ماده شیمـیایی «اتیلن دی کلراید» به اختصار «EDC» به عنوان ماده واسطه اصلی در تولید «PVC» یکی از اعضای خانواده پلیمرها و پرکاربردترین محصول صنعت پتروشیمی، مورد استفاده قرار میگیرد. این محصول که در داخل کشور منحصراً در پتروشیمی اروند تولید میشود، به عنوان خوراک چهار شرکت پتروشیمی «غدیر» و «آبادان» از زیرمجموعههای شرکت سرمایهگذاری تأمین اجتماعی (شستا) و پتروشیمی «هگمتانه» و «بندر امام خمینی (ره)» از زیرمجموعه هلدینگ خلیج فارس مورد استفاده قرار میگیرد، بنابراین از تقاضای بالایی برخوردار بوده و بازار خوبی در داخل کشور دارد، از این جهت بستری برای ایجاد رانت است و طبق غالب محصولات پرمتقاضی، سلطان نیز دارد! حال خبر میرسد سلطان EDC دستبهکار شده و با رانت اقدام به خرید EDC از پتروشیمی اروند کرده است.
عباس غلامی، مدیر توسعه صنایع پاییندستی شرکت ملی پتروشیمی ایران، طی مکاتبهای به مدیرعامل پتروشیمی اروند تأکید کرده است طبق دستور مرتضی شاهمیرزایی، معاون وزیر و مدیرعامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی، محصول EDC تولیدشده در پتروشیمی اروند، ابتدا برای تأمین نیاز پتروشیمیهای چهارگانه «غدیر»، «آبادان»، «هگمتانه» و «بندر امام خمینی (ره)» در نظر گرفته شود و در صورت وجود محصول مازاد، سپس به سمت صادرات حرکت کنند، با این حال اخیراً مدیرعامل شرکت پتروشیمی اروند، یک محموله EDC را با قیمت ۲۱۵ دلار به سلطان بازار این محصول فروخته است. نکته قابل تأمل آنکه همین EDC را با قیمت ۳۱۵ دلار به پتروشیمیهای چهارگانه داخلی میفروشد، یعنی سلطان EDC ۱۰۰ دلار زیر قیمت داخلی خرید کرده است.
ماجرا به همین جا ختم نمیشود. سلطان EDC محصول خریداریکرده به ثمنبخس را در اظهارنامه گمرکی به مقصد کشور هند اعلام کرده است، اما بنا به احتمال فعالان بازار پتروشیمی، خبری از صادرات به هند نیست، چه آنکه بازار داخلی تشنه آن است و شرکتهای داخلی احتمالاً مجبور شوند محموله سلطان EDC را با قیمت بالاتر بخرند. طبق برخی گمانهزنیها، سلطان EDC در پاسخ به استعلام قیمتها رقم ۴۲۰ دلار را به ازای هر تن اعلام کرده است.
ظاهراً پتروشیمیهای چهارگانه پیگیریهای زیادی انجام دادهاند و مجدداً غلامی به مدیرعامل اروند، نامه زده است که محموله بارگیری نشود، زیرا پتروشیمیهای داخلی نیاز دارند، اما متأسفانه معلوم نیست به کجا وصل هستند که اولین محموله صادراتی از گمرک ترخیص و در نهایت صادر شده است!
جمعبندی
صنعت پتروشیمی یکی از ارکان اصلی در زنجیره تولید و موتور محرک توسعه اقتصادی، سیاسی و اجتماعی کشور به شمار میآید و نقش بسزایی در تولید ناخالص ملی دارد، از این رو باید توجه زیادی به نیازهای داخلی این صنعت بزرگ در کشور شود. اقتصاد ایران چه در صورت لغو تحریمها و چه در صورت ادامه آنها، باید تمرکز دوچندانی را معطوف پتروشیمیها کند؛ صنعتی که میتواند در دوران تحریمها نجاتدهنده باشد و در دوران رفع تحریمها به پرچمدار محصولات صنایع ایرانی در بازارهای مختلف جهان مبدل شود و ارزآوری گستردهای را در کنار ایجاد مشاغل پایدار به ارمغان بیاورد، اما متأسفانه اتفاقاتی که بعضاً در پشت پرده رخ داده، این صنعت را تا حدودی با چالش مواجه کرده است. حال باید منتظر ماند و دید که محصول EDC از انحصار و رانت خارج خواهد شد یا در بر همین پاشنه خواهد چرخید.
«EDC» ماده خامی است که برای تولید آن از گاز یارانهای استفاده میکنند، بنابراین میتواند تبدیل به محصول با ارزش افزوده بالاتری شود و با توجه به امکان و ظرفیتی که در کشور وجود دارد، تبدیل به «PVC» شود تا عطش موجود در کشور نسبت به این محصول فروکش و برای صنایع پاییندستی نیز اشتغال بیشتری ایجاد کند.
