محمد زنده بودی
یادروز تاسوعای ۱۲۵۵ قمری و اخراج ژنرال انگلیسی توسط بوشهریها تاریخ برای امروز و فردای ما سرشار از عبرتهاست. گاه کنکاش در تاریخ زندگی انسانها برای تفریح، گاه عبرت و گاه نه تنها برای تفریح عبرت است که یک ضرورت میشود. مطالعه تاریخ و هویت دینی و ملی ما، یکی از آن ضرورتهاست. هنرمندان، مسئلهشناسان و کارشناسان استان بوشهر این بار حول یک مسئله تاریخی و ملی گرد هم آمدهاند تا با ترسیم وضع گذشته ملت ایران، قدمی در تقویت هویت ملی و دینی بردارند و سهم خود را از بیان تاریخ بگیرند.
تاسوعای ۱۲۵۵قمری بوشهر از نقاط تلاقی تاریخ ملی و دینی ماست که به بیان دلاوری و پافشاری مردمان دیار بوشهر در مسیر حق میپردازد. رویداد «تاسوعای تاریخی بوشهر» بهانهای برای رونمایی از آثار هنرمندان استان بوشهر بود که به مناسبت یکصدونودمین سالروز اخراج ژنرال بلندپایه انگلیسی از سوی مردم بوشهر، در روز تاسوعای سال۱۲۵۵ قمری، چهارشنبه چهارم مرداد۱۴۰۲ در سالن حوزه هنری و به همت این نهاد و در همکاری با گروه رسانهای- تحقیقی نخل و برنو برگزار شد.
اولین سخنران مراسم سیدحسین صافی، چهره ماندگار هنر استان بوشهر با بیان اینکه فعالان حوزه مستند در کنار تأمل عمیق به روشهای ارائه واقعیت، خلق مضمون را هم در دستور کار قرار دهند و خلاقیتشان را در هر دو زمینه به کار گیرند، گفت: «تاریخ جنوب - و به ویژه استان بوشهر- آکنده از مقاومت در برابر متجاوزان است و از این منظر، منبعی بسیار غنی برای تولید آثار داستانی به شمار میرود.»
پس از آن از دو اثر نقاشی محمدعلی نادری با عناوین «تاسوعای تاریخی بوشهر» و «رودررو با شیطان» رونمایی شد و ایشان درباره آثارش توضیحات مختصری ارائه کرد. این آثار به واقعه تاریخی مهم و کمتر شنیدهشدهای اختصاص یافته که در آن مردم بوشهر ژنرال بلندپایه انگلیسی، سِر فردریک مِیتلند را با وضع خفتباری از ساحل کوتی اخراج میکنند و سپس با حضور باقرخان و نیروهای تنگستانی، با سنگربندی اسکله از هجوم مجدد انگلیسیها جلوگیری میکنند.
نادری به دغدغههای شخصیاش درباره هویت و تاریخ جنوب اشاره و اضافه کرد که پیش از این آثاری را بنا بر همین دغدغه شخصی تولید کرده بوده است، اما این بار در همکاری با گروه تحقیقی- رسانهای نخل و برنو، تلاش کرده است دو اثر مستند و مسئلهمند بیافریند و یک گام در این مسیر به جلو بردارد.
مهدی فتوت، نویسنده مهمترین اثر مکتوب تاریخی درباره باقرخان و احمدخان تنگستانی، سخنران بعدی جلسه بود. او با مرور اقدامات استعماری بریتانیا و سایر قدرتها و ابرقدرتها در ایران، به توصیف دلاوریها، رشادتها و جنگاوریهای سرداران ایران در طول تاریخ پرداخت و توصیفات غربیها از این شخصیتها را مورد تحلیل قرار داد و اضافه کرد که به رغم این ابهت و عظمتی که سرداران ایرانی در نگاه اروپاییها داشتهاند، این فقط باقرخان تنگستانی است که «فرمانده ترسناک ایرانی» لقب گرفته.
وی افزود: گاهی برخی نبردها برای یک برهه از جنگ سرنوشتساز است. گاهی برای بقای یک ارتش، گاهی برای سرنوشت یک پادشاه و گاهی برای بقای یک ملت و یک کشور... مقاومت جانانه باقرخان تنگستانی و نیروهایش در هر دو برهه در برابر تهاجم بریتانیاییها از جنس آخرند و تاریخ ما مدیون این رشادتها و دلاوریهاست. در بخش بعد، از پرترههای شیخ حسن آلعصفور، باقرخان تنگستانی و شهید احمدخان تنگستانی، اثر هنرمند جوان اهل شهرستان جم، طاهر حقجو رونمایی شد و وی در سخنان کوتاهی به انگیزهها و چالشهای کارش پرداخت.
سخنران بعدی، احمد کرمینژاد، دانشجوی دکترای علوم اجتماعی، پژوهشگر و روایتگر تاریخ استان پشت تریبون قرار گرفت و با استناد به آثار فارابی، خیال را مرتبهای از فهم و نه اقناع عقلی بلکه محرک درونی و انگیزشی دانست که انسان را به حرکت وامیدارد و گفت: فارابی مهمترین محرک این خیال را هنر میداند و معتقد است هنر، با خیال آدمی درگیر میشود، نه با قوه عقلی و ادراکی.
وی افزود: این کار قوه خیال است که انسان را به حرکت و جوشش وا دارد. فیلسوف و متفکر هر چقدر هم که بیندیشند و بنویسند، نمیتوانند جامعه را به حرکت درآورند، مگر زمانی که هنرمند ایده را تبدیل به اثر هنری- اعم از قصه، شعر، موسیقی، فیلم، نقاشی یا مجسمه- کند.
در ادامه برنامه از پرتره دیگری از باقرخان تنگستانی اثر هنرمند جوان و پرتلاش دشتستانی، علی شفیع رونمایی شد. او که دانشآموخته دوره کارشناسی رشته گرافیک از دانشگاه هنر اصفهان است درباره اثر و روش کارش توضیحاتی ارائه کرد و از چالشهای مسیر پیش رو گفت. پس از وی عبدالله شاهینی، ریاست حوزه هنری به سخنرانی پرداخت و ضمن تشکر از همه استادان و هنرمندان حاضر، انگیزه برگزاری جلسه را همنشینی و همکاری هنرمندان و مسئلهشناسان دانست و مأموریت خود را پرداختن به معضلات و گرههای کور و نقاط ضعف جامعه و تلاش برای حلشان دانست. وی افزود: معتقدیم این مسیر از تکیه بر عظمتها و ظرفیتهای اجتماعی، فرهنگی و تاریخی ملت ایران و مردم جنوب و توجه دقیق و دردمندانه به مصائب و چالشهای عینی میگذرد.
شاهینی افزود: مأموریت ما تسهیل همنشینی و گردهمایی هنرمندان دغدغهمند، مسئلهشناسان و کارشناسان دردمند است و این مهم نه فقط در حوزه تاریخ، بلکه در تمام حوزهها قابل انجام است.
