میکند که سیاستگذاران حوزه مالیاتی را قادر میسازد تا تراکنشها را نظارت کنند، جابهجایی کالاها را ردیابی و بینظمیهای احتمالی را شناسایی کنند. این شفافیت افزایش یافته باعث ایجاد فضای اعتماد بین مالیات دهندگان و دولت، ایجاد زمینه بازی برابر برای کسب و کار، جلوگیری از فرار مالیاتی و کاهش فساد میشود. خودکارسازی فرآیند محاسبه مالیات از طریق صورتحساب الکترونیکی، وصول دقیق و به موقع مالیات را تضمین میکند. این سیستم بر اساس اطلاعات تراکنشهای ثبت شده در صورتحسابها، مالیاتها را به صورت خودکار محاسبه و خطاها را حذف میکند و بار مالیاتی بخش شفاف و مولد اقتصاد را کاهش میدهد. علاوه بر این، محاسبات مالیاتی بلادرنگ امکان پیشبینی و برنامهریزی درآمد کارآمد را فراهم میکند.
امکان برخورد با بخش غیررسمی اقتصاد و کاهش فرار مالیاتی
یکی از مزایای اولیه سامانه مؤدیان مالیاتی، پتانسیل آن برای جلوگیری از فرار مالیاتی است. با اجباری کردن صدور فاکتورهای الکترونیکی در هر زنجیره انتقال کالا، کار برای مشاغل در اقتصاد غیررسمی یا زیرزمینی به طور قابل توجهی دشوارتر میشود. این سیستم بخشهای غیر شفاف را شناسایی میکند و به مقامات مالیاتی اجازه میدهد تا تلاشهای خود را بر این حوزهها متمرکز کنند، بنابراین فرار مالیاتی را به حداقل و جمعآوری درآمد را به حداکثر میرسانند.
بخش غیررسمی تهدیدی قابل توجه برای اقتصاد هر کشوری است، زیرا مانع رشد و توسعه اقتصادی میشود. اجرای کامل سامانه مؤدیان مالیاتی فرصتی را برای کاهش این خطرات با تشویق مشاغل برای پیوستن به اقتصاد رسمی فراهم میکند. صورتحساب شفاف، محاسبات دقیق سود و زیان و امکان اخذ مالیات بر عملکرد، کسبوکارها را قادر میسازد تا شهرت معتبر و حسابداری ایجاد کنند. این به نوبه خود دسترسی آنها به اعتبار را افزایش میدهد، رشد کسب و کار را تسهیل و توسعه اقتصادی را تحریک میکند.
مالیات ستانی هوشمند و الکترونیک
احمد راستینه، نماینده مجلس شورای اسلامی با اشاره به ویژگیهای قانون سامانه مؤدیان و پایانههای فروشگاهی در کشور به «جوان» میگوید: «ما باید به سمت دولت تمام الکترونیک و دولت هوشمند حرکت کنیم، بنابراین سامانه مؤدیان و پایانههای فروشگاهی یکی از گامهای تحقق دولت الکترونیک در شفافسازی و اخذ درآمدهای پایدار برای اداره کشور است. در این قانون بحث شناسایی درست مؤدیان و رصد کالایی از مبدأ تا مصرف مبنای کار قرار گرفته که این موضوع مهم در زمینه ایجاد زیرساخت فاکتور الکترونیک نیز بسیار مهم و کارآمد است.»
راستینه با بیان اینکه اجرای صحیح قانون فوق باید در دستور کار قرار گیرد، میافزاید: «همچنین موضوع معافیتهای مالیاتی نیز برای فروشگاههایی که درآمدهای مالیاتی پایینی دارند و نمیتوانند مالیاتهای لازم را پرداخت کنند در جریان اجرای این قانون به درستی دیده شود. همگی این موارد نیازمند یکپارچهسازی سامانههای رصد هوشمند است، بنابراین دولت باید به سمت یکپارچهسازی سامانههای رصد هوشمند دولت الکترونیک حرکت کند تا این سامانهها همه قابلیت رهگیری و اتصال مستمر و آنلاین را با سامانه مؤدیان داشته باشند. با توجه به اصلاح قانون مالیات و ایجاد سامانه مؤدیان مالیاتی و پایانههای فروشگاهی کار بزرگی اتفاق افتاده و درآمدهای پایدار دولت ارتقا و رشد بسیار قابل توجهی داشته است.»
نماینده مردم شهرکرد در مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه سامانه مؤدیان و پایانههای فروشگاهی قابلیتهای زیادی دارد، ادامه میدهد: «در کنار افزایش منابع حاصل شده در راستای اجرای قانون فوق، ضرورت شناسایی دقیق مؤدیانی که از معافیتهای مالیاتی بهرهمند شوند مورد تأکید است. همچنین سامانه مؤدیان و پایانههای فروشگاهی، اگر در یکپارچهسازی سامانههای هوشمند رصد قرار بگیرند، جلوی فرار مالیاتی نیز گرفته میشود. فرار مالیاتی به اقتصاد کشور، آسیبهای فراوانی زده است، از این رو این موضوع فرایند شبکه دلالی کشور را توسعه میدهد، بنابراین یکپارچهسازی سامانههای هوشمند مالیاتی همچون سامانه مؤدیان میتواند این مشکلات را برطرف کند.»
