یک کارشناس اقتصادی معتقد است تأکید بیش از حد بر توسعه عمودی در ایران منجر به افزایش قیمت زمین و بحران قیمت در بازار مسکن شده است. تغییر تمرکز به سمت توسعه افقی و شکستن انحصار زمین برای رسیدگی به این چالش بزرگ اقتصادی کشور، بسیار مهم است. توسعه افقی همراه با تأمین مالی و کانالهای اعتباری مناسب بانکی میتواند در کنار شکستن انحصار زمین، هزینه مسکن را کاهش دهد. اجرای قانون جهش تولید مسکن مصوب مجلس نیز اولویت خود را برای تحقق منافع بالقوه و تضمین خانهدار شدن مردم توسعه افقی دانسته است.
حمید بهزادی بخش، کارشناس اقتصادی در گفتگو با «جوان» در رابطه با اهمیت توسعه افقی و شکستن انحصار زمین گفت: در ایران یکی از رویکردهای نادرست در توسعه شهری، تمرکز بیش از حد بر توسعه عمودی و بلندمرتبهسازی بوده است. این رویکرد منجر به افزایش قابل توجه قیمت زمین مسکونی و تبدیل شدن به عامل اصلی گرانی مسکن در تهران و سایر شهرهای بزرگ شده است. قانون جهش تولید مسکن که در مجلس شورای اسلامی تصویب شد، با هدف تغییر تمرکز به سمت توسعه افقی برای شکستن انحصار زمین و رسیدگی به بحران قیمت مسکن بود، اما اجرای این قانون با تأخیر مواجه شده است. وی ادامه داد: تأکید بر توسعه عمودی و بلندمرتبهسازی و همچنین عدم الحاق زمین به محدوده شهر به افزایش قابل توجه قیمت زمین مسکونی در ایران کمک کرده است. در دسترس بودن محدود زمین در مناطق شهری، همراه با تقاضای زیاد برای مسکن، منجر به انحصار زمین شده و قیمتها را به سطوح گزافی رسانده، در نتیجه هزینههای مسکن افزایش یافته و مالکیت خانه را برای بسیاری از ایرانیها، به ویژه در شهرهای بزرگی مانند تهران، غیرقابل تحمل کرده است. افزایش سرسامآور قیمت زمین تأثیر مستقیمی بر هزینه مسکن داشته است. زمین بخش قابل توجهی از هزینههای مسکن را تشکیل میدهد و قیمتهای متورم زمین باعث افزایش قیمت خانه و اجارهبها شده است. این بحران استطاعت، چالشهای مهمی را برای خانوارهای ایرانی ایجاد کرده است که باعث تشدید نابرابری و مانع دسترسی آنها به مسکن مناسب و مقرونبهصرفه و پیشرفت اقتصادی- اجتماعی شده است.
نیاز به توسعه افقی شهر
بهزادیبخش با اشاره به مزیت بزرگ توسعه افقی شهر و شکستن انحصار زمین گفت: توسعه افقی یک راهحل امیدوارکننده برای شکستن انحصار زمین و کاهش هزینههای مسکن ارائه میدهد. با گسترش شهر به صورت افقی و باز کردن مناطق جدید برای توسعه مسکونی، میتوان تمرکز مالکیت زمین را کاهش داد که منجر به بازارهای رقابتی زمین و کاهش قیمت زمین میشود. این امر به نوبه خود مسکن را برای بخش وسیعتری از جمعیت مقرونبهصرفهتر میکند. توسعه افقی امکان توزیع عادلانهتر زمین را فراهم میکند و بار قیمت بالای زمین را بر دوش خانوارهای ایرانی کاهش میدهد. با افزایش عرضه زمین برای مسکن، نیروهای بازار عرضه و تقاضا میتوانند به طور مؤثرتری کار کنند، در نتیجه قیمت زمین و مسکن معقولتر شود. این تعدیل به بهبود قیمت مسکن و کاهش بار مالی بر خانوارها کمک میکند.