عضو مجمع نمایندگان چهارمحالوبختیاری خاطرنشان میکند: «حتماً با در نظر گرفتن یکپارچهسازی سامانهها در سامانه مؤدیان و پایانههای فروشگاهی و اجرای کامل این سامانه حیاتی میتوانیم به سمت مالیاتستانی هوشمند و الکترونیک حرکت کنیم. قدم مهم حاصل از سامانه مؤدیان شفافیت جریان کالا و امکان صدور فاکتور الکترونیک است که به راحتی میتوان بعد از هر تراکنش میزان مالیات، سهم هر یک از طرفهای معامله را محاسبه و مالیاتستانی را هوشمند کرد.»
عدالت مالیاتی با قانون سامانه مؤدیان و پایانههای فروشگاهی
ذبیحالله اعظمی، عضو مجمع نمایندگان کرمان با اشاره به ویژگیهای قانون سامانه مؤدیان و پایانههای فروشگاهی در کشور به «جوان» میگوید: «قانون سامانه مؤدیان و پایانههای فروشگاهی قانونی بسیار مترقی و پیشرفته است. بخش عمدهای از منابع درآمدی کشورهای پیشرفته از مالیات تأمین میشود، به واسطه قانون فوق به درستی میتوانیم رصد کالایی داشته باشیم. این قانون میتواند در زمینه اخذ مالیات از به اصطلاح آقازادهها و افراد دانه درشت اقتصادی که قانون را دور میزنند، مؤثر باشد. دولت باید این قانون را با جدیت دنبال کند.»
اعظمی با بیان اینکه متأسفانه برخی از پزشکان در جریان فعالیت خود از مردم سکه و دلار اخذ میکنند، ادامه میدهد: «باید مشخص شود که مشکلات مالیاتستانی این بخش را چگونه برطرف کنیم. این قانون به درستی میتواند عدالت مالیاتی را محقق کند به شرط آنکه به درستی مورد اجرا قرار گیرد.»
نماینده مجلس جیرفت و عنبرآباد با انتقاد از اجرای برخی قوانین خاطرنشان میکند: «اگر قانون یادشده به درستی در کشور اجرا شود، مالیات ستانی هم عادلانه و هم هوشمندانه میشود و به کسی ظلمی نخواهد شد.»
تاثیر سامانه مؤدیان در رصد جریان کالا
غلامعلی کوهساری، عضو مجمع نمایندگان گلستان با تأکید بر اینکه قانون سامانه مؤدیان و پایانههای فروشگاهی باید به طور کامل و به درستی در کشور اجرایی شود به «جوان» میگوید: «این قانون به خودی خود ایراداتی ندارد و به درستی میتواند مالیات ستانی را عادلانه و هوشمندانه کند مشروط به اینکه جلوی مالیات گریزی برخی افراد را سد کند و مالیات به درستی از افراد مالیات گریز اخذ شود، بنابراین باید به درستی اجرا شود و همه افراد و فعالیتهای اقتصادی را پوشش دهد، چراکه قانون فوق ویژگیهای خوبی دارد.»
عضو کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه در قالب این قانون باید به درستی فعالیت اشخاص مورد رصد قرار گیرد، میافزاید: «باید در قالب این قانون جلوی افرادی که مالیات پرداخت نمیکنند گرفته شود و این افراد شناسایی شوند. این قانون میتواند از فرار مالیاتی جلوگیری کند.»
این نماینده مجلس شورای اسلامی با اشاره به تأثیر قانون سامانه مؤدیان در رصد کالا و پیش بینی پذیری بازار تأکید میکند: «رصد کالا فرایند مناسبی است منتها از ابتدای تولید تا فروش کالا مالیات بر ارزش افزوده گرفته میشود، این مسئله به نظر مالیات ستانی نامناسبی است و قانون فوق باید این فرآیند را اصلاح کند تا نهایتاً تولیدکننده و مصرفکننده یک درصد مشخصی مالیات پرداخت کنند، نه اینکه تولید کننده ۹درصد و واسطه و مصرف کننده هم ۹ درصد پرداخت کنند. زیرساخت اصلی حاصل از اجرای سامانه مؤدیان، بحث فاکتور یا صورتحسابهای الکترونیک است که به صورت مشخص باعث رصد کالا در هر نقطه از زنجیره توزیع کالا خواهد شد و امکان اخذ مالیات در آن واحد و همچنین رصد نقطهای کالا در هر زنجیره و سیاستگذاری متناظر در این بخش فراهم خواهد شد.»
جمعبندی
بهنظر میرسد سامانه مؤدیان مالیاتی نقش محوری در ارتقای شفافیت اقتصادی و تسهیل اصلاحات مالیاتی دقیق در ایران ایفا میکند. این سامانه با پرداختن به فرار مالیاتی و حصول اطمینان از انطباق در بخشها به توزیع مجدد عادلانه ثروت کمک میکند. علاوه بر این به عنوان پایهای برای اجرای یک زیرساخت صورتحساب الکترونیکی مؤثر عمل میکند که شفافیت در زنجیره توزیع کالاها و تسهیل جمع آوری مالیات را فراهم مینماید. ایجاد صورتحسابهای الکترونیکی منحصربهفرد، شفافیت را بیشتر میکند و دید جامعی از معاملات اقتصادی ارائه میدهد. از طریق این اصلاحات، ایران میتواند سامانه مالیاتی خود را تقویت کند، رشد اقتصادی را ارتقا دهد و به توزیع عادلانه ثروت دست یابد.
